مقابل مدیراني كه بی‌اخلاقی مي كنند چه بايد كرد؟/ در سينماي ما قانون وجود ندارد

به گزارش خبرنگار فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»، برنامه دیشب هفت که پنجمین قسمت از سری جدید اين برنامه با همراهی تهیه کننده و تیم جدید آن و با اجرای محمود گبرلو بود در بخش نقد فیلم به نقد و بررسی فیلم سینمایی «کیمیا و خاک» به کارگردانی «عباس رافعی» اختصاص داشت، این بخش از برنامه با حضور مسعود فراستی، عباس رافعی و امیر آقایی برگزار شد.

در بخش دیگری از برنامه و به مناسبت سالروز درگذشت سیف الله داد، معاون اسبق سینمایی کشور و کارگردان فیلم خاطره انگیز «بازمانده»، مستندی از مرحوم «سیف‌الله داد» به نمایش درآمد.

قسمت بعدی برنامه این هفته «هفت» نیز اختصاص به میزگردی داشت با عنوان «اخلاق در سینما» که با حضور «منوچهر شاهسواری» از تهیه‌کنندگان سینما و «جهانگیر الماسی» بازیگر سینمای ایران برگزار شد، بخش های خبری دیگر و به ویژه اخبار مربوط به پروژه سینمایی پرحاشیه «لاله» نیز از دیگر بخش‌های برنامه این هفته «هفت» بود.

در بخش نقد فیلم این هفته «عباس رافعی» کارگردان فیلم «کیمیا و خاک» درباره ایده اولیه ساخت این فیلم گفت: ابتدا قرار بود یک سریال درباره پیروزی انقلاب بسازم و بنابراین تحقیقات گسترده‌ای در این زمینه انجام دادم که بعدها این کار عملی نشدف در دوران مدیریت آقای جعفری جلوه قرار شد فیلم‌هایی درباره پیروزی انقلاب ساخته شود که در آن زمان بنده به همراه فرزاد موتمن و داریوش فرهنگ قرار شد، این فیلم‌ها را بسازیم و به دلیل تحقیقاتی که انجام دادم تصمیم به ساخت «کیمیا و خاک» گرفتم.

وی در ادامه افزود: ابتدا با یک فیلمنامه با یک خط داستانی مواجه شدم که تصمیم گرفتم به شخصیت‌های آن بیافزایم تا از یک خطی خارج شود، سعی کردم در این فیلم درباره آدم‌های انقلاب فیلم بسازم و فیلم از داستان محوری خارج و به شخصیت محور تبدیل شد.

امیر آقایی نیز در ادامه صحبت‌های رافعی بیان داشت: فیلم سومی است که با وی کار می‌کنم و فیلمنامه ابتدایی و اپیزودیک بود و آقای رافعی ابتدا نقش روحانی را به من دادند اما من چون این شخصیت را تجربه کردم از وی خواستم تا نقش جدیدی به من بدهد که شخصیت «رضا» را بازی کردم و توانستم شخصیت جدیدی را تجربه کنم.

مسعود فراستی، کارشناس ثابت برنامه نیز با اشاره به ساخت فیلم سینمایی درباره پیروزی انقلاب توضیح داد و گفت: انقلاب رفتن یک نظام و آمدن نظام جدید است و آدم‌های انقلاب از هر گروه و طیفی هستند، در این فیلم نیز پنج طیف وجود داشت و این نوع فیلم روایت غیرخطی است که ما در سینمای ایران کمتر آن را تمرین کرده‌ایم.

وی در ادامه به نمونه‌های فیلم‌های روایت غیرخطی اشاره کرد و فیلم سامان مقدم با عنوان «کافه ستاره» را بهترین فیلم از این نوع خواند و اظهار داشت: تماشاگر ایرانی داستان خطی را بیشتر در سینمای ایران دیده و حالا عباس رافعی یک داستان با پنج خرده قصه دارد که باید آن‌ها را شخصیت محور کند و این در زمان اندک بسیار سخت است.

رافعی در پاسخ به نقد فراستی نیز خاطرنشان ساخت: زمان برای پرداختن کامل به شخصیت‌ها در این فیلم کم است و اگر بخواهیم تنها به شخصیت اصلی بپردازیم باید یکی از شخصیت‌ها را حذف می‌کردیم، در این فیلم سعی کردم وحدت تماتیک را حفظ کنم و یک تم نیز داشتم تا فضای آن دوران و فضای ملتهب را نشان دهم و در سکانس آخر نیز وحدت لوکیش را ایجاد کردم.

فراستی نیز گفت: این فیلم و قصه آن چند بلیت برای پاریس بوده که تماشاگر نمی‌داند این پنج نفر چرا می‌خواهند پاریس بروند و کمتر به شخصیت‌ها پرداخته شده است و فرض‌های فیلم همه مفروض هستند و برای مخاطبی که چیزی نمی‌داند باید تصویر واضح‌تر نشان داد، ما در این فیلم انقلاب خودمان را نمی‌بینیم، انقلاب ما نسبت به دیگر انقلاب‌ها خاص بود و هر یک از افرادی که برای فیلم انتخاب شدند بیشتر به تیپ تبدیل شدند تا شخصیت فیلم.

بازیگر فیلم «کیمیا و خاک» نیز با اشاره به ساخت فیلم گفت: از ساخت این فیلم چهار سال می گذرد و در آن زمان که فیلم ساخته شد، می‌خواستیم در بازنویسی‌ها یک شخصیت فیلم کم شود که این کار صورت نگرفت، بنده نیز قبول دارم که فیلمنامه فقیر است؛ چرا که با امکانات کم فیلم ساخته شد، زمان برای پرداختن به هر یک از افراد در فیلم بسیار کم بود.

فراستی نیز در پایان بخش نقد فیلم این هفته از برنامه گفت: عباس رافعی کارگردان و فیلمساز لوکیشن و شخصیت‌های کم و خلوت است و در این فیلم پر از بازیگر و شخصیت، قصه بسیار کم کار شده است.

اما گزارش ویژه این هفته از برنامه به میزگردی با موضوع «اخلاق در سینما» اختصاص داشت که بخش اول آن در هفته گذشته و با حضور منوچهر محمدی، تهیه کننده سینما و شهریار بحرانی، کارگردان سینما به انجام رسید.

در این بخش که با حضور منوچهر شاهسواری از تهیه‌کنندگان سینما و جهانگیر الماسی، بازیگر برگزار شد، شاهسواری ابتدا از ضرورت این بحث در برنامه سخن گفت و با اشاره به این که ضرورت‌های پرداختن به اخلاق در سینما مهم‌تر از تعریف اخلاق است، بیان داشت: پیشینه‌ای وجود دارد که برنامه هفت به این موضوع پرداخته و اگر بخواهیم به تعاریف بپردازیم از ضرورت‌ها دور می‌شویم.

وی سپس به تعریف اخلاق حرفه‌ای اشاره کرد و بیان داشت: عمل به قوانین را در همه حوزه‌ها داریم و اما این نکته قابل توجه است که در مقابل مدیرانی که بی‌اخلاقی می‌کنند و یا سینماگرانی که بداخلاقی می‌کنند، چه باید کرد، یکی از بی‌اخلاقی‌ها در سینمای ایران انکار سینمای گذشته ماست و من معتقدم که نسبت سینمای امروز ما با مجموعه شرایط اجتماعی بعد از پیروزی انقلاب ارتباط مستقیم دارد.

جهانگیر الماسی نیز اخلاق سینمایی را همان آداب حرفه‌ای خواند و بیان داشت: اهمیت سینما در خلق و خو نیست بلکه سینما ابزاری است و سینما در مقابل اخلاق موجودیت می‌یابد و در خدمت انسان است برای پیشبرد اخلاق.

وی در توضیح بیشتر افزود: سینمای ایران بر طبق سنت و نه قواعد حرکت می‌کند و هنگامی که از آن عدول کنیم ارزش‌های بی‌اخلاقی است و باید دید دلایل آن چه هستند.

این بازیگر عدم کارایی عدالت، تبعیض و دور بودن سینما از معرفت را مشکلات مهم سینمای امروز خواند.

شاهسواری نیز گفت: سینما را باید به عنوان یک پدیده اجتماعی بشناسیم و آن را به عنوان یک فعالیت بعد از انقلاب قبول کنیم، همه ما بی‌اخلاقی را نکوهش و مذموم می‌دانیم  اما باید گفت کسی بی‌اخلاق نیست، نمونه اش این است که ما هر سال 80 فیلم می‌سازیم اما کسی درباره آن حرفی نمی‌زند اما در یک پروژه سینمایی از وزیر و معاون و رئیس‌جمهور درباره آن صحبت می‌کنند.

وی با بیان این مطلب که به صورت رسمی در سینمای ما فقدان قانون وجود دارد و با اشاره به زمان مدیریت مرحوم سیف‌الله داد تصریح کرد: در دوران مدیریت ایشان زمینه برای تدوین قانون سینما فراهم شده بود، معتقدم که فقدان قانون مانع عمل به اخلاق حرفه‌ای نیست و جوامع بر اساس رشد خود قانون‌ها را نوشته و تغییر می‌دهند، قانون بر اساس شرایط ایجاد می‌شود و قانون عمری است از زمان نیاز تا پایان نیاز اما اخلاق حرفه‌ای چه در مدیران و سینماگران وجود دارد و دائمی است.

الماسی نیز در پایان سخنانش همه مشکلات سینمای ایران را ناشی از «منیت» افراد خواند و تأکید کرد: تمام درگیری ما در سینما به خاطر همه «منیت» ‌هاست.

برنامه این هفته «هفت» با پخش قسمتی از موسیقی متن فیلم خاطره انگیز «بازمانده» ساخته سیف الله داد و به آهنگسازی مجید انتظامی پایان یافت.

یادش گرامی و روحش قرین رحمت واسعه الهی باد!