آينه در آينه

محمد رضا محقق:

كتاب «سينما در آينه فقه» با بررسي فقهي آيات و روايات مربوط به اين مضمون كلي، در موضوعات مختلفي چه به لحاظ مسائل مستحدثه و چه ساير مسائل مورد ابتلا – خاصه ميان مردان و زنان نامحرم – به بررسي گذاشته شده است.

در مقدمه اين كتاب آمده است: هنر فيلم سازي و بازيگري پديده اي است كه خواسته و ناخواسته در عالم هنر جامعه امروزي دنيا از منزلت رفيعي برخوردار است و از آنجايي كه فقه اسلامي به ويژه مكتب عميق و پر بار اهل بيت به عنوان يك مكتب زنده و عملي نمي تواند نسبت به هيچ پديده اي در شئون مختلف حيات بشري ساكت و بي تفاوت باشد، بايد در قبال اين پديده مهم نيز داراي موضعي روشن باشد.

توجه به كاربرد وسيع فيلم و نمايش در امور فرهنگي، اجتماعي و تبليغي ضرورت طرح آن را در فقه به عنوان پديده و موضوعي كه ممكن است از نظر شرعي داراي حكمي باشد مورد تاكيد قرار مي دهد.

اگر ما مي بينيم كه اين مسئله تا كنون در فقه مطرح نشده است و كتب فقهي در بيان احكام آن ساكتند به اين دليل است كه صنعت فيلم سازي و هنر بازيگري در سراسر جهان حتي در ايران قبل از انقلاب اسلامي به فعل محرمات و ارتكاب شنايع آلوده شده بود به طوري كه در اذهان مردم متشرع نام سينما و فيلم يادآور زشت كاري هاي جماعتي افراد مبتذل تحت عنوان هنرپيشه بوده است.

اقتران غالبي اين پديده با انواع محرمات به علاوه فرض عدم ضرورت آن در زندگي انسان باعث شد كه فرد مباحي براي اين موضوع تصور نشود و به اين جهت فقها از تعرض آن در فقه خودداري كردند.

ولي امروز حتي اگر قائل به ضرورت فيلم و بازيگري در جامعه نباشيم، سينما خود را بر زندگي ما تحميل كرده است از طرفي تلاش قابل تقدير هنرمندان و فيلمسازان ايراني در سه دهه اخير نشان داد كه فيلم و سينما مستلزم هيچ فعل حرامي نيست و اين رشته هنري همانطور كه داراي افراد حرام و مخالف شرع انور است، افراد مباح و مفيد نيز دارد.

بنابراين فقه امروز ما كه بيان احكام تمام جوانب حيات انساني به عهده آن نهاده شده است چاره اي جز طرح اين موضوع در كنار ساير موضوعات ندارد. در واقع آنچه بر اهميت اين كتاب و موارد مطرح در آن و امثال اين مضمون ها و موضوعات اشاره دارد تقريباً در بخش هايي از مقدمه نويسنده كتاب آمده است.

تلاش هاي پژوهشي و تبييني در عرصه فقه و اصول در رابطه با امور مهم و تعميم يافته مستحدثه به ويژه هنرهايي مثل سينما، تئاتر، موسيقي و ... از جمله نيازهاي جدي جامعه، خاصه جامعه هنري و برآمده از برآيندي اجتماعي – تاريخي است كه وجود چنين تقريرات و تحقيقات و تبييناتي را ضرورت و ويژه مي سازد.

در ادامه مقدمه به عناوين قابل بحث درباره سينما و عناصر عمده فيلم و چگونگي شكل گيري كتاب اشاره شده است. در كتاب، فصول و بخش هاي متنوعي تحت عنوان كلي سينما و فقه به رشته تحرير در آمده است و از آن جمله: عناوين مرتبط با سينما، ‌از ديدگاه روايات، اهل لغت، عرف، اخبار مرتبط با بحث و نتيجه گيري و نيز موضوعاتي چون اختلاط زنان و مردان و زوجيت فرضي، ادله وجوب پوشش زنان و ....

در اين كتاب همچنين اشارتي به بحث تشبه به معصومين آمده است كه از موضوعات مهم و مبتلا به فيلمسازي در كشور ماست.

كتاب «سينما در آينه فقه» توسط پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي به چاپ رسيده است./انتهاي پيام/