معرفي و بررسي كتاب «از لاله زار تا جمهوري»

كتاب از «لاله زار تا جمهوري» مجموعه ترانه‌هايي است كه توسط مهدي موسوي ميركلائي جمع آوري شده است.

وقتي مي گوييم ترانه، ناخودآگاه ذهنمان به سمت كلامي متبادر مي شود كه موزون است و همه فهم، صورتي از شعر با لحني كه تا حدودي مبتني بر گفتار است و تعلقات غير قابل انكاري به موسيقي نيز دارد. ترانه امروز كشور نيز در قالب همين تعاريف و توضيحات با تغييراتي به كار خود ادامه مي دهد و به دنبال اين است تا براي اثبات خود به يك ساخت و كارنامه‌اي منسجم در بستر ادبيات برسد.

ترانه دريچه‌اي است رو به جهان، كه ترانه سرا به واسطه‌ آن، جهان پيرامونش را نقد مي كند. او در حقيقت نايافته‌هايي را بازگو مي كند كه زبان حال مردم عامه است.

در گذشته ترانه سراياني كه ترانه‌هاي ماندگار داشتند عموماً خودشان آهنگ آن را مي ساختند و بر روي ملودي بود، مثلاً بيژن ترقي، رهي معيري، تورج نگهبان، معيني كرمانشاهي و كريم فكور كه يكي از پركارترين ترانه سرايان و تصنيف سرايان گذشته بودند.

از خصوصيات ترانه‌ امروز كشور قافيه مدار بودن است و متكي بودن به وزن شنيداري و همينطور ترانه را مي توان مبتني بر لحن نيز دانست.

لحن همان زبان گويشي است، برخاسته از نوع ديدگاه تفكر و انگيزه‌ شخصي در هنگام سرودن، ترانه، نوعي از انواع شعر است.

هر چند بعضي ارتباط ميان شعر و ترانه را نمي پذيرند اما ترانه‌اي كه در آن شاعرانگي وجود نداشته باشد جسمي بدون روح است كه حتي با كمي موسيقي و تنفس مصنوعي نيز احياء نخواهد شد، ماندگاري كه جاي خود دارد.

براي ترانه به تعريف جامعي نمي رسيم، اما مي توانيم كاركرد، وظايف و گونه‌هاي آن را برشماريم، ترانه از فراورده‌هاي ذوق عامه تا غزل حافظ را در بر مي گيرد.

برخي ترانه‌ها مي توانند ميراث مكتوب ادبي تلقي شوند، اما بعضي را فقط بايستي در كنار موسيقي شنيد. به هر روي بسياري از ترانه‌هايي كه پيش رو دارند، رهيافتي‌ هستند به سوي زيباشناسي اي تازه در ترانه‌ اين مرز و بوم و نكته‌ مهم اين كه بعضي نيز در اين ميان هنوز ظرف موسيقيايي خود را براي اجرا نيافته‌اند. همين پويايي خود غنيمت است كه به قول سعدي: به راه باديه رفتن به از نشستن باطل اگر مراد نيابم، به قدر وسع بكوشم.

كتاب «از لاله زار تا جمهوري» حاصل فراخوان مهدي موسوي در محافل ترانه سرايي و جمع آوري آثار عزيزان ترانه سرا از جاي جاي كشور مي باشد.

اين مجموعه در حقيقت برشي از واقعيت موجود در ترانه‌ كشور نيز هست، وقتي به تك تك آثار مراجعه مي كنيم، روحي جديد را مي بينيم كه در كالبد ترانه‌ امروز  كشور دميده شده است، نوآوري‌هاي خوشايند در حيطه زبان و يورش بردن مولفين آن‌ها به ترانه‌اي كه نيازمند تحول است.

شايد آن اتفاقي كه سال‌ها منتظر آن بوديم، يعني به وجود آمدن فضايي جديد در ترانه‌ كشور، امروز در حال تحقق است.

شيوه‌ جمع آوري آثار مبتني بر يك روش كاملاً آزاد و بدون در نظر گرفتن معيارهاي از پيش تعيين شده مي باشد و اشخاصي كه در اين كتاب آثاري دارند عموماً شاعراني هستند كه عرفاً ما به آن‌ها ترانه سرا مي گوييم.

اين كتاب را انتشارات شاني منتشر كرده است./انتهاي پيام/