نگاهی به نتایج نظرسنجی از افکار عمومی مردم فلسطین/ از افزایش محبوبیت حماس تا مخالفت با خلع سلاح مقاومت

به گزارش گروه بین‌االملل خبرگزاری دانشجو؛ در شرایطی که فلسطینیان بیش از دو دهه است که تجربه برگزاری انتخاباتی سراسری نداشته‌اند، تحلیل دیدگاه‌ها و ترجیحات آن‌ها بدون تکیه بر نظرسنجی‌های علمی و میدانی عملاً ناممکن است. آخرین انتخابات در فلسطین به حدود ۲۰ سال پیش بازمی‌گردد، و همچنان رفراندوم‌های عمومی نیز جایگاهی در فضای سیاسی کشورهای عربی ندارد. بنابراین، تنها ابزار مؤثر و قابل اتکا برای شناخت نگرش‌های مردم فلسطین، نظرسنجی‌هایی است که توسط مراکز پژوهشی معتبر انجام می‌شود.

در فضای رسانه‌ای که پر شده از تحلیل‌های گاه غیرمستند و اظهاراتی که مدعی بازتاب نظر «اکثریت» هستند، آمار و ارقام نظرسنجی‌ها کمک می‌کنند تا افکار عمومی را با مبنای عینی و قابل اعتماد درک کنیم. این اهمیت زمانی بیشتر می‌شود که برخی از این تحلیل‌ها برخلاف داده‌های واقعی‌اند.

آگاهی سیاسی چشمگیر جامعه فلسطینی

براساس نظرسنجی اخیر مؤسسه دکتر خلیل شقاقی در کرانه باختری و نوار غزه که در اواخر اکتبر ۲۰۲۵ انجام شد، ۷۵٪ فلسطینی‌ها از طرح ترامپ آگاه هستند؛ آماری که سطح بالای آگاهی سیاسی در جامعه فلسطینی را نشان می‌دهد.

این آمار در شرایطی ثبت شده که منطقه طی دو سال گذشته شاهد یکی از ویران‌گرترین جنگ‌ها پس از عملیات گسترده ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بوده است.

نتایج نظرسنجی نشان می‌دهد که فلسطینی‌ها تقریباً به دو دسته مساوی در مخالفت و موافقت با طرح ترامپ تقسیم شده‌اند. این امر به‌وضوح گویای آن است که این طرح، نه تنها راه‌حلی جامع نبوده، بلکه گزینه‌ای بین «بد و بدتر» تلقی شده است.

در این میان، ۶۲٪ مردم، از جمله ۵۶٪ ساکنان غزه، از پاسخ حماس به این طرح حمایت کرده‌اند. این آمار تأکیدی بر درک جمعی مردم و همراهی آن‌ها با مواضع گروه‌های مقاومت دارد.

در حالی که محافل سیاسی از احتمال تشکیل دولت فلسطین ظرف یک یا دو سال آینده سخن می‌گویند، ۷۰٪ مردم باور دارند که این وعده‌ها محقق نخواهند شد و طرح ترامپ نمی‌تواند به استقلال فلسطین منجر شود. در همین راستا، ۶۲٪ مردم نیز نسبت به پایان جنگ با این طرح بدبین هستند و معتقدند دولت اسرائیل دیر یا زود به تجاوزات خود ادامه خواهد داد.

عملیات ۷ اکتبر؛ افزایش مقبولیت عمومی

با گذشت دو سال از عملیات ۷ اکتبر، ۵۳٪ از مردم کرانه باختری و غزه این اقدام را درست ارزیابی کرده‌اند. این رقم نسبت به نظرسنجی ماه مه ۲۰۲۵، ۳ درصد افزایش یافته است.

در غزه نیز روند مشابهی مشاهده می‌شود: در ماه مه، تنها ۳۷٪ از ساکنان از این عملیات حمایت کرده بودند، اما در نظرسنجی جدید این میزان به ۴۴٪ رسیده است. این افزایش را می‌توان به عواملی چون آتش‌بس‌های موقت، ورود کمک‌های بشردوستانه، و تبادل اسرا نسبت داد.

حمایت گسترده از حفظ سلاح مقاومت

یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین پرسش‌ها در فضای پساجنگ، بحث خلع سلاح گروه‌های مقاومت است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد ۶۹٪ فلسطینی‌ها مخالف خلع سلاح مقاومت‌اند، حتی اگر این تصمیم به آغاز مجدد جنگ منجر شود. از این میان، ۵۵٪ از مخالفان ساکن غزه‌اند؛ یعنی همان منطقه‌ای که بیشترین آسیب را از جنگ دیده است.

این داده‌ها، سناریوهای تبلیغاتی در مورد «خستگی مردم غزه از مقاومت» را بی‌اعتبار می‌کند.

حماس، همچنان در صدر افکار عمومی

بر اساس نظرسنجی‌ها، ۶۰٪ از مردم عملکرد حماس را مثبت ارزیابی کرده‌اند، در حالی که تنها ۳۰٪ از عملکرد جنبش فتح رضایت دارند. تشکیلات خودگردان فلسطین ۲۹٪ و محمود عباس ۲۱٪ رضایت عمومی را کسب کرده‌اند.

حتی در غزه، علی‌رغم خسارات وسیع انسانی و مادی، ۵۱٪ از مردم از عملکرد حماس رضایت دارند، که این رقم همچنان بالاتر از فتح (۳۹٪) و تشکیلات خودگردان (۳۸٪) است.

این آمار خلاف روایاتی است که تلاش می‌کنند غزه را «خسته از مقاومت» نشان دهند. در واقع، محاصره، جنگ و فشارهای سیاسی، هنوز نتوانسته‌اند محبوبیت حماس را در میان مردم کاهش دهند.

در پاسخ به این سؤال که اگر امروز انتخابات برگزار شود به کدام حزب رأی می‌دهید:

۳۵٪ به حماس رأی می‌دهند

۲۴٪ به فتح

۹٪ از جریان سوم حمایت می‌کنند

۳۲٪ هنوز تصمیم نگرفته‌اند

در منطقه غزه، ۴۱٪ به حماس و ۲۹٪ به فتح تمایل دارند، که نشان‌دهنده برتری ملموس حماس در میان مردم است.

درخواست فوری برای انتخابات

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که:۶۶٪ از مردم خواهان برگزاری فوری انتخابات ریاست‌جمهوری و پارلمان هستند اما همین میزان نسبت به تحقق این وعده تردید دارند.اکثریت مردم نیز شروط محمود عباس برای مشارکت گروه‌ها در انتخابات را ناعادلانه می‌دانند.

چالش رأی‌گیری در قدس شرقی

با توجه به ممانعت احتمالی اسرائیل برای برگزاری انتخابات در قدس شرقی، مردم فلسطین پیشنهادهایی برای حل این مشکل ارائه داده‌اند. از جمله:

رأی‌گیری آنلاین

استفاده از مکان‌های مذهبی و عمومی

یا انتقال رأی‌دهندگان به نقاط امن اطراف شهر

بر اساس این دیدگاه‌ها، نباید مخالفت اسرائیل بهانه‌ای برای لغو انتخابات باشد.

در میان گزینه‌های مطرح برای ریاست‌جمهوری فلسطین:

مروان برغوثی همچنان با اختلاف در صدر فهرست قرار دارد

در مقابل، محمود عباس تنها ۲۳٪ رضایت مردمی دارد

همچنین حدود ۸۰٪ مردم خواهان استعفای او از قدرت هستند

در کنار این آمار، ۸۵٪ ساکنان کرانه باختری احساس امنیت شخصی ندارند و ۹۲٪ از مردم نیز وجود فساد گسترده در نهادهای دولتی را تأیید کرده‌اند. این ارقام، شکاف میان مردم و ساختار حاکم را به‌روشنی نشان می‌دهد.