شکست قطعنامه بحرین علیه ایران در شورای امنیت/ پیام وتوی چین و روسیه چه بود؟

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو؛ کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، با همکاری یکدیگر و به نمایندگی از بحرین، پیش‌نویس قطعنامه‌ای را به شورای امنیت سازمان ملل ارائه کردند که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز و کسب مشروعیت بین‌المللی برای اقدامات نظامی احتمالی بود. این اقدام، به‌عنوان تلاشی جمعی برای هماهنگی میان کشورهای منطقه جهت فشار بر ایران، اهمیت ژئوپلیتیک بالایی داشت.

در پیش‌نویس اولیه، یکی از موارد جنجالی این بود که کشورهای عضو می‌توانستند از «همه ابزارهای موجود و لازم» برای بازگشایی تنگه هرمز استفاده کنند. هرچند این عبارت به طور مستقیم به ابزارهای نظامی اشاره نمی‌کرد، اما همین ابهام باعث ایجاد اختلاف میان اعضای شورای امنیت شد. در پی این اختلاف، متن یک یا دو بار تعدیل شد تا بتوان رأی موافق کشورهای مخالف اولیه را جلب کرد.

مخالفت روسیه، چین و فرانسه

در همان مراحل اولیه، کشورهای روسیه، چین و فرانسه با متن پیش‌نویس بحرین مخالفت کردند. آن‌ها هشدار دادند که اجازه هرگونه استفاده از زور برای بازگشایی تنگه هرمز می‌تواند به بحران‌های جدی بین‌المللی منجر شود. بنابراین، عبارت «استفاده از همه ابزارهای موجود» به «ابزارهای دفاعی» تغییر یافت و مقرر شد کشورهایی که قصد دارند وارد ائتلاف شوند، اقدامات خود را گزارش داده و هماهنگ کنند.

این تغییرات، تلاش برای کاهش تنش‌ها و جلب نظر کشورهای مخالف بود، اما همچنان روسیه و چین با اصل پیش‌نویس مخالف بودند.

زمینه‌سازی برای ائتلاف دریایی

هدف اصلی پیش‌نویس بحرین که با هدایت و برنامه ریزی دشمن آمریکایی همراه بود، تشکیل یک ائتلاف دریایی علیه ایران بود. پیش از این، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، تلاش کرده بود با دعوت از ناتو و کشاندن آن به منطقه، چنین اقدامی را عملی کند. با این حال، این تلاش با شکست مواجه شد و امکان اجرای آن ایجاد نشد.

تلاش کشورهای خلیج فارس برای پیشبرد این پیش‌نویس، نشان‌دهنده اهمیت تنگه هرمز به‌عنوان مسیر عبور حدود ۲۰ درصد نفت جهان و موقعیت حساس ژئوپلیتیک آن است.

وتوی چین و روسیه و پیام‌های آن

در نهایت، پیش‌نویس قطعنامه بحرین با مخالفت چین و روسیه مواجه شد. در شورای امنیت، پنج عضو دائم این شورا (آمریکا، انگلیس، روسیه، چین و فرانسه) دارای حق وتو هستند و می‌توانند تصویب هر قطعنامه‌ای را متوقف کنند. در این مورد، چین و روسیه با پیش‌نویس بحرین که زمینه‌ساز اقدامات نظامی علیه ایران بود، مخالفت کردند و مانع از تصویب آن شدند.

نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل اعلام کرد که چین و روسیه با حفظ منشور سازمان ملل و جلوگیری از تصویب یک قطعنامه ناقص، مانع سوءاستفاده از شورای امنیت برای مشروعیت‌بخشی به تجاوز آمریکا شدند. این موضع رسمی در حساب کاربری نمایندگی ایران منتشر شد. ستادگی چین و روسیه، هم از نظر اخلاقی و هم سیاسی، بهترین گزینه برای ایران بوده است.

وتوی چین و روسیه فراتر از حمایت ساده از ایران است. چین که سیاست خارجی محافظه‌کارانه و محتاطانه دارد نشان داد که طرف پیروز در این بحران ایران است. روسیه نیز پیام مشابهی فرستاد، زیرا هر دو ابرقدرت جهانی روند تحولات جنگ و تنش‌ها را دقیق بررسی کرده و می‌دانند که آمریکا و اسرائیل ممکن است در این نزاع شکست بخورند. ایستادگی آن‌ها کنار ایران، هم به لحاظ سیاسی و هم اخلاقی پیام واضحی برای سایر کشورها است.

نتایج و پیامدهای پیش‌نویس بحرین

پیش‌نویس اولیه بحرین که مجوز استفاده از «همه ابزارهای موجود» را شامل می‌شد، نهایتاً تغییر یافت و تنها «ابزارهای دفاعی» مجاز شناخته شد. همچنین مقرر شد هر کشور عضو ائتلاف اقدامات خود را گزارش داده و هماهنگ کند. این تغییرات برای جلب نظر کشورهای مخالف و کاهش تنش‌ها انجام شد، اما روسیه و چین همچنان با اصل پیش‌نویس مخالفت داشتند.

این پرونده نشان‌دهنده رقابت پیچیده قدرت‌ها در شورای امنیت و محدودیت‌های بین‌المللی در تصویب اقدامات نظامی است. اقدامات دیپلماتیک چین و روسیه، مانع از مشروعیت‌بخشی به عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل شد و بر نقش ایران در حفظ حاکمیت و تمامیت ارضی خود تأکید کرد.