چرا اسپانیا از حمله تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران حمایت نکرد؟

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو؛ پس از آغاز جنگ تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی شاهد ماضع محافظه کارانه و گاها متناقضی از کشورهای اروپایی در برابر جنایات دشمن بودیم. واکنش اسپانیا مانند فریادی در سکوت دیپلماتیک اروپاست؛ کشوری که در اوج فشارهای سیاسی و اتحادهای بین‌المللی، نه تنها از مسیر تشدید تنش فاصله گرفته، بلکه پرچم مخالفت با جنگ ایران را برافراشته است.

پدرو سانچز، نخست‌وزیر ۵۴ ساله و سوسیالیست اسپانیا، در روزهای اخیر در برابر جنایت آمریکا و اسرائیل ایستاده است. او جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را «غیرقانونی و خطرناک» خواند.

«نه به جنگ»؛ از مخالفت تا بستن حریم هوایی به روی آمریکا

پدرو سانچز در یک سخنرانی تلویزیونی در تاریخ چهارم مارس، موضع اسپانیا را یک «نه به جنگ» صریح اعلام کرد و هشدار داد که این درگیری، خطر پیامدهای گسترده منطقه‌ای و جهانی را به همراه دارد. او بلافاصله خواستار بازگشت به مسیر دیپلماسی شد.

اما فراتر از کلام، دولت اسپانیا دستور بستن حریم هوایی خود را به روی تمام هواپیماهای نظامی آمریکا که در عملیات‌های مرتبط با جنگ شرکت داشتند، صادر کرد. این اقدام پس از آن صورت گرفت که مادرید پیش‌تر از اجازه استفاده از پایگاه‌های مشترک آمریکا و اسپانیا، مانند روتا و مورون، برای این حملات خودداری کرده بود.

طبق گزارش نشریه بلژیکی Army Recognition، محدودیت‌های اسپانیا شامل عملیات‌های تهاجمی، سوخت‌گیری و برنامه‌ریزی پرواز می‌شود و لجستیک نظامی آمریکا بین اروپا و خاورمیانه را پیچیده کرده است. در نتیجه، هواپیماهای آمریکایی مجبور شده‌اند به جای کوتاه‌ترین مسیر، دور اسپانیا دور بزنند؛ اقدامی که منجر به طولانی‌تر شدن مأموریت‌ها، مصرف سوخت بیشتر و کاهش پایگاه‌های واسطه شده است.

سنت تاریخی و خاطره تلخی که فراموش نمی‌شود

برای اسپانیایی‌ها، مخالفت با جنگ یک اصل تاریخی است. سوسیالیست‌های اسپانیا سابقه‌ای درخشان در مخالفت با جنگ دارند و به این سنت دیرینه افتخار می‌کنند. اما فراتر از سنت، خاطرات تلخ نیز در اذهان باقی است.

اسپانیا به خوبی به یاد دارد که پس از جنگ عراق و در سال ۲۰۰۴، حمله به پنج ایستگاه قطار در حومه مادرید جان ۱۹۱ نفر را گرفت. مسئولیت آن حمله را القاعده برعهده گرفت و تروریست‌ها در اعلامیه‌ای، حمله را به مشارکت اسپانیا در جنگ عراق نسبت دادند. این خاطره هنوز در اذهان عمومی اسپانیا کامل و زنده باقی مانده است.

جامعه اسپانیا در قرن بیستم جنگ داخلیپ پشت سر گذاشته و پس از گذار به دموکراسی، حساسیت قابل‌توجهی نسبت به جنگ و مداخله نظامی پیدا کرده است. به همین دلیل، دولت‌های اسپانیا در بحران‌های بین‌المللی اغلب تلاش کرده‌اند تا حد امکان از ورود مستقیم به درگیری‌های نظامی فاصله بگیرند و بر راه‌حل‌های سیاسی تأکید کنند.

نه قاطعانه اسپانیا به تجاوزگران

پدرو سانچز تنها مقام رسمی اروپایی است که بی‌لکنت از هر تریبونی برای فریاد «نه به جنگ» استفاده کرده و روابط کشورش را با ررژیم اسرائیل به شدت کاهش داده است. رویکرد او ناگهانی نیست. او در جنگ غزه نیز اسرائیل را به شدت بابت جنایت‌های رخ داده در نوار غزه شماتت کرد؛ تا جایی که بنیامین نتانیاهو به دلیل امکان دستگیری در پی حکم قضائی بین‌المللی، جرئت عبور یا سفر به اسپانیا را نداشت.

معاون دوم نخست‌وزیر و وزیر کار اسپانیا نیز در واکنش به اظهارات نتانیاهو، او را بار دیگر «جنایتکار جنگی و نسل‌کش» خواند. دیاس در شبکه اجتماعی نوشت: «تمام خصومت علیه جنایتکاران جنگی و نسل‌کش‌ها، بله.»

اسپانیا همچنین در اقدامی بی‌سابقه، سفیر خود را از تل‌آویو فراخواند.

رهبری اروپا در مخالفت با جنگ

پس از آنکه ایتالیا نیز اعلام کرد شریک جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران نخواهد بود، مشخص شد مخالفت پدرو سانچز شعارگونه و بی‌اثر نبوده است. در حقیقت، اسپانیا با اتخاذ یکی از تندترین مواضع عمومی در اتحادیه اروپا از زمان آغاز درگیری‌ها در ۲۸ فوریه، عملاً رهبری پاسخ این قاره به جنگ آمریکا و اسرائیل در ایران را برعهده گرفته است.
ایتالیا نیز استفاده از پایگاه‌های هوایی خود را برای عملیات علیه ایران مسدود کرده است.

عدم وابستگی اقتصادی به آمریکا

یکی از دلایلی که به پدرو سانچز اجازه داده است تمام‌قد علیه جنگ‌طلبی آمریکا و اسرائیل بایستد، وابستگی تجاری و مالی کمتر اسپانیا به ایالات متحده در مقایسه با دیگر متحدان واشنگتن است.

· تجارت دوجانبه اسپانیا و آمریکا در سال ۲۰۲۵: ۴۷ میلیارد دلار
· آلمان: ۲۷۶ میلیارد دلار
· بریتانیا: ۴۳۴.۶ میلیارد دلار
· فرانسه (تنها در هشت ماه اول سال): ۷۷.۸ میلیارد دلار

اگرچه ترامپ تهدید به تلافی اقتصادی و قطع تجارت با اسپانیا کرده، اما تحلیلگران می‌گویند این کشور از طریق بازار واحد اتحادیه اروپا محافظت می‌شود؛ چرا که هدف قرار دادن یک عضو بدون آسیب زدن به کل یک بلوک دشوار است.

عصبانیت ترامپ از مواضع ضد جنگ اسپانیا

در پی این اقدامات، دونالد ترامپ تروریست در دیدار با صدراعظم آلمان به شدت عصبانی شد و گفت: «ما تمام تجارت با اسپانیا را قطع می‌کنیم، دیگر هیچ کاری با اسپانیا نداریم» و دستور داد وزیر خزانه‌داری همه تعاملات را قطع کند. او اسپانیا را «وحشتناک» خواند.

سانچز می‌گوید دولت و کشورش اصولی دارند که بر اساس آن قادر نیست از جنگی مانند آنچه با ایران رخ داده، حمایت کند.

استقبال چین از سانچز پس از تنش با ترامپ

در تحولی مهم، پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، پس از آنکه ترامپ به دلیل عدم حمایت از جنگ با ایران و نتانیاهو، تمام روابط تجاری آمریکا با اسپانیا را متوقف کرد، مورد استقبال گرم چین قرار گرفت. پکن از موضع مستقل مادرید در برابر واشنگتن استقبال کرده و این را نشانه‌ای از چندجانبه‌گرایی و مقاومت در برابر یکجانبه‌گرایی آمریکا ارزیابی کرده است. هرچند جزئیات کامل این استقبال و سفر سانچز به چین در رسانه‌ها به تفصیل منتشر نشده، اما همین موضوع نیز به یکی از محورهای تحلیل روابط بین‌المللی در روزهای اخیر تبدیل شده است.

افزایش محبوبیت سانچز و شکست حزب راست‌گرای Vox

نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد مواضع سانچز در برابر جنگ علیه ایران تاثیر مثبتی بر افکار عمومی گذاشته است. بر اساس جدیدترین گزارش رویترز، مواضع ضدجنگ نخست‌وزیر اسپانیا باعث افزایش محبوبیت او شده است.

نظرسنجی منتشرشده نشان می‌دهد حزب سوسیالیست حاکم اسپانیا به رهبری پدرو سانچز، به دلیل مخالفت شدید او با جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، در میان رأی‌دهندگان محبوبیت بیشتری پیدا کرده است. در مقابل، حزب راست‌گرای واکس (Vox) که از این جنگ حمایت می‌کند، با کاهش آرای عمومی مواجه شده است.

 انتظار می‌رود اسپانیا ضمن ادامه مخالفت با عملیات در ایران، به تعهدات خود در ناتو پایبند بماند.طبق ماده ۵ پیمان ناتو (دفاع دسته‌جمعی)، اگر به قلمرو حاکمیتی یکی از اعضا حمله شود، دیگران باید به دفاع برخیزند و مادرید از این اصل کناره‌گیری نخواهد کرد. همچنین اسپانیا از افزایش هزینه دفاعی ناتو به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی خودداری کرده است.

بازگشایی سفارت اسپانیا در تهران با حضور سفیر مادرید

آنتونیو سانچس-بندیتو گاسپار  سفیر اسپانیا در تهران اظهار داشت: همراه با تیم متعهد خود، امروز سفارت اسپانیا را در تهران بازگشایی کردم تا به دستور وزیر خارجه  از هر جهت ممکن به تلاشها برای برقراری صلح بپیوندم.

اقدامی که در شرایط فعلی دارای اهمیت دیپلماتیک فراوانی است و از حسن نیت این کشور نسبت به ایران حکایت دارد.