هم‌زمانی آزمون فرهنگیان با کنکور؛ تهدیدی برای «کانون‌های ارزیابی» معلمی

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، اشکان صفری، مسئول بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان خوزستان،در شرایطی که کشور در میدان نبرد و جبهه فرهنگی، تربیتی در جنگ حق علیه باطل قرار دارد، هر اقدامی که کیفیت و کارکرد دانشگاه فرهنگیان را در امر تربیت معلم تحت تأثیر قرار دهد، نه تنها یک تغییر اداری ساختاری ساده، بلکه یک انتخاب راهبردی با پیامد‌های بلندمدت برای آینده تمدن ایرانی در آینده هست.

دانشگاه فرهنگیان به عنوان مرکز ثقل نظام تعلیم و تربیت کشور، مأموریتی فراتر از یک نهاد آموزش عالی دارد، معلمان آینده این مرز و بوم، نه فقط انتقال‌دهنده دانش، بلکه معماران هویت، راویان مقاومت و تمدن ساز در کشور هستند، برای تحقق این رسالت، فرآیند جذب و گزینش باید فراتر از آزمون حافظه محور باشد و شایستگی‌های علمی، تربیتی، اعتقادی و روان شناختی داوطلبان معلمی را به طور دقیق ارزیابی کند.

مصوبه شماره ۸۷۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی (سال ۱۴۰۲) به صراحت وزارت علوم و آموزش و پرورش را موظف کرده است تا «نظام سنجش و پذیرش اختصاصی» برای دانشجو معلمان تدوین کنند که علاوه بر توان علمی، صلاحیت‌های عمومی و حرفه‌ای را نیز پوشش دهد. این مصوبه، تأکید دارد که پذیرش نباید به آزمون عمومی و کمی تقلیل یابد، بلکه باید ابزار شناسایی واقعی استعداد‌های معلمی باشد.

اما آنچه اکنون نگرانی جدی ایجاد کرده، هم زمانی آزمون اختصاصی پذیرش دانشجو معلم با کنکور سراسری ۱۴۰۵ است. این هم‌زمانی، هرچند ممکن است به دلیل شرایط خاص کشور متناسب با جنگ تحمیلی سوم و مسائل لجستیکی اتخاذ شده باشد، در عمل خطر جدی برای کانون‌های ارزیابی صلاحیت معلمان ایجاد می‌کند. کانون‌های ارزیابی در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ یکی از نقاط قوت فرآیند گزینش بودند؛ روشی علمی برای سنجش مهارت‌های ارتباطی، روحیه جهادی، خلاقیت، انگیزه واقعی معلمی و شایستگی‌های عملی که آزمون کتبی به تنهایی قادر به کشف آن نیست.

با فشرده شدن زمان بندی به دلیل هم زمانی، عملاً فرصت کافی برای برگزاری کانون‌های ارزیابی دقیق و چند مرحله‌ای وجود نخواهد داشت؛ و نتیجه آن غلبه نمره کمی کنکوری بر ارزیابی کیفی، تولید معلمان حافظه محور به جای معلمان متعهد و انسان ساز، و تضعیف تدریجی مأموریت ذاتی دانشگاه فرهنگیان، این دقیقاً همان چیزی است که مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی تلاش کرده از آن جلوگیری کند.

تجربه سال‌های اخیر نشان داد که تقویت ارزیابی‌های روان شناختی و مصاحبه‌های تخصصی، پذیرش افراد با انگیزه تربیتی و روحیه جهادی را به ویژه در مناطق محروم و مرزی افزایش می‌دهد. هر عقب‌گردی در این حوزه، کیفیت آموزش و پرورش را در بلندمدت تهدید می‌کند و خطر کم رنگ شدن تربیت معلم را به دنبال دارد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی بار‌ها بر اهمیت تربیت معلم تأکید فرموده‌اند و فرمودند دانشگاه فرهنگیان محل تربیت افرادی است که تأثیرات عمیق و گسترده دارند. در دوره شهید رئیسی نیز ضوابط و محدودیت‌های گزینش تقویت شد تا از ورود افراد فاص صلاحیت جلوگیری شود. نگذاریم این ضوابط در شرایط حساس کنونی تضعیف شود.

به جای تغییرات سطحی یا تصمیمات کوتاه مدت به بهانه مدیریت بحران، راهکار درست، اجرای دقیق و کامل نظام‌نامه سنجش و پذیرش دانشجوی متعهد خدمت است. این شامل برگزاری آزمون اختصاصی با زمان‌بندی مستقل یا تخصیص زمان کافی پس از آزمون برای کانون‌های ارزیابی و اجرای آیین‌نامه صلاحیت حرفه‌ای معلمی می‌شود.

شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان عالی‌ترین مرجع سیاست گذاری فرهنگی و تربیتی کشور، انتظار می‌رود با در نظر گرفتن ابعاد کلان این موضوع، نسبت به بازنگری در نحوه اجرای زمان بندی آزمون و حفظ جایگاه کانون‌های ارزیابی اقدام کند. حفظ استقلال فرآیند گزینش دانشگاه فرهنگیان، یک الزام قانونی و مهم‌تر از آن، یک تکلیف ملی و انقلابی است.

تربیت معلم، قلب تپنده نظام آموزشی است. اگر این قلب ضعیف شود، هیچ اصلاحی در سایر بخش‌ها، آینده فرهنگی و تربیتی کشور را تضمین نخواهد کرد. هوشیاری و اقدام به موقع مسئولان، تنها راه جلوگیری از آسیب جدی به نسل‌های آینده و تضمین تربیت معلمان متعهد، توانمند و تمدن ساز است.»