جنگ ایران بازار انرژی را لرزاند؛ سقوط بی‌سابقه ذخایر نفتی آمریکا

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو، همزمان با افت پی‌درپی ذخایر نفت خام، افزایش صادرات و برداشت از ذخایر اضطراری برای جبران پیامدهای جنگ با ایران بر بازار جهانی انرژی، ذخایر نفتی آمریکا سریعاً در حال کاهش است.

بر اساس آمار جدید اداره اطلاعات انرژی آمریکا، مجموع ذخایر نفت خام این کشور طی هفته منتهی به ۱۵ می، ۱۷.۸ میلیون بشکه کاهش یافته است. این افت رکوردشکن پس از چندین هفته کاهش شدید رخ داده و باعث شده مجموع ذخایر نفتی آمریکا که شامل ذخایر استراتژیک نیز می‌شود، به پایین‌ترین سطح خود در نزدیک به یک سال گذشته برسد.

کارشناسانی که با نشریه «نیوزویک» گفت‌وگو کرده‌اند، هشدار داده‌اند این روند در حال از بین‌بردن سپر ایمنی مهمی است که برای حفاظت از آمریکا و کنترل قیمت سوخت در زمان شوک‌های بزرگ عرضه طراحی شده بود. به گفته آنان، اگر شرایط بدتر شود، واشنگتن انعطاف‌پذیری بسیار کمتری برای واکنش خواهد داشت.

از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، بسته‌شدن تنگه هرمز که حدود یک‌پنجم نفت جهان از آن می‌گذرد، قیمت جهانی نفت را به بالاترین سطح چندساله رسانده و آن‌گونه که مدیر آژانس بین‌المللی انرژی توصیف کرده، «بزرگ‌ترین بحران انرژی تاریخ» را رقم زده است.

در آمریکا نیز رانندگان با افزایش شدید هزینه سوخت مواجه شده‌اند. قیمت بنزین حدود ۵۰ درصد افزایش یافته و به بیش از ۴.۵۰ دلار برای هر گالن رسیده است. سایر فرآورده‌ها از جمله سوخت جت نیز جهش مشابهی را تجربه کرده‌اند. کارشناسان معتقدند کاهش ذخایر نفتی آمریکا می‌تواند در آستانه فصل تابستان فشار بیشتری بر قیمت‌ها وارد کند.

نفت آمریکا به کجا ریخته می‌شود؟

در سال نخست دور دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، ذخایر نفت آمریکا تدریجاً افزایش یافته بود؛ روندی که در راستای وعده او برای «پرکردن دوباره کامل ذخایر استراتژیک» دنبال می‌شد. اما گزارش تازه وضعیت نفت اداره اطلاعات انرژی نشان می‌دهد افت‌های هفتگی پیاپی باعث شده ذخایر دوباره به سطوح ژوئن ۲۰۲۵ بازگردد.

این نهاد اعلام کرده ذخایر نفت خام آمریکا، بدون احتساب ذخایر استراتژیک اکنون به ۴۴۵ میلیون بشکه رسیده که حدود ۲ درصد کمتر از میانگین پنج‌ساله این برهه از سال است. ذخایر فرآورده‌های نفتی مانند گازوئیل و نفت گرمایشی حتی بیشتر از سطح معمول کاهش یافته‌اند.

تام کلوزا، تحلیلگر انرژی با اشاره به آهنگ کاهش ذخایر گفت: «اگر بخواهم از گروه موسیقی کارپنترز نقل‌قول کنم، تازه اول راه هستیم». او به نیوزویک گفت این ارقام احتمالاً «باعث نگرانی جدی» خواهند شد. کلوزا، مشاور ارشد انرژی شرکت گلف اویل افزود ناظران صنعت ظاهراً هشدارهای اولیه درباره تأثیر احتمالی بر قیمت بنزین و گازوئیل در آمریکا را نادیده گرفته‌اند.

باب یِگر، مدیر معاملات انرژی شرکت میزوهو نیز هشدار داد اگر روند فعلی ادامه یابد، ذخایر نفت خام آمریکا طی ۹ هفته آینده برای نخستین‌بار از سال ۲۰۱۴ به زیر ۴۰۰ میلیون بشکه سقوط خواهد کرد. او اذعان داشت که تا آن زمان، کشورهای شرق آسیا و اروپا «در حال خراشیدن ته مخزن‌ها» خواهند بود و به صادرات بیشتر نفت آمریکا نیاز پیدا می‌کنند؛ موضوعی که کاهش ذخایر داخلی را شتاب خواهد داد.

باب مک‌نالی، رئیس شرکت مشاوره انرژی راپیدان گفت: «تاکنون کاهش ذخایر نقش ضربه‌گیر را ایفا کرده و مانع جهش بیشتر قیمت نفت شده است. اما وقتی ذخایر در تابستان به حداقل عملیاتی برسند، این اثر ضربه‌گیر از بین خواهد رفت». او افزود: «از این به بعد، کاهش عرضه ناشی از هرمز باید از طریق افت تقاضا جبران شود و این یعنی قیمت‌های حتی بالاتر نفت».

توبه‌فرمایان چرا خود توبه کمتر می‌کنند

بخش بزرگی از کاهش اخیر ناشی از آزادسازی ذخایر استراتژیک نفت آمریکا بوده است. در ماه مارس، دولت ترامپ اعلام کرد که طی ۱۲۰ روز، حدود ۱۷۲ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک آزاد می‌شود؛ اقدامی که بخشی از تلاش جهانی برای «کاهش قیمت انرژی» توصیف شد. ترامپ از این تصمیم دفاع کرده و مدعی شده این اقدام برای کاهش اثرات اقتصادی جنگ ضروری است و آمریکا می‌تواند بعداً و در زمان کاهش قیمت‌ها دوباره ذخایر را پر کند. با این حال، این دقیقاً همان سیاستی است که او پیش‌تر به خاطرش جو بایدن را شدیداً مورد انتقاد قرار داده بود.

در سال ۲۰۲۲ و برای مقابله با افزایش قیمت سوخت ناشی از جنگ اوکراین، بایدن بزرگ‌ترین برداشت تاریخ از ذخایر استراتژیک نفت، یعنی حدود ۱۸۰ میلیون بشکه را انجام داد. در آن زمان، ترامپ و جمهوری‌خواهان استدلال می‌کردند این ذخایر باید برای شرایط اضطراری واقعی حفظ شوند و استفاده از آن‌ها برای کنترل قیمت‌ها «تلاشی بی‌فایده» است.

اما اکنون دولت ترامپ نیز در برابر شوک جنگی و افزایش هزینه سوخت، به همان ابزار متوسل شده است.

ویلی شی، اقتصاددان و کارشناس تجارت بین‌الملل گفت: «هم بایدن و هم ترامپ از ذخایر استراتژیک برای کاهش موقت قیمت سوخت در داخل آمریکا استفاده کرده‌اند. اما همان‌طور که می‌بینیم، این ذخایر خیلی سریع مصرف می‌شوند، در حالی که تأثیر آن بر قیمت‌ها برای بسیاری از مصرف‌کنندگان چندان محسوس نبوده است». او هشدار داد: «اگر بحران خلیج فارس به زودی حل نشود، ممکن است بخش عمده ذخایر را از دست بدهیم».

رکورد پرهزینه آمریکا در صادرات نفت

در حالی که بحران انرژی در آسیا و اروپا حتی شدیدتر شده، آمریکا در هفته‌های اخیر با افزایش صادرات نفت رکورد جدیدی زده تا بازار جهانی را تثبیت کند. اما این موضوع با انتقاد برخی سیاستمداران روبه‌رو شده است؛ کسانی که معتقدند ذخایر اضطراری باید در داخل کشور حفظ شود تا قیمت سوخت داخلی کنترل شود.

رو کانا، نماینده دموکرات کنگره در گفت‌وگو با شبکه فاکس‌نیوز گفت: «چرا باید نفت‌مان را به خارج بفرستیم وقتی آمریکایی‌ها در پمپ‌بنزین‌ها در پول بیشتری می‌پردازند»؟

ویلی شی توضیح داد مشکل اینجاست که نفت و فرآورده‌های نفتی کالاهایی جهانی هستند و کمبود انرژی در آسیا و اروپا شدیدتر از آمریکاست؛ بنابراین آن کشورها حاضرند قیمت بیشتری بپردازند و نفت به سمت بازارهای آنان جریان پیدا می‌کند. نتیجه این روند، افزایش قیمت‌ها در داخل آمریکاست. با این حال، شی هشدار داد ممنوعیت صادرات می‌تواند پیامدهای ژئوپولیتیکی بزرگی داشته باشد و «جایگاه آمریکا در جهان را تضعیف کند»، زیرا خود واشنگتن تا حد زیادی در ایجاد کمبود کنونی نقش داشته است.

باب مک‌نالی نیز گفت: «محدودساختن صادرات نتیجه معکوس خواهد داشت. قیمت جهانی نفت جهش می‌یابد. شاید قیمت بنزین در برخی مناطق آمریکا برای چند هفته کاهش یابد، اما بعد از آن دوباره شدیدتر افزایش خواهد یافت، چون پالایشگاه‌ها از تولیدشان خواهند کاست».

فیلیپ ورلگر، تحلیلگر بازار انرژی هم تأکید کرد آمریکا اکنون «آخرین بازیگر سرپا» در بازار جهانی انرژی است، زیرا دیگر بازارها آسیب بیشتری دیده‌اند. به گفته او، توقف صادرات می‌تواند به «یک جنگ تجاری واقعی» و حتی «احتمال رکود اقتصادی جهانی» بیانجامد.