گسترش شعله‌های جنگ اوکراین در سایه بحران موشکی غرب

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ طی هفته‌های اخیر، مسئله کمبود سامانه‌های دفاع هوایی در اوکراین بار دیگر به یکی از اصلی‌ترین محورهای بحث در اروپا و آمریکا تبدیل شده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور این کشور بارها هشدار داده که کی‌یف با کمبود شدید موشک‌های پاتریوت مواجه است و بدون کمک فوری غرب، توان دفاعی اوکراین در برابر حملات موشکی و پهپادی بیش از پیش تضعیف خواهد شد.

برخی رسانه‌های آمریکایی و اروپایی یکی از دلایل اصلی کمبود موشک‌های پاتریوت را افزایش فشار بر ذخایر نظامی آمریکا در پی تنش‌های خاورمیانه می‌دانند. روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی نوشت پنتاگون طی ماه‌های گذشته بخش قابل‌توجهی از سامانه‌ها و موشک‌های دفاع هوایی خود را برای حفاظت از پایگاه‌های آمریکا و مقابله با حملات موشکی و پهپادی در منطقه خاورمیانه اختصاص داده است؛ موضوعی که باعث کاهش توان واشنگتن برای تأمین سریع نیازهای اوکراین شده است. این گزارش همچنین تأکید می‌کند جنگ‌های همزمان و افزایش تعهدات نظامی آمریکا، فشار بی‌سابقه‌ای بر ذخایر موشکی پاتریوت وارد کرده است.

شبکه سی‌ان‌ان نیز به نقل از مقام‌های آمریکایی گزارش داده دولت آمریکا در ماه‌های اخیر ناچار شده میان نیازهای دفاعی اوکراین، امنیت متحدانش در خاورمیانه و حفاظت از نیروهای آمریکایی در منطقه اولویت‌بندی کند. به نوشته این شبکه، افزایش تنش‌ها در خاورمیانه باعث شده بخشی از سامانه‌های پاتریوت که پیش‌تر برای اوکراین در نظر گرفته شده بود، در پایگاه‌های آمریکا و کشورهای هم‌پیمان در منطقه مستقر شود.

همزمان، تحلیلگران مؤسسه سی‌اس‌آی‌اس هشدار داده‌اند صنایع دفاعی آمریکا و اروپا توان جایگزینی سریع موشک‌های مصرف‌شده را ندارند و ادامه چند بحران همزمان می‌تواند غرب را با کمبود بلندمدت سامانه‌های دفاع هوایی مواجه کند؛ مسئله‌ای که اکنون مستقیماً بر توان دفاعی اوکراین اثر گذاشته است.

کاسه گدایی در اروپا و آمریکا

زلنسکی در جریان سفر خود به آلمان، در گفت‌وگو با شبکه یورونیوز وضعیت ذخایر پاتریوت را «بدتر از هر زمان دیگر» توصیف کرد و گفت: «شرایط نمی‌تواند از این بدتر باشد». او همچنین تأکید کرد جنگ ایران و کاهش تعهدات آمریکا باعث شده شانس اوکراین برای دریافت سامانه‌های جدید کمتر شود.

روزنامه لس‌آنجلس‌تایمز نیز گزارش داده که رئیس‌جمهور اوکراین همچنان در حال فشار بر واشنگتن برای دریافت موشک‌های بیشتر است و هشدار داده ادامه حملات هوایی می‌تواند زیرساخت‌های حیاتی این کشور را با بحران جدی روبه‌رو کند. به نوشته این روزنامه، زلنسکی گفته درخواست‌های اخیرش از دونالد ترامپ و کنگره آمریکا تاکنون پاسخ روشنی دریافت نکرده است.

همزمان، رسانه اوکراینی لیگا دات نِت به نقل از مقام‌های کی‌یف گزارش داده برخی کشورهای غربی روند ارسال موشک‌های دفاع هوایی را کند کرده‌اند. زلنسکی در اظهاراتی که این رسانه منتشر کرد، گفت بعضی شرکای غربی «نگه‌داشتن موشک‌ها در انبار» را به ارسال آن‌ها ترجیح می‌دهند؛ موضوعی که به نگرانی‌های اوکراین درباره فرسایش توان دفاعی دامن زده است.

اما بحران فقط به کمبود تسلیحات محدود نمی‌شود. طی ماه‌های گذشته، تنش میان ناتو و روسیه وارد مرحله حساس‌تری شده و حوادث امنیتی در کشورهای عضو ناتو، نگرانی‌ها درباره احتمال گسترش مستقیم جنگ را افزایش داده است.

تنش‌های اروپایی-روسی

پس از برخورد یک پهپاد به ساختمانی مسکونی در رومانی که عضو ناتو به شمار می‌رود، مقامات اروپایی لحن تندتری اتخاذ کردند. روزنامه گاردین گزارش داد که مارک روته، دبیرکل ناتو پس از این حادثه اعلام کرده این ائتلاف آماده دفاع از «هر وجب» از خاک کشورهای عضو است. به نوشته این روزنامه، رومانی نیز سفیر روسیه را احضار کرده و خواستار تقویت فوری سامانه‌های ضدپهپادی شده است.

همزمان، روزنامه بریتانیایی سان به نقل از چند مقام اروپایی نوشت برخی دولت‌های اروپایی این حادثه را «عبور از خط قرمز» توصیف کرده‌اند. به گزارش این رسانه، اورسلا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا و چند مقام غربی دیگر هشدار داده‌اند که افزایش حملات فرامرزی می‌تواند امنیت کل اروپا را تحت تأثیر قرار دهد.

در سوی دیگر، خبرگزاری رویترز گزارش داد دیمیتری مدودوف، معاون شورای امنیت روسیه هشدار داده کشورهای اروپایی باید انتظار وقوع حوادث مشابه بیشتری را داشته باشند. رویترز نوشت مدودف اظهار داشته دولت‌های اروپایی با ارسال سلاح و اطلاعات نظامی به اوکراین، عملاً خود را وارد جنگ کرده‌اند.

این تنش‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که اختلافات درون اروپا بر سر ادامه حمایت نظامی از اوکراین نیز افزایش یافته است. مجارستان که از ابتدای جنگ موضعی محتاطانه‌تر نسبت به بسیاری از اعضای ناتو داشته، طی ماه‌های اخیر بخشی از همکاری‌های لجستیکی و انرژی با اوکراین را متوقف کرده است.

شکاف‌های غیرقابل‌انکار در ناتو

خبرگزاری آناتولی گزارش داد پیتر سیارتو، وزیر خارجه مجارستان اعلام کرده بوداپست ارسال سوخت دیزل به اوکراین را متوقف کرده و این روند تا زمان ازسرگیری انتقال نفت از خط لوله دروژبا ادامه خواهد داشت. او تأکید کرده همکاری انرژی «باید متقابل باشد، نه مبتنی بر فشار سیاسی».

همچنین خبرگزاری اینترفک گزارش داده مجارستان و اسلواکی محدودیت‌هایی بر همکاری‌های انرژی با اوکراین اعمال کرده‌اند؛ اقدامی که به نوشته این رسانه، نشانه‌ای از افزایش شکاف میان اعضای اروپایی درباره نحوه ادامه جنگ تلقی می‌شود.

طی سال‌های اخیر، دولت ویکتور اوربان بارها نسبت به گسترش جنگ هشدار داده و با برخی طرح‌های اتحادیه اروپا و ناتو برای افزایش کمک‌های نظامی مخالفت کرده است. بوداپست معتقد است ادامه ارسال گسترده تسلیحات می‌تواند اروپا را بیش از پیش درگیر جنگ کند. در مقابل، برخی کشورهای اروپایی مواضع تهاجمی‌تری اتخاذ کرده‌اند. فرانسه، لهستان و کشورهای حوزه بالتیک طی ماه‌های اخیر خواستار افزایش فشار نظامی و امنیتی بر مسکو شده‌اند و حتی درباره احتمال اعزام نیروهای آموزشی یا گسترش مأموریت‌های ناتو در نزدیکی مرزهای جنگ صحبت کرده‌اند.

تحلیلگران غربی در گفت‌وگو با رویترز هشدار داده‌اند که همین اختلاف رویکرد میان اعضای ناتو، وضعیت امنیتی اروپا را پیچیده‌تر کرده است. به گفته این تحلیلگران، از یک سو کشورهای شرقی اروپا خواهان افزایش حمایت نظامی از اوکراین هستند و از سوی دیگر، برخی دولت‌ها نگران‌اند که ادامه این روند، ناتو را به سمت درگیری مستقیم سوق دهد.

همزمان، کاهش ذخایر تسلیحاتی غرب نیز به چالشی جدی تبدیل شده است. جنگ طولانی اوکراین، بحران خاورمیانه و افزایش نیاز کشورهای عضو ناتو به بازسازی انبارهای نظامی باعث شده بسیاری از کشورهای غربی با محدودیت در تولید و ارسال موشک‌های دفاع هوایی مواجه شوند.

شبکه یورونیوز در تحلیلی درباره بحران پاتریوت گزارش داده استفاده گسترده اوکراین از موشک‌های گران‌قیمت دفاعی برای مقابله با حملات ترکیبی، فشار سنگینی بر صنایع دفاعی آمریکا و اروپا وارد کرده است. این گزارش همچنین می‌گوید بخشی از ذخایر نظامی آمریکا اکنون به بحران‌های دیگر اختصاص یافته و همین مسئله نگرانی اوکراین را افزایش داده است.

در چنین شرایطی، بسیاری از ناظران معتقدند جنگ اوکراین وارد مرحله‌ای شده که دیگر صرفاً یک بحران منطقه‌ای نیست، بلکه به مسئله‌ای امنیتی برای کل اروپا تبدیل شده است؛ بحرانی که هرگونه خطای محاسباتی در آن می‌تواند دامنه درگیری را فراتر از مرزهای فعلی گسترش دهد.

اگرچه ناتو همچنان تأکید می‌کند قصد ورود مستقیم به جنگ را ندارد، اما افزایش حوادث امنیتی در خاک کشورهای عضو، تشدید لفاظی‌ها و رقابت فزاینده تسلیحاتی باعث شده نگرانی‌ها درباره آینده جنگ بیش از گذشته افزایش یابد. در حال حاضر، اوکراین بیش از هر زمان دیگری به حمایت غرب وابسته است؛ حمایتی که حالا نه‌تنها با محدودیت‌های اقتصادی و نظامی، بلکه با اختلافات سیاسی در داخل اروپا نیز مواجه شده است. همین مسئله باعث شده بسیاری از تحلیلگران هشدار دهند که ادامه فرسایشی جنگ، می‌تواند اروپا را وارد مرحله‌ای پرهزینه‌تر و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر کند.