چه خبر از مستند‌های جنگ رمضان؟ / از بچه‌های میناب تا ناوچه دنا و انستیتو پاستور

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، سال گذشته در چنین روزهایی، مستندسازان مشغول ساخت فیلم درباره حمله اسرائیل به ایران بودند، عمده مراکز تولید فیلم و مستند عزمی جدی برای ثبت آن روز‌ها و مقاومت مردم ایران داشتند، در این میان انتظار‌ها از مرکز گسترش سینمای مستند، تجربی و پویانمایی به عنوان متولی تولید مستند بالاتر بود، چون تولید مستند در آن شرایط حیاتی، اهمیتی ویژه داشت. حاصل تلاش مستندسازان برای به تصویر کشیدن اتفاقات جنگ ۱۲ روزه، به ساخت ۲۲ مستند منجر شد که نخستین بار آذر ۱۴۰۴ در نوزدهمین جشنواره «سینماحقیقت» در بخشی به نام «ایران» روی پرده رفتند. مستند‌های کوتاه و بلند که یکی از آنها به نام «نامش زن» (ماریا ماوتی) به عنوان فیلم افتتاحیه انتخاب شد تا هم اهمیت ماجرای جنگ ۱۲ روزه را روشن کند هم، ادای دینی باشد به زنان و مادرانی که در روز‌های سخت جنگ، در تهران ماندند و از نوزادان بی سرپرست نگهداری کردند.

در بخش «ایران» جشنواره «سینماحقیقت» می‌شد عصاره تولیدات مستند درباره جنگ ۱۲ روزه را دید، مهمترین تولیدات سال گذشته درباره جنگ به مرکز گسترش اختصاص داشت، از «راش» و «نامش زن» تا مستند‌های کوتاه «برای کیان» یا «پشت چراغ قرمز» و حتی نمونه‌های تاریخی «بهرام یشت» یا مستند کوتاه و متفاوت آریان عطارپور با عنوان «تا قبل از نتانیاهو من آشغال‌ترین آدم روی زمین بودم» که زندگی و عشق را در جنگ دیده بود.

اسفند گذشته و در حالی که جنگ رمضان شروع شده بود، مستند‌های مربوط به جنگ ۱۲ روزه به صورت آنلاین وارد شبکه نمایش خانگی شد و در ۲ پلتفرم عرضه شدند. تعدادی از این مستند‌ها از تلویزیون هم پخش شدند، اما همگی این بخت را نداشتند که روی آنتن بروند، محدودیت ها، قواعد و ملاحظات تلویزیون مانع از پخش همه این آثار می‌شد.

جنگ رمضان و نقاط عطف آن سوژه مستند‌های تازه شد

از نهم اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با شروع جنگ دوم، مستندسازان که تجربه جنگ پیشین را داشتند سریع دست به کار شدند و به خیابان‌ها رفتند. این بار نیما مهدیان ساخت فیلم تازه اش را شروع کرد که از دل تهران و خیابان‌های آن شروع می‌شد. فیلم او با نام موقت «ثبت با سند برابر است» این روز‌ها در مراحل پایانی فنی است.

سارا طالبیان، مستندساز بعدی بود که به میناب رفت تا قصه یکی دیگر از بچه‌های شهید این جنگ را روایت کند. فیلمبرداری فیلم او که هنوز نام قطعی ندارد، ادامه دارد و بخش اعظم آن در شهر میناب انجام شده است.

«هدا» مستند تازه حامد سعادت یکی دیگر از بچه‌های میناب را سوژه قرار داده، دختری دبستانی و مجروح که از دل حادثه زنده بیرون آمده است. فیلم به واسطه سوژه خود کنجکاوی برانگیز و احتمالا تلخ است. حامد سعادت در ماه‌های اخیر همراه سوژه بوده و وضعیت او را ثبت کرده است. موضوع این مستند، یکی از دانش‌آموزان دختر مدرسه «شجره طیبه» میناب است. او تا شب زیر آوار بوده و برادر و پسرخاله او هم همان‌جا در مدرسه «شجره طیبه» میناب، شهید شدند.

نرگس کیانی هم در «اسر روشنی» به روایتی از جنگ رمضان پرداخته است، مستند او درباره پایداری کادر درمان در آن روز‌های سخت است. علی فراهانی صدر مستندسازی که با ساخت «قویدل» به شهرت رسید، درباره ناوچه دنا فیلم می‌سازد و عارف افشار که مستند «ضد قهرمان» او مورد توجه قرار گرفت، مدتی است مشغول تصویربرداری مستندی درباره شهید علی لاریجانی است.

موضوع تشییع رهبری هم از محور‌هایی است که از آغاز درباره آن صحبت شده و گروه‌های متعدد مستندساز در تهران و شهر‌های دیگر، قرار است در مستندنگاری این رخداد و ساخت فیلمی درباره آن سهیم و موثر باشند.

حمله به انستیتو پاستور تهران موضوعی است که عبدالستار کاکایی روی آن کار می‌کند و با پایان تصویربرداری به مراحل فنی رسیده است.

حمله به پل بی وان هم یکی از موضوع‌هایی است که یک مستندساز مدتی است مشغول کار روی آن است و به زودی درباره آن اطلاع رسانی می‌شود. وحید صداقت مستندسازی است که روی یکی از موضوعات شهری در تهران کار می‌کند و مشغول ساخت فیلم درباره حمله به یکی از مراکز مهم در پایتخت است.

مستند‌های مجموعه «ایران» متنوع، اما باکیفیت متفاوت بودند، باید دید مستند‌های جنگ رمضان چقدر می‌توانند ثبت کننده واقعیت و بازگوکننده مقاومت مردمی باشند که تصویر ایستادگی و مظلومیتشان در ماه‌های گذشته، در بسیاری از رسانه‌های داخلی و خارجی ثبت شده است.