همه چیز درباره محل برگزاری مذاکرات؛ چرا بورگن‌اشتوک برای میزبانی مذاکره‌کنندگان ایران و آمریکا انتخاب شد؟

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ در حالی که نگاه‌ها به روند اجرای تفاهم‌نامه پایان جنگ میان ایران و آمریکا دوخته شده، انتخاب محل برگزاری مذاکرات اهمیت یافته است. هیئت‌های ایرانی و آمریکایی عصر شنبه راهی سوئیس شدند تا در یکی از امن‌ترین و منزوی‌ترین نقاط این کشور درباره سازوکارهای اجرایی توافق به گفت‌وگو بنشینند؛ مکانی که پیش‌تر نیز میزبان برخی از حساس‌ترین نشست‌های سیاسی جهان بوده است: هتل و تفرجگاه بورگن‌اشتوک.

این مجموعه لوکس و تاریخی بر فراز دریاچه لوسرن و در قلب سوئیس قرار گرفته و به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص، امکانات امنیتی و سابقه میزبانی از مذاکرات محرمانه، به یکی از شناخته‌شده‌ترین مکان‌های دیپلماسی غیرعلنی در جهان تبدیل شده است.

صخره‌ای در قلب سوئیس

بورگن‌اشتوک بر روی یک ستیغ صخره‌ای مشرف به دریاچه لوسرن و در محدوده کانتون نیدوالدن واقع شده است. این مجموعه در ارتفاعی بیش از ۵۰۰ متر بالاتر از سطح دریاچه قرار دارد و مساحتی نزدیک به ۱۴۸ هکتار را در بر می‌گیرد. چشم‌انداز منحصربه‌فرد آن که ترکیبی از آب، جنگل، مراتع سرسبز و مه کوهستانی است، از دیرباز این منطقه را به یکی از جذاب‌ترین مقاصد گردشگری سوئیس تبدیل کرده است.

سنگ بنای این تفرجگاه در سال ۱۸۷۳ میلادی و در دوران طلایی صنعت گردشگری سوئیس گذاشته شد. طی بیش از یک قرن، بورگن‌اشتوک میزبان چهره‌های برجسته سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان بوده و به تدریج جایگاهی ویژه در دیپلماسی بین‌المللی پیدا کرده است.

از سال ۲۰۰۷ مالکیت این مجموعه در اختیار هلدینگ «کاتارا هاسپیتالیتی» قرار گرفت؛ بازوی هتل‌داری و گردشگری صندوق سرمایه‌گذاری دولتی قطر که مدیریت ده‌ها هتل و مجموعه اقامتی لوکس در نقاط مختلف جهان را برعهده دارد.

چرا بورگن‌اشتوک انتخاب شد؟

بر اساس بیانیه رسمی وزارت خارجه سوئیس، مذاکرات فنی مربوط به حسن اجرای تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا با میانجی‌گری قطر و پاکستان در این هتل برگزار خواهد شد.

انتخاب بورگن‌اشتوک تنها به دلیل امکانات اقامتی آن نیست. ساختار دسترسی به این مجموعه، خود یک لایه امنیتی مستقل محسوب می‌شود. مهمانان معمولاً ابتدا از زوریخ با قطار به شهر لوسرن می‌رسند. سپس با استفاده از کشتی اختصاصی هتل از عرض دریاچه عبور کرده و در نهایت از طریق فونیکولار یا همان تله‌کابین ریلی تاریخی، مستقیماً وارد مجموعه می‌شوند.

این مسیر چندمرحله‌ای باعث می‌شود کنترل رفت‌وآمد افراد و تأمین امنیت محیط به مراتب ساده‌تر از مراکز شهری باشد. موقعیت مرتفع و نسبتاً دورافتاده مجموعه نیز امکان دسترسی آزاد رسانه‌ها، عکاسان و خبرنگاران را محدود می‌کند.

در واقع، بورگن‌اشتوک محیطی را فراهم می‌کند که در آن شرکت‌کنندگان می‌توانند به دور از فشارهای رسانه‌ای و هیاهوی سیاسی، روی مذاکرات متمرکز شوند. چنین شرایطی برای گفت‌وگوهایی که از حساسیت بالایی برخوردارند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

سوئیس دهه‌هاست که به عنوان یکی از مراکز اصلی دیپلماسی جهان شناخته می‌شود. بی‌طرفی تاریخی این کشور و سنت دیرینه رازداری سیاسی، آن را به میزبان طبیعی مذاکرات محرمانه تبدیل کرده است.

در ابتدا، شهر ژنو به عنوان گزینه اصلی برگزاری این نشست مطرح شده بود؛ شهری که مقر بسیاری از سازمان‌های بین‌المللی و محل برگزاری مذاکرات مهم جهانی است. با این حال، به دلیل حساسیت بالای گفت‌وگوها و نیاز به کنترل کامل فضای رسانه‌ای، در نهایت تصمیم گرفته شد مذاکرات به بورگن‌اشتوک منتقل شود.

این تصمیم از یک سو نشان‌دهنده اهمیت فاکتور امنیت و محرمانگی در این مرحله از گفت‌وگوهاست و از سوی دیگر، نقش فعال قطر در فرآیند میانجی‌گری را برجسته می‌کند؛ چرا که محل مذاکرات عملاً در مالکیت یکی از مهم‌ترین نهادهای اقتصادی دولت قطر قرار دارد.

سابقه میزبانی از نشست‌های محرمانه

بورگن‌اشتوک پیش از این نیز بارها به عنوان میزبان مذاکرات حساس سیاسی انتخاب شده است. این مجموعه در سال ۲۰۰۲ میزبان گفت‌وگوهای صلح سودان بود؛ مذاکراتی که نقش مهمی در کاهش تنش‌های داخلی این کشور ایفا کرد.

در سال ۲۰۰۴ نیز بخشی از مذاکرات مربوط به مسئله قبرس در همین محل برگزار شد. افزون بر این، نشست‌های مختلف گروه بیلدربرگ، که به دلیل ماهیت محرمانه خود شهرت جهانی دارند، در مقاطع مختلف در این مجموعه برگزار شده‌اند.

آخرین رویداد مهم بین‌المللی در بورگن‌اشتوک، اجلاس صلح اوکراین در ژوئن ۲۰۲۴ بود؛ نشستی که با حضور ده‌ها هیئت عالی‌رتبه از کشورهای مختلف جهان برگزار شد و بار دیگر جایگاه این مجموعه را به عنوان یکی از مراکز مهم دیپلماسی جهانی تثبیت کرد.

قطر؛ مالک هتل و تلاش‌ برای میانجیگری

یکی از نکات قابل توجه درباره محل برگزاری مذاکرات ایران و آمریکا، مالکیت قطری این مجموعه است.

بورگن‌اشتوک یکی از حدود ۴۰ هتل و مجموعه گردشگری تحت مدیریت «کاتارا هاسپیتالیتی» محسوب می‌شود؛ شرکتی که بازوی هتل‌داری صندوق‌های دولتی قطر به شمار می‌رود و در پروژه‌های بزرگ گردشگری جهان سرمایه‌گذاری کرده است.

این مجموعه به‌ویژه در فصل تابستان به طور مداوم مورد استفاده مقامات ارشد و اعضای خاندان سلطنتی قطر قرار می‌گیرد. همین آشنایی عملیاتی و مدیریتی با محیط، یکی از عوامل مؤثر در انتخاب آن به عنوان محل برگزاری مذاکرات محسوب می‌شود.

قطر طی سال‌های اخیر تلاش کرده نقش میانجی فعال در بسیاری از بحران‌های منطقه‌ای و بین‌المللی را ایفا کند و میزبانی این مذاکرات را نیز می‌توان در چارچوب همین سیاست ارزیابی کرد.

حضور جرد کوشنر و گمانه‌زنی‌ها

در آستانه ورود هیئت‌های ایرانی و آمریکایی به سوئیس، حضور جرد کوشنر، داماد و مشاور ارشد سابق دونالد ترامپ، در این کشور توجه برخی ناظران را به خود جلب کرد.

هم‌زمانی حضور کوشنر با سفر محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، به بورگن‌اشتوک موجب شکل‌گیری گمانه‌زنی‌هایی درباره ارتباطات پشت‌پرده و رایزنی‌های غیررسمی شد.

کوشنر پس از ترک کاخ سفید در سال ۲۰۲۱ شرکت سرمایه‌گذاری خصوصی «Affinity Partners» را تأسیس کرد. این شرکت طی سال‌های بعد موفق شد سرمایه‌های قابل توجهی از صندوق‌های ثروت ملی کشورهای حوزه خلیج فارس جذب کند.

در این میان، صندوق سرمایه‌گذاری دولتی قطر (QIA) یکی از سرمایه‌گذاران مهم این مجموعه محسوب می‌شود. روابط مالی گسترده میان Affinity Partners و نهادهای اقتصادی قطر باعث شده برخی تحلیلگران از شکل‌گیری شبکه‌ای از ارتباطات اقتصادی و سیاسی میان دو طرف سخن بگویند.

هرچند تاکنون هیچ ارتباط مستقیمی میان حضور کوشنر در سوئیس و مذاکرات ایران و آمریکا اعلام نشده، اما هم‌زمانی این تحرکات دیپلماتیک و اقتصادی مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است.

هیئت ایرانی در سوئیس

هیئت ایرانی شرکت‌کننده در مذاکرات فنی با ترکیبی از مقامات سیاسی، امنیتی، اقتصادی و انرژی راهی سوئیس شده است.

محمدباقر قالیباف ریاست هیئت مذاکره‌کننده ایران را برعهده دارد و سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، از اعضای اصلی این هیئت محسوب می‌شود.

علی باقری، معاون بین‌الملل دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی، عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی، حمید بورد، معاون وزیر نفت و رئیس شرکت ملی نفت ایران، کاظم غریب‌آبادی و اسماعیل بقایی، معاونان وزارت امور خارجه، دیگر اعضای این تیم را تشکیل می‌دهند.

ترکیب هیئت ایرانی نشان می‌دهد موضوعات مورد بحث صرفاً به ابعاد سیاسی محدود نخواهد بود و مسائل اقتصادی، مالی، بانکی و انرژی نیز سهم مهمی در مذاکرات خواهند داشت.

محور اصلی مذاکرات چیست؟

به گفته اسماعیل بقایی، سخنگوی هیئت مذاکره‌کننده ایران، محور اصلی گفت‌وگوهای این دور از مذاکرات، بررسی سازوکارهای تضمین اجرای تعهدات طرف آمریکایی در تفاهم‌نامه خواهد بود.

به عبارت دیگر، مذاکرات فعلی بیش از آنکه بر سر اصول سیاسی توافق متمرکز باشد، بر نحوه اجرای مفاد آن و ایجاد سازوکارهای اطمینان‌بخش برای پایبندی طرفین به تعهداتشان تمرکز خواهد داشت.

این موضوع به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که تجربه توافق‌های پیشین، به‌ویژه برجام، اهمیت وجود تضمین‌های عملی و قابل سنجش را برای ایران برجسته کرده است.