لزوم ایجاد الگوی هم‌تکاملی میان هوش مصنوعی و علوم انسانی

به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو به نقل از وزارت علوم، محمدهادی زاهدی، در سی‌وششمین جلسه کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی در سالن شهدای جهاد علمی این وزارتخانه با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فناوری برگزار شد، ضمن گرامیداشت ایام شهادت سالار شهیدان و یاران باوفای ایشان، اظهار داشت: نسل جدید هوش مصنوعی صرفاً یک فناوری فنی نیست؛ بلکه یک فناوری اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است؛ به طوری که امروز کمتر کسی می‌تواند مدعی باشد هوش مصنوعی در این حوزه‌ها تأثیرگذار نیست.

وی ادامه داد: لذا نگاه و دیدگاه ما به هوش مصنوعی یک موضوع فرارشته‌ای و فرابخشی است؛ حوزه‌ای که حداقل تا سی سال آینده دنیا متاثر از تکامل آن است، و برخلاف برخی فناوری‌ها و علوم مانند نانو و لیزر که در دو دهه گذشته، دامنه تاثیر آن محدود به حوزه‌های خاصی است، اما هوش مصنوعی بر همه حوزه‌های متعددی اثر می‌گذارد و از آنها نیز اثر می‌پذیرد.

رئیس انجمن ملی هوش مصنوعی ایران تأکید کرد: باید پذیرفت هوش مصنوعی بدون حکمرانی، به ویژه در ایران با فرهنگ غنی ایرانی و اسلامی و تمدنی چندهزار ساله، ملاحظات خاص خود را برای توسعه دارد؛ از سویی هوش مصنوعی بدون علوم انسانی قابل حکمرانی متعالی نیست و از سوی دیگر علوم انسانی بدون هوش مصنوعی در آینده قدرت تحلیل و اثرگذاری خود را از دست خواهد داد.

استاد دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدی طوسی ادامه داد: تحلیل کلان‌داده‌ها می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های کلان اجرایی و تقویت پیوند‌ها و کاهش شکاف‌های اجتماعی بسیار کمک‌کننده باشد؛ لذا نیازمند سیاست‌گذاری ملی برای پاسخ به دو پرسش اصلی هستیم: اول اینکه هوش مصنوعی چگونه می‌تواند موجب تحول علوم انسانی شود و دوم اینکه علوم انسانی چگونه می‌تواند به هوش مصنوعی جهت‌دهی کند.

زاهدی تصریح کرد: اگر هوش مصنوعی را مانند یک ماشین در نظر بگیریم، مهندسان طراح موتور آن هستند، اما کسی که می‌تواند نقش راهبر را داشته باشد و جهت‌دهی کند، حوزه علوم انسانی است؛ در غیر این صورت، شاهد خواهیم بود که آنچه در حوزه فنی اتفاق می‌افتد با ارزش‌های جامعه همسو نخواهد بود. در حوزه اخلاق و هوش مصنوعی هنوز تئوری‌پردازی نکرده‌ایم. به عنوان مثال، اگر فردی در موضوعات روان‌شناسی از هوش مصنوعی مشاوره بگیرد و او پیشنهاداتی مغایر با فرهنگ ارزشی جامعه ایرانی ارائه دهد، چه کسی مسئولیت آن را بایدبپذیرد؟ فلذا نیازمند توسعه هوش مصنوعی هستیم که بر اساس بافت و باور‌های جامعه و احترام به فرهنگ ملی و دینی پاسخ متناسب را ارائه کند.

وی در ادامه با اشاره به پروژه دستیاران هوش مصنوعی برای وزرا که در معاونت علمی تعریف شده، چالش اصلی در مسیر توسعه و استقرار این دستیار‌ها را عدم اشتراک‌گذاری داده‌ها توسط دستگاه‌های اجرایی به دلیل ملاحظات خاص آن وزارتخانه اعلام داشت.

وی هشدار داد که اگر داده‌ها محبوس بمانند و از آنها استفاده نکنیم، از دنیا عقب خواهیم ماند؛ بنابراین ما نیازمند سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری در حوزه حقوق و مالکیت داده‌ها در عین احترام به حریم خصوصی هستیم.

زاهدی با اشاره به مفاهیم اقتصاد پلتفرمی و اقتصاد محاسباتی، تأکید کرد که پیوند عمیق میان توسعه فناوری‌های نوین از جمله هوش مصنوعی و این مباحث از جمله علوم اجتماعی محاسباتی وجود دارد و بخش عمده چالش‌های آینده هوش مصنوعی در دنیا نیز چالش‌هایی است که با حوزه علوم انسانی گره خورده است.

وی در پایان با تأکید بر موضوعاتی نظیر اخلاق و حقوق هوش مصنوعی، مطالعات فرهنگی-اجتماعی، جامعه‌شناسی محاسباتی و تحلیل کلان‌داده‌های اجتماعی، ابراز امیدواری کرد که در آینده‌ای که قرار است این اکوسیستم تعاملی شکل بگیرد، آماده این تحول باشیم تا دچار عقب‌افتادگی در حوزه نظریه‌پردازی نشویم.

محمدهادی زاهدی به ظرفیت‌های انجمن ملی هوش مصنوعی ایران برای پرداختن موضوعات نظریه پردازی و حکمرانی هوش مصنوعی پرداخت و از تشکیل کمیته علوم انسانی در انجمن خبر داد.

در این مراسم و طی حکمی از سوی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری محمدهادی زاهدی به عنوان رئیس کارگروه فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی کمیسیون توسعه پژوهش و آموزش عالی قرآنی منصوب شد.