روایت دانشجویانی که پای کار مسجد نیمهکاره دانشگاه تهران ایستادند
به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ صبح هنوز کامل شروع نشده، اما چند دانشجو خودشان را به دانشکدگان فنی دانشگاه تهران رساندهاند. اینجا قرار نیست امروز کلاس برگزار شود و خبری از رفتوآمدهای معمول دانشگاه نیست؛ چند دانشجو آمدهاند تا کاری را ادامه دهند که نزدیک به ۱۵ روز است برایش وقت گذاشتهاند. چند متر آنطرفتر، صدای جابهجایی نخالهها شنیده میشود، گوشهای از ساختمان چند نفر مشغول دیوارکشی هستند و در بخش دیگری کارهای برقی و گچکاری ادامه دارد. هرکس مشغول کاری است و هرکس گوشهای از این فضای نیمهکاره را گرفته تا آن را برای روزهای آینده آماده کند. اینجا قرار است مسجد دانشکدگان فنی دانشگاه تهران باشد؛ فضایی که از سال ۱۴۰۰ نیمهکاره مانده و حالا با همت خود دانشجویان دوباره جان گرفته است.

اگر چند سال به عقب برگردیم، تصویر این فضا با چیزی که امروز دیده میشود تفاوت زیادی دارد. سالها از شروع کار گذشته، اما این بخش از دانشکدگان فنی هنوز نتوانسته بود به مقصدی که برایش در نظر گرفته شده بود برسد. ساختمان نیمهکاره مانده بود و در میان رفتوآمد روزمره دانشجویان، تبدیل به بخشی از فضای دانشگاه شده بود که کمتر کسی انتظار داشت به این زودیها تغییری در آن اتفاق بیفتد. زمان میگذشت و سالهای تحصیلی یکی پس از دیگری میآمدند و میرفتند، اما این فضا همچنان در همان وضعیت باقی مانده بود.
در طرف دیگر ماجرا، دانشجویانی بودند که هر روز در همین دانشگاه حضور داشتند و مسئله نبود فضای مناسب برای اقامه نماز جماعت را تجربه میکردند. برای بخشی از دانشجویان، داشتن یک فضای مناسب برای نماز جماعت فقط به معنای فراهم بودن چند متر فضا نبود. آنها به دنبال مکانی بودند که بتواند در کنار کارکرد اصلی خود، یعنی برگزاری نماز جماعت، بخشی از فعالیتهای فرهنگی و دانشجویی را هم در خود جای دهد؛ فضایی که دانشجو بتواند در آن حضور داشته باشد، با دیگر دانشجویان ارتباط برقرار کند و بخشی از فعالیتهای جمعی دانشگاه در آن شکل بگیرد.

همین دغدغه باعث شد نگاهها دوباره به همان فضای نیمهکاره برگردد. مکانی که سالها بلاتکلیف مانده بود، حالا میتوانست دوباره مورد توجه قرار بگیرد. تصمیم گرفته شد به جای اینکه فقط درباره کمبود فضای مناسب صحبت شود، بخشی از کار به دست خود دانشجویان پیش برود. این تصمیم، آغاز یک اردوی جهادی شد؛ اردویی که دانشجویان بسیج دانشجویی دانشکدگان فنی دانشگاه تهران در آن وارد میدان شدند تا این فضای نیمهکاره را برای استفاده آماده کنند.
از همان روزهای اول، کار شکل جدیتری به خود گرفت. قرار نبود فقط یک نظافت ساده انجام شود و ساختمان برای چند روز قابل استفاده باشد. بخشهای مختلفی از فضا نیاز به آمادهسازی داشت و دانشجوها هرکدام بخشی از کار را بر عهده گرفتند. نزدیک به ۱۵ روز است که این روند ادامه دارد و دانشجویان، بخش قابل توجهی از روز خود را در این پروژه میگذرانند. صبح زود کار را شروع میکنند و در بعضی روزها کار تا نیمهشب ادامه پیدا میکند؛ ساعتهایی که شاید میتوانست صرف استراحت، تفریح یا کارهای شخصی شود، اما این دانشجوها تصمیم گرفتهاند آن را برای آمادهشدن این فضا اختصاص دهند.
نکته مهم این اردو فقط تعداد روزهایی نیست که دانشجویان مشغول کار بودهاند؛ ترکیب کسانی که پای کار آمدهاند هم بخشی از روایت این ماجراست. دانشجویان ورودی سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. رشتههای مختلف مهندسی در کنار رشتههای غیرمهندسی قرار گرفتهاند و تفاوت سال ورود و رشته تحصیلی، در اینجا دیگر موضوع اصلی نیست. همه یک هدف مشترک دارند؛ اینکه فضای نیمهکارهای که سالها مورد استفاده قرار نگرفته، برای حضور دانشجویان آماده شود.
حتی همه کسانی که در این اردو حضور دارند، ساکن تهران نیستند. برخی از دانشجویان از شهرهای مختلف خودشان را به دانشگاه رساندهاند تا در این کار مشارکت کنند. همین حضور داوطلبانه، بخش مهمی از ماجراست؛ چراکه برای این دانشجویان، مشارکت در آمادهسازی مسجد یک فعالیت اجباری یا بخشی از برنامه آموزشی دانشگاه نیست. آنها با انتخاب خودشان آمدهاند و ساعتهای زیادی را پای کاری گذاشتهاند که قرار است نتیجه آن در اختیار جامعه دانشجویی قرار بگیرد.
در این ۱۵ روز، تغییرات یکییکی روی هم جمع شده است. ابتدا باید ضایعات و نخالههای ساختمانی از فضا خارج میشد. حجم کار در چنین فضایی باعث شده بود بخشهایی از ساختمان نیاز به پاکسازی جدی داشته باشد. دانشجوها مشغول جمعآوری و خارج کردن این ضایعات شدند تا فضا برای مراحل بعدی آماده شود. بعد نوبت به بخشهایی از دیوارکشی رسید و قسمتهایی از ساختمان شکل منظمتری پیدا کرد.

همزمان بخشی از گچکاری انجام شد و فعالیتهای برقی نیز پیش رفت. کارهایی که شاید هرکدام در نگاه اول کوچک به نظر برسند، اما کنار هم قرار گرفتن آنهاست که یک فضای نیمهکاره را به محیطی قابل استفاده نزدیک میکند. راهروهای برزنتی نیز آماده شدهاند تا مسیرهای موردنیاز برای رفتوآمد مشخص و آماده باشد.
در کنار کارهای ساختمانی، بخش دیگری از آمادهسازی هم انجام شده است؛ فرشها و موکتهای مسجد شستوشو و نظافت شدهاند. آنها قرار است در فضایی پهن شوند که تا همین چند وقت قبل، هنوز چهره یک مسجد را به خود نگرفته بود. حالا، اما کمکم جزئیاتی وارد فضا میشوند که تصویر آینده آن را روشنتر میکنند.

هرچه کار جلوتر میرود، ساختمان از آن فضای نیمهکاره سالهای گذشته فاصله بیشتری میگیرد. شاید هنوز جای کار زیادی باقی مانده باشد، اما تفاوت را میتوان در همان نگاه اول دید. دیوارهایی که بخشی از آنها تکمیل شدهاند، فضایی که از نخالهها پاک شده، کارهای برقی که پیش رفته و فرشهایی که برای استفاده آماده شدهاند، همه نشانههایی هستند از اینکه این فضا دیگر قرار نیست همان فضای رهاشده گذشته باقی بماند.
با این حال، برای دانشجویانی که در این اردو حضور دارند، معنای این کار فقط در تغییر ظاهر ساختمان خلاصه نمیشود. آنها میخواهند اینجا تبدیل به فضایی شود که حضور دانشجو در آن جریان داشته باشد. مسجد برای آنها قرار نیست صرفاً مکانی باشد که در ساعت نماز مورد استفاده قرار بگیرد. دغدغه اولیه این بود که فضایی برای اقامه نماز جماعت فراهم شود، اما در ادامه، نگاه آنها به مکانی گستردهتر شکل گرفته است؛ مکانی برای فعالیتهای فرهنگی و دانشجویی و محلی که بتواند بخشی از ارتباطات و برنامههای جمعی دانشجویان را در خود جای دهد.
از همین منظر، آنچه این روزها در دانشکدگان فنی اتفاق میافتد، فقط یک پروژه عمرانی نیست. بخش مهمی از این اتفاق، خود دانشجوها هستند؛ کسانی که در کنار درس و دانشگاه، بخشی از وقتشان را به کاری اختصاص دادهاند که قرار است اثرش بعد از پایان این اردو هم باقی بماند.
ممکن است چند ماه یا چند سال بعد، دانشجویانی وارد این مسجد شوند که هیچوقت این فضای نیمهکاره را ندیده باشند. برای آنها شاید طبیعی باشد که مسجدی در دانشکدگان فنی وجود داشته باشد، فرشهایش پهن باشد، راهروهایش آماده باشد و نماز جماعت در آن برگزار شود. شاید کمتر کسی بداند پیش از این تصویر، فضایی وجود داشته که از سال ۱۴۰۰ نیمهکاره مانده بود و گروهی از دانشجویان تصمیم گرفتند برای تغییر آن دست به کار شوند.
آنچه امروز دیده میشود، حاصل همین قدمهای کوچک و پیوسته است. یک روز جمعآوری نخالهها، روز دیگر دیوارکشی، روزی دیگر گچکاری و کارهای برقی و در کنار همه اینها شستوشو و آمادهکردن فرشها و موکتها هیچکدام به تنهایی پایان کار نیست، اما مجموع همین کارهاست که فضای نیمهکاره را به مرحله استفاده نزدیک کرده است.
حالا دانشجویان در تلاشاند این مسیر را متوقف نکنند. آمادهسازی اولیه انجام شده، اما برای تکمیل کامل مسجد همچنان به بودجه مالی نیاز است. آنها به دنبال تأمین منابع موردنیاز هستند تا این فضا در ادامه به شکل کامل ساخته و تجهیز شود و مسجدی در شأن دانشجویان دانشکدگان فنی دانشگاه تهران شکل بگیرد برای آنها پایان این اردوی جهادی به معنای پایان پروژه نیست؛ بلکه میتواند شروع مرحلهای باشد که در آن، تکمیل و تجهیز مسجد دنبال شود.

این تفاوت مهمی است؛ چراکه دانشجوها نیامدهاند فقط یک فضای چندساله را تمیز کنند و بعد آن را ترک کنند. آنها میخواهند نتیجه کارشان ادامه داشته باشد. فضایی که امروز با کمک آنها آماده میشود، قرار است در سالهای آینده هم مورد استفاده دانشجویان قرار بگیرد و بخشی از زندگی روزمره آنها باشد.
قرار است دوشنبه ۶ مهرماه، آیین رونمایی و آغاز بهرهبرداری از این مکان با حضور رئیس دانشگاه تهران برگزار شود. این مراسم، پایان مرحلهای از کار و آغاز مرحلهای دیگر خواهد بود؛ مرحلهای که در آن، دانشجویان میتوانند از فضای آمادهشده برای اقامه نماز جماعت استفاده کنند و فعالیتهای مرتبط با آن را شکل دهند.
برای کسانی که فقط روز افتتاح را ببینند، شاید همهچیز از همان روز شروع شود؛ یک فضای آماده، فرشهایی که پهن شدهاند و مکانی که قرار است به روی دانشجویان باز شود. اما پشت این تصویر، نزدیک به ۱۵ روز تلاش وجود دارد؛ روزهایی که دانشجوها از صبح تا نیمهشب کار کردهاند، از شهرهای مختلف آمدهاند، کنار هم قرار گرفتهاند و هرکدام بخشی از کار را به عهده گرفتهاند.
حالا اگر دوباره به همان فضای چند ساله نگاه کنیم، دیگر فقط یک ساختمان نیمهکاره دیده نمیشود. بخشی از دیوارها شکل گرفته، نخالهها کنار رفته، گچکاری و کارهای برقی پیش رفته، راهروها آماده شده و فرشها و موکتها شسته شدهاند. هنوز تا رسیدن به یک مسجد کامل فاصله وجود دارد، اما مهم این است که این فضا دوباره به جریان افتاده است.

شاید روایت این اردو را بتوان از همینجا فهمید؛ از جایی که چند دانشجو با یک دغدغه شروع کردند و به جای اینکه منتظر بمانند، خودشان وارد کار شدند. آنها یک فضای نیمهکاره را تحویل گرفتند و در مدت نزدیک به دو هفته تلاش کردند آن را برای استفاده آماده کنند. حالا قرار است این فضا میزبان دانشجویانی باشد که شاید هیچوقت ندانند چه مسیری طی شد تا اینجا آماده شود.
حالا فقط چند روز تا آغاز بهرهبرداری باقی مانده است. ساختمانی که سالها منتظر مانده بود، اینبار دیگر منتظر نمانده است؛ دانشجوها آمدهاند، دست به کار شدهاند و آن را یک قدم دیگر به روزی رساندهاند که قرار است درهایش باز شود و صدای نماز جماعت دانشجویان در آن طنینانداز شود.