کد خبر:۱۴۳۳۳۸۰
تحلیل سیانان؛
ترامپ چگونه کمتر از ۲۴ ساعت پس از امضای توافق هستهای با عربستان، آن را برهم زد؟
انتشار پست دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» صبح پنجشنبه، سعودیها را شگفتزده کرد؛ زیرا آنها توافق هستهای را که هیچ شرطی درباره عادیسازی روابط با اسرائیل در آن وجود نداشت، یک پیروزی بزرگ میدانستند.
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری دانشجو به نقل از سیانان؛ بعدازظهر چهارشنبه، مقامهای آمریکایی در ساختمان وزارت انرژی در مرکز واشنگتن گرد هم آمدند تا شاهد رویدادی باشند که بیش از دو دهه برای تحقق آن برنامهریزی شده بود: امضای توافق همکاری هستهای غیرنظامی میان ایالات متحده و عربستان سعودی.
دو مجموعه پرچم آمریکا و عربستان در کنار سکوی مراسم و روی میز وزیر انرژی آمریکا، کریس رایت، قرار گرفته بود و تصویر همتای سعودی او از ریاض روی صفحهنمایشی بزرگ پخش میشد. پس از ماهها تأخیر، سرانجام توافق امضا شد.
عربستان در این توافق تقریباً به همه خواستههای اصلی خود دست یافت، اما اندکی پس از اعلام رسمی، این توافق عملاً فروپاشید. ترامپ صبح پنجشنبه در پستی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که این توافق از این پس مشروط به یک شرط جدید است: پیوستن عربستان به توافقنامههای ابراهیم. او همچنین تأکید کرد که این توافق اجازه غنیسازی اورانیوم را نمیدهد.
به گفته یک منبع آگاه، ترامپ از همان ابتدا بابت رسانهای شدن این توافق ناراضی بود، زیرا کریس رایت بدون اطلاع او تصمیم به اعلام رسمی آن گرفته بود. این نارضایتی پس از موج انتقادهایی که از سوی کارشناسان و رسانههای محافظهکار مطرح شد، بیش از پیش افزایش یافت.
ترامپ پیش از این نیز از علنی شدن توافق با عربستان خشمگین بود و انتقادهای گسترده رسانههای محافظهکار این خشم را تشدید کرد.
این انتقادها شامل گزارشهای تردیدآمیز شبکه محبوب ترامپ، «فاکس نیوز»، و همچنین سرمقاله روزنامه والاستریت ژورنال بود که این پرسش را مطرح کردند که چرا توافق بدون شرط عادیسازی روابط با اسرائیل امضا شده است؛ شرطی که هر دو رسانه یادآور شدند جو بایدن نیز به دنبال گنجاندن آن در توافق بود.
دو منبع مطلع به CNN گفتند شرط جدیدی که کاخ سفید مدعی است از مدتها پیش یکی از اهداف ترامپ بوده و نباید کسی را غافلگیر کند، حتی مذاکرهکنندگان دولت آمریکا را نیز شگفتزده کرده است؛ زیرا آنها اصلاً انتظار نداشتند موضوع توافقنامههای ابراهیم بهعنوان شرط توافق مطرح شود.
با افزایش سردرگمی، مقامهای کاخ سفید وزارت انرژی را مقصر دانستند. به گفته یکی از منابع، کاخ سفید از وزارت انرژی خواسته بود توافق روز چهارشنبه اعلام نشود، اما کریس رایت که پیشتر نیز برخی مقامهای کاخ سفید او را به فراتر رفتن از حدود اختیاراتش متهم کرده بودند، این درخواست را نادیده گرفت و حتی در گفتوگو با شبکه فاکس بیزنس نیز درباره آن صحبت کرد.
به گفته برخی دستیاران ترامپ، این توافق هنوز نهایی نشده بود، زیرا اسناد و پیامهای لازم برای ارسال به کنگره هنوز ارائه نشده بود. همان منبع افزود که ترامپ و شماری از مقامهای ارشد دولت از تصمیم برای اعلام توافق بهشدت خشمگین بودند.
خشم کاخ سفید زمانی بیشتر شد که در نشست خبری روز پنجشنبه، بخش عمده پرسش خبرنگاران درباره همین توافق بود. کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، در پاسخ به این سؤال که چرا شرط جدید در اعلامیه روز چهارشنبه ذکر نشده بود، گفت ترامپ «معمار نهایی این توافق» است.
شرط جدیدی که کاخ سفید تأکید داشت از مدتها پیش هدف ترامپ بوده و نباید موجب تعجب شود، حتی مذاکرهکنندگان دولت آمریکا را نیز غافلگیر کرد.
پست ترامپ در «تروث سوشال» صبح پنجشنبه، سعودیها را شگفتزده کرد؛ زیرا آنها توافق هستهای را که فاقد شرط عادیسازی روابط بود، یک دستاورد بزرگ میدانستند. بر اساس این توافق، عربستان پس از تحقق برخی شرایط میتوانست در خاک خود اورانیوم غنیسازی کند و در عین حال اختیارات یکی از نهادهای وابسته به سازمان ملل برای بازرسی از سایتهای هستهای مشکوک نیز محدود میشد.
یک منبع آگاه گفت مقامهای وزارت انرژی معتقد بودند که اواخر هفته گذشته موافقت ترامپ را دریافت کردهاند و به همین دلیل، برنامه رسانهای از پیش طراحیشده خود را آغاز کردند.
اما منبع دیگری گفت حتی اگر ترامپ با یک توافق اولیه موافقت کرده باشد، این به معنای صدور مجوز نهایی برای تکمیل یا اعلام رسمی آن نبوده است.
واکنش اولیه کارشناسان به مفاد توافق عمدتاً منفی بود. کارشناسان حوزه منع گسترش سلاحهای هستهای نسبت به بند مربوط به غنیسازی اورانیوم و همچنین نبود تعهد به اجرای پروتکل الحاقی تقویتشده ابراز نگرانی کردند.
در مقابل، حامیان توافق بر مزایای اقتصادی و محاسبات راهبردی آن تأکید داشتند. به گفته آنها، عربستان به دنبال اجرای برنامه هستهای با شرایط مورد نظر خود است و آمریکا باید با ریاض همکاری کند تا بر استانداردهای ایمنی و عدم اشاعه هستهای این کشور اثرگذار باشد؛ در غیر این صورت، ممکن است چین یا روسیه جای آمریکا را بگیرند.
در ابتدا، این انتقادها تأثیری بر دولت آمریکا نگذاشت. دولت استدلال میکرد که توافق و تضمینهای دوجانبه آن «بالاترین استانداردهای ایمنی هستهای و منع اشاعه» را تضمین میکند و به همین دلیل، وزارت انرژی مراسم رسمی امضای توافق را روز چهارشنبه برگزار کرد.
اما پس از تغییر ناگهانی موضع دولت در صبح روز بعد، بسیاری از افراد نزدیک به دولت آمریکا فوراً احتمال دادند که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل که همواره نسبت به برنامه هستهای عربستان بدبین بوده، در آخرین لحظات در این روند مداخله کرده است.
دو منبع اسرائیلی به CNN گفتند نتانیاهو امیدوار بود بر این توافق اثر بگذارد و یکی از آنها افزود نخستوزیر اسرائیل قصد داشت ترامپ را برای گنجاندن شرط عادیسازی روابط با ریاض، یا دستکم پیشرفت در این مسیر، تحت فشار قرار دهد.
با این حال، کاخ سفید بعداً اعلام کرد که ترامپ و نتانیاهو درباره این موضوع گفتوگویی نداشتهاند. کارولین لیویت به خبرنگاران گفت: «تا جایی که من اطلاع دارم، چنین تماسی انجام نشده است.» او افزود ترامپ صرفاً موضع دیرینه خود درباره ضرورت عادیسازی روابط دیپلماتیک عربستان و اسرائیل را تکرار کرده است.
پست ترامپ در «تروث سوشال» صبح پنجشنبه، سعودیها را غافلگیر کرد؛ زیرا آنها توافق هستهای بدون شرط عادیسازی روابط را یک موفقیت بزرگ میدانستند.
به گفته افراد مطلع، پوشش رسانههای محافظهکار آمریکا نقش مهمی در تصمیم ترامپ برای متوقف کردن توافق در شکل فعلی آن داشت.
رسانههای محافظهکار آمریکا تأثیر قابلتوجهی بر تصمیم رئیسجمهور برای جلوگیری از اجرای توافق به شکل فعلی داشتند.
هیئت تحریریه والاستریت ژورنال که به مواضع انتقادی خود نسبت به ترامپ مشهور است، روز پنجشنبه نوشت:«ریشه این توافق به دولت بایدن بازمیگردد؛ دولتی که همکاری هستهای را بهعنوان مشوقی برای پیوستن عربستان به توافقنامههای ابراهیم پیشنهاد کرده بود. ریاض در برابر این فشار مقاومت کرد، اما اکنون بدون آنکه به توافقنامههای ابراهیم بپیوندد، همان پاداش را از دولت ترامپ دریافت میکند. تنها میتوان امیدوار بود که سعودیها امتیازی بیش از این ارائه کرده باشند.»
شبکه فاکس نیوز نیز در ابتدای بخش خبری ساعت هفت صبح، تردیدهای مشابهی را مطرح کرد. برایان کیلمید، مجری این شبکه، توافق را «تا حدی غافلگیرکننده» توصیف کرد و یادآور شد که چنین ترتیبی پیشتر نیز در دوران ریاستجمهوری بایدن مطرح شده بود.
او با ابراز تعجب گفت:«در دوره بایدن گفته بودند که این موضوع را بررسی میکنیم، اما پیش از آن باید توافقنامههای ابراهیم را امضا کنید.» او افزود که این انتظار به این دلیل بود که محمد بن سلمان روابط بسیار بهتری با ترامپ نسبت به رئیسجمهور پیشین آمریکا داشت.
کایلی مکانانی، دیگر مجری فاکس نیوز که در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ سخنگوی کاخ سفید بود، نیز این پرسش را مطرح کرد که آیا موضوع عادیسازی روابط میان عربستان و اسرائیل کنار گذاشته شده است یا خیر.
او گفت:«وقتی از دولت اول ترامپ خارج میشدم، به من گفته شده بود که ما بسیار به عادیسازی روابط میان اسرائیل و عربستان سعودی نزدیک شدهایم.»
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
