اعتراض گرجستان به تحریم پالایشگاهش در بسته جدید اتحادیه اروپا

 به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، وزارت امور خارجه گرجستان نسبت به تصمیم اخیر اتحادیه اروپا مبنی بر گنجاندن مشروط پالایشگاه نفت «کولوی» در بیست‌ویکمین بسته تحریمی این اتحادیه علیه روسیه، ابراز «تأسف شدید» کرد.

وزارت خارجه گرجستان با تاکید بر اینکه هیچ‌گونه مبنای واقعی، حقوقی یا مستندات کارشناسی برای اعمال این تحریم‌ها و محدودیت‌های اقتصادی وجود ندارد، اعلام کرد که تفلیس امیدوار است مسئولان و نهاد‌های تصمیم‌گیر در اتحادیه اروپا پیش از آنکه این مصوبه پس از مهلت شش‌ماهه وارد فاز اجرایی و عملیاتی شود، در روند تصمیم‌گیری خود بازنگری جدی به عمل آورند.

این واکنش دیپلماتیک پس از آن صورت می‌گیرد که شورای اتحادیه اروپا در تاریخ ۲۳ ژوئیه، بیست‌ویکمین بسته تحریمی خود را علیه روسیه به صورت رسمی به تصویب رساند.

در چارچوب این بسته تحریمی جدید، ممنوعیت مشروط مبادلات تجاری و مالی با پالایشگاه نفت کولوی گرجستان در نظر گرفته شده است؛ مصوبه‌ای که طبق مفاد آن، در صورتی که طی شش ماه آینده مورد ارزیابی و تجدیدنظر مجدد قرار نگیرد، به طور کامل لازم‌الاجرا خواهد شد.

علاوه بر این پالایشگاه، بسته جدید تحریمی شامل اعمال محدودیت‌ها و جریمه‌هایی علیه برخی از پلتفرم‌های ارائه‌دهنده خدمات در حوزه رمزارز‌ها و دارایی‌های دیجیتال مستقر در گرجستان نیز می‌شود.

این اقدام بوروکرات‌ها در بروکسل، نخستین مورد از گنجاندن گسترده و مستقیم نهاد‌ها و شرکت‌های تجاری گرجستانی در فهرست تحریم‌های اتحادیه اروپا به شمار می‌رود که در پاسخ به نبرد نظامی روسیه و اوکراین صورت گرفته است.

شورای اتحادیه اروپا در تشریح دلایل فنی و حقوقی این اقدام خود تصریح کرده که تدابیر و تصمیمات اتخاذشده علیه پالایشگاه کولوی در راستای یک مکانیسم ویژه تحریمی صورت گرفته است.

این مکانیسم قانونی به اتحادیه اروپا اجازه می‌دهد تا محدودیت‌های تجاری و اقتصادی شدیدی را بر مبادلات با پالایشگاه‌های فعال در خاک روسیه و همچنین کشور‌های ثالثی که به فرآوری، تصفیه یا پالایش نفت خام و فرآورده‌های نفتی حاصل از فدراسیون روسیه می‌پردازند، وضع و اعمال کند.

تاکید گرجستان بر پایبندی کامل به تحریم‌های فرامرزی

با این حال، وزارت امور خارجه گرجستان در بیانیه‌ای رسمی که در تاریخ ۲۴ ژوئیه — یعنی درست یک روز پس از انتشار خبر تصویب این بسته تحریمی — صادر کرد، خاطرنشان ساخت که گرجستان به عنوان یک کشور متعهد، تمامی رژیم‌های تحریمی مصوب اتحادیه اروپا را به طور دقیق و کامل رعایت و اجرا می‌کند.

در متن این بیانیه دیپلماتیک تاکید شده که تفلیس مفاهیم و چارچوب‌های حاکم بر این مقررات تحریمی را به خوبی درک کرده و تمامی تدابیر و اقدام‌های لازم و بازدارنده را به کار بسته تا اطمینان حاصل کند که از قلمرو و مرز‌های جغرافیایی این کشور تحت هیچ شرایطی برای دور زدن تحریم‌های بین‌المللی استفاده نخواهد شد.

وزارت خارجه گرجستان همچنین افزود که همکاری‌های نهادی و کارشناسی تفلیس با ارگان‌های مختلف اتحادیه اروپا در این حوزه همواره بر پایه‌های محکم «شفافیت کامل و آزاداندیشی» استوار بوده است. مقامات دولتی و نهاد‌های نظارتی گرجستان پیوسته تلاش کرده‌اند تا تمام اطلاعات، توضیحات و مدارک فنی لازم را به موقع و بدون فوت وقت در اختیار نهاد‌ها و ارزیابان اتحادیه اروپا قرار دهند تا از هرگونه سوءتفاهم یا برداشت نادرست جلوگیری شود.

فقدان مستندات حقوقی و درخواست بازنگری در مهلت شش‌ماهه

در بخش دیگری از بیانیه وزارت امور خارجه گرجستان صادر شده، صریحاً قید شده که «تاکنون حتی یک مورد از دور زدن تحریم‌های اتحادیه اروپا در قلمرو جمهوری گرجستان ثبت یا گزارش نشده است».

مقامات تفلیس تاکید کردند که در طول فرآیند تدوین و تهیه بیست‌ویکمین بسته تحریمی، اطلاعات جامع، دقیق و اسناد کارشناسی معتبری را به کمیسیون اروپا ارائه کرده بودند که به روشنی نشان می‌داد هیچ‌گونه مبنای واقعی، شهودی یا دلایل محکم حقوقی برای درج نام پالایشگاه کولوی در فهرست سیاه و تحریمی اتحادیه اروپا وجود ندارد.

دستگاه دیپلماسی گرجستان در پایان این بیانیه ابراز امیدواری کرد که نهاد‌های مختلف کمیسیون اروپا و کشور‌های عضو این اتحادیه با پایبندی به «اصل انصاف، عدالت و حسن نیت»، روند بررسی‌های خود را پیش ببرند و در طول مهلت شش‌ماهه تعیین‌شده در این مصوبه، تصمیم خود درباره تحریم این واحد صنعتی را بازنگری کرده و آن را ملغی سازند.

تفلیس بار دیگر آمادگی کامل خود را برای ادامه همکاری‌های سازنده، تبادل مستمر اطلاعات و ارتقای شفافیت با ارگان‌های اتحادیه اروپا اعلام داشت.

تغییر خوراک پالایشگاه و تلاش برای ورود به بازار‌های پربازده

قرار گرفتن نام پالایشگاه نفت کولوی در فهرست سیاه تحریمی بروکسل در حالی رخ می‌دهد که تنها چند هفته پیش از این رویداد، شرکت «بلک سی پترولیوم» (Black Sea Petroleum) — که مدیریت و بهره‌برداری از این پالایشگاه را بر عهده دارد — به طور رسمی اعلام کرده بود که قصد دارد از ماه‌های اوت و سپتامبر، عملیات پالایش نفت را منحصراً با استفاده از «نفت خامی که کاملاً منشأ غیرروسی دارد» آغاز کند.

مسئولان این شرکت تاکید کرده بودند که این چرخش راهبردی در تامین خوراک، در‌های جدیدی را برای حضور و عرضه فرآورده‌های این پالایشگاه در بازار‌های بین‌المللی با سودآوری بالا خواهد گشود.

پالایشگاه نفت کولوی که در سال ۲۰۲۴ با حضور مقامات عالی‌رتبه گرجستان به عنوان بزرگ‌ترین پروژه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در تاریخ پس از استقلال این کشور افتتاح شد، نخستین بار در اکتبر سال ۲۰۲۵ هدف حواشی و جنجال‌های رسانه‌ای قرار گرفت. این حواشی زمانی آغاز شد که شرکت نفتی «روس‌نفت» روسیه نخستین محموله نفتی خود را به این تأسیسات تحویل داد.

کاهش فشار‌ها بر بندر کولوی و چشم‌انداز روابط تفلیس و بروکسل

از آن زمان به بعد، این تأسیسات پالایشگاهی به دلیل پتانسیل بالای خود برای تبدیل شدن به کانالی جهت صادرات مجدد نفت روسیه تحت نام و منشأ گرجستان، زیر ذره‌بین شدید نهاد‌های نظارتی و رسانه‌ها رفت. گزارش‌ها و تحقیقات روزنامه‌نگاری متعدد نشان می‌داد که احتمال دارد فرآورده‌های نفتی روسیه تحت لوای گرجستان به کشور‌های اروپایی ارسال شوند؛ به ویژه اینکه آمار‌های رسمی نشان‌دهنده جهش و رشد چشمگیری در میزان صادرات نفت از مبدأ گرجستان بود.

این جنجال‌های سیاسی و اقتصادی به بندر کولوی نیز سرایت کرده بود؛ بندری که مالکیت و مدیریت آن در اختیار شرکت دولتی نفت جمهوری آذربایجان (سوکار) قرار دارد. در مارس ۲۰۲۶، اتحادیه اروپا موضوع گنجاندن این بندر در بیستمین بسته تحریمی پیشنهادی خود علیه روسیه را مورد بررسی قرار داده بود، اما در نهایت با استناد به «تعهدات مثبت و سازنده» داده‌شده از سوی مقامات گرجستان و اپراتور بندر، این موضوع را از دستور کار خود خارج کرد.

اکنون باید دید که آیا رایزنی‌های دیپلماتیک تفلیس طی شش ماه آینده می‌تواند پالایشگاه کولوی را نیز از دام تحریم‌های بروکسل نجات دهد یا خیر.