زادبر: جنگ علیه ایران ریشه در تاریخ دارد، نه در پرونده هستهای +فیلم
به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، علیرضا زادبر، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ معاصر، در گفتوگو با دانشجویان در صحن دانشگاه تهران که در قالب برنامه «باوطن» توسط بسیج دانشجویی برگزار شد، با اشاره به پیشینه تاریخی ایران در مواجهه با جنگها، اظهار کرد: این تصور که منازعات علیه ایران صرفاً به دلیل موضوعاتی مانند نفت، گاز، انرژی هستهای یا جمهوری اسلامی شکل گرفته، با واقعیت تاریخی سازگار نیست. به گفته وی، ایران به دلیل موقعیت ممتاز ژئوپلیتیکی خود همواره در معرض تهدید و جنگ قرار داشته و این مسئله سابقهای دیرینه در تاریخ کشور دارد.
وی افزود: در دورههای مختلف، از امپراتوری عثمانی و شوروی گرفته تا بریتانیای کبیر، قدرتهای مختلف با ایران وارد تقابل شدهاند. به همین دلیل، تاریخ ایران و ملت ایران هیچگاه از جنگ و تهدید بیگانه نبوده است.
زادبر با اشاره به تحولات ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی گفت: حتی پیش از آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران نیز اقداماتی مانند کودتای نوژه در تیرماه ۱۳۵۹ علیه نظام جمهوری اسلامی طراحی شد. به گفته وی، صدام حسین بهتنهایی آغازگر جنگ نبود، بلکه از حمایت قدرتهای بزرگ برخوردار بود؛ همانگونه که گروه داعش نیز بدون پشتیبانی قدرتهای فرامنطقهای شکل نگرفت.
وی ادامه داد: در مقطعی، به اعتقاد او، قدرتهای بزرگ به جای استفاده از نیروهای نیابتی، مستقیماً وارد تقابل شدند و در همان آغاز درگیری تلاش کردند با هدف قرار دادن عالیترین مقام نظام، مسیر جنگ را تعیین کنند. زادبر مدعی شد هدف از این اقدام، صرفاً حذف یک فرد نبود، بلکه از میان برداشتن ساختار سیاسیای بود که توانسته بود دستاوردهایی مانند توسعه توان موشکی، فناوری هستهای، غنیسازی، صنایع دفاعی و پیشرفتهای فضایی را رقم بزند.
این پژوهشگر تاریخ معاصر با بیان اینکه فروپاشی هر حکومت مرکزی مقتدر در تاریخ معاصر ایران، زمینهساز هرجومرج و از دست رفتن ظرفیتهای ملی بوده است، تأکید کرد: در صورت از بین رفتن این ساختار سیاسی، دستاوردهای راهبردی کشور نیز از بین میرفت. از این منظر، این جنگ را باید در امتداد روند تاریخی مواجهه ایران با قدرتهای خارجی ارزیابی کرد.
زادبر تفاوت این مقطع تاریخی با دورههای پیشین را در نوع رویارویی دانست و گفت: به اعتقاد او، برای نخستینبار در حدود دو قرن اخیر، ایران بهطور مستقیم با یک ابرقدرت مواجه شد و شکست نخورد؛ موضوعی که از نگاه وی تحقق آرزویی تاریخی برای شخصیتهایی همچون عباسمیرزا، امیرکبیر، میرزا حسینخان سپهسالار، ناصرالدینشاه و حتی رضاشاه به شمار میرود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به آثار اجتماعی جنگ پرداخت و اظهار کرد: جنگ، با وجود همه تلخیها و خسارتهایش، موجب آشکار شدن ظرفیتها و توانمندیهای کشور نیز میشود. به گفته او، در جریان جنگ، بسیاری از مردم با ابعاد مختلف پیشرفتهای کشور در حوزههایی مانند ساخت پل، توسعه خطوط ریلی، تولید فولاد، صنایع پتروشیمی و داروسازی آشنا شدند و همچنین جلوههایی از روحیه وطندوستی و آمادگی مردم برای فداکاری بیش از گذشته نمایان شد.
زادبر با بیان اینکه پیروز واقعی هر جنگ، طرفی است که بتواند پس از پایان درگیری به موقعیت راهبردی برتری دست یابد، تصریح کرد: این جنگ میتواند برای جمهوری اسلامی یک موقعیت استراتژیک جدید، هم در افکار عمومی داخلی، هم در میان کشورهای منطقه و هم در نگاه قدرتهای بزرگ ایجاد کند. به گفته وی، در چنین شرایطی، کشورهایی مانند چین، روسیه و حتی ایالات متحده، ایران را با نگاه متفاوتی ارزیابی خواهند کرد.
وی در پایان با اشاره به سخنان رهبر انقلاب درباره «نزدیک بودن به قله» گفت: از نگاه رهبر انقلاب، این تعبیر هرگز به معنای رسیدن به نقطه مطلوب نبوده و همواره در کنار آن، کاستیها و عقبماندگیها در حوزههایی مانند عدالت، اقتصاد و تولید علم نیز مورد تأکید قرار گرفته است. زادبر افزود: اکنون باید از فرصت ایجادشده پس از جنگ برای تثبیت جایگاه راهبردی جدید ایران در عرصههایی همچون اقتصاد، نظم بینالملل، سیاست و حکمرانی بهره گرفت.