وحدت از نگاه رهبر شهید؛ قسمت دوم| اختلاف مذهبی، چرا نباید به دشمنی تبدیل شود؟

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو،  در نگاه رهبر شهید انقلاب، پیامبر اکرم (ص) تنها شخصیتی برای تجلیل و بزرگداشت نیست؛ بلکه سیره و رفتار ایشان باید به الگویی عملی برای زندگی مسلمانان تبدیل شود. یکی از مهم‌ترین درس‌های بعثت و حیات پیامبر (ص)، چگونگی مواجهه امت اسلامی با مسئله اختلاف و تفرقه است. از این منظر، وحدت اسلامی نه به معنای چشم‌پوشی از اصول اعتقادی و نه به معنای پذیرش «پلورالیسم دینی» است؛ بلکه به معنای همبستگی مؤمنان بر محور اسلام و ایستادگی در برابر جریان‌هایی است که موجودیت امت اسلامی را تهدید می‌کنند.

وحدت؛ یک اصل قرآنی، نه یک تاکتیک

رهبر شهید انقلاب با استناد به آیات قرآن، میان «پذیرش ادیان و شرایع پیشین» و «پلورالیسم دینی» تفاوتی اساسی قائل می‌شود. قرآن کریم از مسلمانان می‌خواهد به آنچه بر پیامبر اسلام (ص) نازل شده و همچنین آنچه بر پیامبرانی همچون حضرت ابراهیم، اسماعیل، موسی و عیسی (ع) نازل شده است ایمان داشته باشند؛ اما بلافاصله معیار هدایت را ایمان به حقیقتی قرار می‌دهد که مسلمانان بدان ایمان آورده‌اند: «فَاِن آمَنوا بِمِثلِ ما آمَنتُم بِهِ فَقَدِ اهتَدَوا».

از این منظر، احترام اسلام به پیامبران الهی و ادیان آسمانی پیشین به معنای آن نیست که همه عقاید و مسیر‌های دینی را یکسان و هم‌عرض بداند. بنابراین، وحدت اسلامی نیز نباید با کنار گذاشتن اصول اعتقادی یا بی‌تفاوتی نسبت به حقیقت دینی اشتباه گرفته شود. وحدت در منطق اسلام، اتحاد مؤمنان بر محور حقیقت و جلوگیری از تبدیل اختلافات به شکاف و دشمنی است.

«رُحَماءُ بَینَهُم»؛ قاعده رابطه مسلمانان

در ادامه همین نگاه، رهبر شهید انقلاب به توصیف قرآن از جامعه مؤمنان اشاره می‌کند: «اَشِدّاءُ عَلَی الکُفّارِ رُحَماءُ بَینَهُم»؛ یعنی مؤمنان در برابر دشمنان سرسخت و در میان خود مهربان و همدل‌اند.

این تعبیر، یک الگوی روشن برای روابط درون امت اسلامی ارائه می‌کند. جامعه اسلامی نباید در برابر دشمنان و جریان‌های معارض، آن‌چنان سست و نفوذپذیر باشد که هر اختلافی به شکافی برای ضربه زدن به آن تبدیل شود. در مقابل، مؤمنان باید در روابط میان خود اهل رحمت، برادری و همدلی باشند.

رهبر شهید انقلاب در تبیین این مفهوم، وحدت را به معنای از میان رفتن مرز‌های جغرافیایی و قومی در روابط میان مسلمانان می‌داند؛ به این معنا که نام‌ها، ملیت‌ها و مرز‌های سیاسی نباید مسلمانان را به دشمن یکدیگر تبدیل کند. در این نگاه، هویت‌های ملی و جغرافیایی نمی‌توانند اصل برادری اسلامی را از میان ببرند.

شیعه و سنی؛ دو طرف یک مسئولیت مشترک

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این نگاه، تأکید بر مسئولیت مشترک شیعه و سنی در حفظ وحدت است. رهبر شهید انقلاب تصریح می‌کند که هر دو طرف باید مراقب باشند احساسات یکدیگر را تحریک نکنند و به مقدسات یکدیگر اهانت نکنند.

بر این اساس، اختلافات مذهبی نباید به عرصه‌ای برای دشمنی و درگیری تبدیل شود. هر اقدامی که موجب تحریک احساسات طرف مقابل و ایجاد خصومت میان مسلمانان شود، در نهایت به سود دشمنان اسلام تمام خواهد شد.

این نگاه، وحدت را یک مسئولیت دوطرفه می‌داند؛ نه وظیفه‌ای که تنها بر عهده یک مذهب یا جریان خاص باشد. شیعه باید مراقب باشد رفتاری نکند که بهانه‌ای برای دشمنی با اهل سنت فراهم کند و اهل سنت نیز باید همین ملاحظه را نسبت به جامعه شیعه داشته باشند.

دشمن مشترک؛ برنده اختلاف مسلمانان

در این منظومه فکری، تفرقه میان مسلمانان صرفاً یک اختلاف داخلی نیست؛ بلکه می‌تواند به ابزاری در دست دشمنان تبدیل شود. رهبر شهید انقلاب هشدار می‌دهد که تحریک اختلافات شیعه و سنی، در نهایت به سود همان جریان‌هایی است که با ایجاد اختلاف، جریان‌های تکفیری و تروریستی را تقویت کرده‌اند.

از همین رو، مسئله وحدت از سطح توصیه اخلاقی فراتر می‌رود و به یک وظیفه اساسی در برابر دشمن تبدیل می‌شود. مسلمانان باید بدانند هر اندازه انرژی امت اسلامی صرف نزاع‌های داخلی شود، فرصت بیشتری برای دشمن فراهم خواهد شد.

وحدت؛ درسی که باید از پیامبر (ص) آموخت

در نگاه رهبر شهید انقلاب، روز ولادت پیامبر اکرم (ص) صرفاً زمان تجلیل و بیان فضائل آن حضرت نیست؛ بلکه فرصتی برای بازخوانی درس‌های پیامبر (ص) است. اگر پیامبر، «رَؤوفٌ رَحیم» نسبت به مؤمنان بود، امت او نیز باید در میان خود اهل رحمت و برادری باشد.

از این منظر، وحدت اسلامی یکی از مهم‌ترین درس‌های سیره پیامبر (ص) و یکی از ضروری‌ترین نیاز‌های جهان اسلام است؛ وحدتی که نه به معنای کنار گذاشتن عقاید، بلکه به معنای کنار گذاشتن دشمنی، تحریک و اهانت میان مسلمانان است.

رهبر شهید انقلاب در سخنان خود در ۱۹ دی ۱۳۹۳، با تأکید بر همین اصل، اتحاد، برادری و همبستگی اسلامی را از لازم‌ترین و واجب‌ترین وظایف جوامع اسلامی معرفی می‌کند. بنابراین، در این نگاه، وحدت یک انتخاب موقت برای عبور از یک بحران نیست؛ یک اصل قرآنی، یک درس نبوی و یک ضرورت دائمی برای حفظ عزت و قدرت امت اسلامی است.