علیرضا داودنژاد از افتخارات سینمای بعد از انقلاب است

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، در این مراسم که با حضور جمع زیادی از فیلمسازان، هنرمندان و مدیران سینمایی کشور برگزار شد، سید محمد مهدی طباطبایی‌نژاد معاون ارزشیابی و نظارت ضمن تبریک روز سینما به حاضرین، گفت: می‌گویند کسب و کار سه مرحله دارد. یکی از آنها شغل است. شغل در محیط و در زمان تعریف می‌شود. مثلا اگر شما حسابدار بانک هستید در محیط بانک و زمان خدمت شخصیت شما شناخته می‌شود. یک مرتبه بالاتر از شغل، بحث «حرفه» است. یک پزشک خارج از مطب هم یک پزشک است. برای اینکه شغل، حرفه اش است و نیازی به زمان و مکان ندارد. اما یک مرتبه بالاتر از حرفه هم وجود دارد و آن مرتبه «پیشه» است و آن زمانی است که حرفه در تار و پود تن و خانواده نیز تنیده است. وانسان خارج از آن دایره شخصیتی ندارد.

طباطبایی نژاد درباره ویژگی‌های شخصیتی علیرضا داود نژاد گفت: وقتی می‌خواستم بگویم در حرفه ما چه کسی پیشه‌اش سینماست؟ آقای داودنژاد اولین کسی است که به ذهن می‌آید. تمام زندگی ایشان سینماست. خانواده اش سینماست. این مرد به جز سینما تعریفی ندارد. می‌دانم که این «نشان»‌ها برای آقای داودنژاد فضلی نیست، برای این نشان‌ها «فضل» است که آقای داود نژاد آن را قبول کند. آقای داود نژاد سال‌ها پیش وقتی فیلم «نیاز» را ساخت نشان درجه یک گرفته است. امروز ما مفتخریم که درجه یک هنری را به ایشان تقدیم می‌کنیم و این افتخاری برای وزارت ارشاد اسلامی و سازمان سینمایی است.

به شما حسادت می‌کنم

همایون اسعدیان مدیرعامل خانه سینما هم در این مراسم با توضیح اینکه خود را از شاگردان علیرضا داودنژاد می‌داند، افزود: البته در کسوت شاگرد استادی ما با هم بحث‌هایی هم داشتیم. اما صادقانه بگویم خیلی وقت‌ها به شما به خاطر جسارت وشجاعتی که برای جست‌و‌جو در سینما دارید و اینکه با گذشت زمان چقدر این روحیه پخته‌تر شد، حسادت می‌کنم.

اصغر رفیعی جم مدیر فیلمبرداری سینما هم درباره همکاری با علیرضا داودنژاد گفت: معمولا آقای داودنژاد در حوزه استعداد یابی هنرپیشه‌ها خیلی شناخته شده هستند ولی واقعیت این است که ایشان در حوزه استعداد یابی در حوزه فیلمبرداری هم حرف‌های زیادی برای گفتن دارند.

داودنژاد بخشی از تاریخ سینمای ایران است

مسعود فراستی منتقد سینما نیز علیرضا داودنژاد را یک سینماگر واقعی دانست وگفت: علیرضا داودنژاد از افتخارات سینمای بعد از انقلاب است و بخشی از تاریخ سینمای ایران محسوب می‌شود. او کار‌های زیادی در حوزه سینما انجام داده و «نیاز» یکی از فیلم هایش از نظر من جزو بهترین تاریخ سینما و در میان ده فیلم برگزیده من است.

منوچهر شاهسواری تهیه کننده سینما هم با توضیح اینکه علیرضا داودنژاد از افتخارات سینمای ایران است گفت: مولانا تعبیری دارد که می‌گوید عاشق وقتی به آب نگاه می‌کند تصویر خودش را نمی‌بیند. به نظر من علیرضا از جمله عشاقی است که وقتی در آب نگاه می‌کند خودش را نمی‌بیند. او وقتی به آب نگاه می‌کند آینده را می‌بیند، گذشته را می‌بیند، خیال را می‌بیند و دیگر جایی برای خودش وجود ندارد.

ابوالفضل صادقی نژاد دبیر شورای ارزشیابی هنرمندان کشور نیز گفت: در اینجا همه عاشقانه درباره استاد داودنژاد صحبت کردند. آقای داودنژاد فیلمساز خانواده است. اما خانواده‌ای فراتر از یک خانه. خانواده‌ای به نام «ایران».

سینما را عاشقان سینما بر پا نگه داشتند

سعید مطلبی فیلمنامه نویس و کارگردان قدیمی سینما هم که در مراسم حضور نداشت در فایلی صوتی درباره سینمای داودنژاد گفت: سینما با وجود اساتیدش باقی نماند. سینما را عاشقان سینما برپا نگه داشتند. برای این عاشقان سینما، هر عنوانی تقلیل جایگاهشان است. شاید تنها نامی که نظامی کبیر برای یک عاشق برگزید برازنده این عاشقان سینما باشد؛ «مجنون»! علیرضا داودنژاد چه در آن زمانی که برای اولین بار در مقابل پلاک شماره شش کوچه وزیری دیدمش در جستجوی راهی برای حضور در سینما بود و چه در تمام این دهه‌ها که ناظر بر کارهایش بودم همان مجنون سینما بود.

روح الله حسینی معاون توسعه فناوری و مطالعات سینمایی که در مدرسه ملی سینما با این سینماگر همکاری داشته است هم با اشاره به بیش از ۵ دهه فعالیت مستمر و پویای علیرضا داودنژاد در سینما گفت: شاید بیش از مرور عناوین آثار و افتخارات او، باید شیوه فیلمسازی، نگاه ومسیری که در طول سال‌ها فعالیت خود طی کرده است توجه کنیم.

وی افزود: داودنژاد با جسارت تمام، موبایلش را در دست می‌گیرد، به وسط بازار معرکه گیری می‌رود و شروع به فیلمبرداری از کسانی می‌کند که حتی خودشان هم نمی‌دانند در حال بازی کردن هستند. منوچهر محمدی تهیه کننده مطرح سینمای ایران نیز در ادامه درباره روحیات علیرضا داودنژاد گفت: من و آقای داودنژاد یک وجه ناگفته مشترکی داریم که هر نفرمان این امکان را پیدا کردیم که با یک شخصیت بزرگوار معاشرتی کوتاه داشته باشیم؛ و او مرحوم علی صفایی حائری بود که فکر می‌کنم تنها مستندی که درباره ایشان ساخته شده هر دو نفرمان درباره ایشان صحبت کردیم و فکر می‌کنم رشحاتی از آن حال و هوا در آثارمان باشد.

داودی: از علیرضا بسیار آموختم

ابوالحسن داودی کارگردان سینما هم درباره همکار فیلمسازش گفت: واقعیت این است که من از علیرضا بسیار آموختم. در سینما شاید دو سه نفر باشند آدم‌هایی که من از آنها آموختم و مدیون آنها هستم. اگر چه ممکن است من با آنها اختلافات صنفی هم داشته باشم ولی چیز‌هایی از آنها آموختم که زندگی من را جلو برده است و آیینی را که به آن معتقد هستم اعتلا داده است. من روح عارفانه‌ای را در علیرضا کشف کردم هم در جمع خصوصی و هم در جمع عمومی و این بزرگترین غنیمت برای ماست. امیدوارم سایه علیرضا همچنان بر روی سر ما باشد.

علیرضا رئیسیان کارگردان سینما هم درباره ویژگی‌های فیلمسازی داودنژاد گفت: کار سختی است که شما هم حرفه‌ای باشد و هم تجربه گرا. به واقع ترکیب دو نیروی متضاد این مشکل را ایجاد می‌کند که اگر حرفه‌ای فیلم بسازیم بینندگان منتظر یک اثر جدید هستند و اگر اثر تجربی بسازید صرفا تماشاگران خاص منتظر آن هستند. جمع کردن همه آنها در کنار هم کار سخت و سترگی است و از هر کسی بر نمی‌آید.

وی با ذکر خاطره‌ای از نویسنده فیلمنامه فیلم «نیاز» افزود: یادم می‌آید دانشکده را تمام کرده بودیم. آقای قاضی نظام پایان نامه اش فیلمنامه «نیاز» بود و، چون دوست بودیم فیلمنامه را به من داد تا بخوانم. من گفتم که این فیلمنامه برای پایان نامه خوب است. گفت می‌خواهم فیلمنامه را بفروشم. علاوه براین، فیلمنامه فیلم «لیلا» ی، آقای مهرجویی هم بود که خواندم و با خودم گفتم چه جوری می‌شود که از این متن فیلمی ساخت که شبیه فیلم‌های رایج قبل انقلاب نشود؟ و چه شاهکار‌هایی شدند فیلم‌های «نیازِ» داودنژاد و «لیلا» یِ مرحوم مهرجویی. ومن چقدر خوشحالم که این فیلم‌ها به سینمای ایران اضافه شدند.

محمدعلی فارسی مستند ساز مطرح کشور نیز درباره روحیات علیرضا داودنژاد گفت: به هنگام عمل فرزند ایشان در شیراز بودم؛ و علیرضا حال خوبی نداشت. در آن موقعیت خاص بود که متوجه روحیه مشترک ایشان و شهید آوینی شدم.

از علیرضا عشق و معرفت آموختم

محمدرضا داودنژاد بازیگر سینما و تلویزیون و برادر این فیلمساز نیز در سخنانی گفت: از علیرضا عشق و مرام و معرفت را آموختم؛ که به نوعی این روز‌ها کم رنگ شده است.

وی با ذکر خاطره‌ای از برادرش درباره حرفه بازیگری اظهار کرد: علیرضا به من گفت یا با سینما خداحافظی کن یا سیستم استانیسلاوسکی را یاد بگیر. در حال حاضر کمتر کسی این سیستم را می‌شناسد و امیدوارم شرایطی فراهم شود تا بتوانم این شیوه را به جوانان نیز آموزش بدهم.

زهرا داودنژاد دختر علیرضا داودنژاد و بازیگر سینما و تلویزیون نیز دلنوشته‌ای احساسی درباره پدرش برای حاضرین قرائت کرد.

حیطه‌های نو، تجربه‌های نو

در ادامه رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی در سخنانی یکی از شاخص‌های سینمای داودنژاد تجربه گرایی او در حیطه‌های نو عنوان کرد وگفت: فیلمساز تجربه گرا صرفا فرزند زمانه خودش نیست. بلکه زمانه را به چالش می‌کشد. داودنژاد نیز چنین رویکردی دارد و آثاری خلق کرد که با شرایط روز جامعه ارتباط داشتند. فیلمی مانند «خلع سلاح» از جمله آثاری است که دقیقا برای امروز ساخته شده است.

وی در توضیح بیشتر تجربه گرایی گفت: تجربه در ترجمه‌ای که به فارسی صورت می‌گیرد مبنای تمییز دادن بین علوم انسانی و علوم طبیعی است. تجربه‌ای داریم که در آزمایشگاه قابل تکرار است. قابل نسخه پیچی است و تجربه‌ای است که ساحت آن کل زندگی را شامل می‌شود؛ که به آن تجربه زیسته می‌گوییم.

رئیس سازمان سینمایی به حضور خانواده در آثار این فیلمساز اشاره کرد و گفت: علیرضا داودنژاد این تجربه فردی را از دایره شخصی خود گسترده‌تر کرده و خانواده اخلاق مدار خود را نیز در دل این تجربه قرار داده است؛ بنابراین در ساخته‌های او خانواده داودنژاد در معرض یک تجربه زیست قرار می‌گرفتند تا زندگی را ثبت کنند و خود زندگی برای او اهمیت ویژه‌ای داشت.

فریدزاده با اشاره به درگذشت رضا داودنژاد بازیگر جوان سینمای ایران و فرزند علیرضا داودنژاد، تصریح کرد: حدود یکسال و اندی پیش خدمت ایشان رسیدم و می‌خواستم برای درگذشت فرزندشان تسلیت بگویم. اما درد، فردی‌ترین و شخصی‌ترین مولفه انسان است و نمی‌توان آن را به سادگی با دیگری به اشتراک گذاشت. آنجا نتوانستم چیزی بگویم، اما گفت و گوی خوبی درباره استعاره و خیال بین ما شکل گرفت.

وی با اشاره به آخرین گفت و گوی خود با علیرضا داودنژاد نیز گفت:آخرین گفت و گوی من با آقای داودنژاد روزی بود که خبر درگذشت مرحوم بیضایی منتشر شده بود. ایشان درد فقدان را به خوبی می‌دانست. می‌دانست که با رفتن هنرمندان بزرگی، چون بیضایی، تقوایی، مهرجویی، سینایی و... خانه فرهنگ و هنر ما از روح بلند هنرمندانش خالی می‌شود. بازگشت پیکر آقای بیضایی برای آقای داودنژاد در زمانه و دوره عسرت، همان اندک فروکاهیدن از این غم بود. گفتم هر کاری بتوانم انجام می‌دهم که در نهایت امکان انتقال پیکر ایشان به کشور میسور نشد.

کامران ملکی نائب رییس انجمن منتقدان سینما نیز که اجرای این برنامه را هم بر عهده داشت با اشاره به جایگاه داودنژاد در اعتلای سینمای ایران گفت: علیرضا داودنژاد از چهره‌های ماندگارسینمای ایران است که کارنامه درخشانی در تولید فیلم‌های متفاوت در سینمای ما دارند.

جهان ما، جهان نور و صداست

در ادامه علیرضا داودنژاد پیشکسوت سینما در این مراسم با اشاره به مشکلات پیش روی سینمای ایران گفت: جهان ما در حال تبدیل شدن به جهان نور و صداست. همان طور که حیات از آب به خشکی مهاجرت کرد، احتمالا ما نیز به جهان دوحسی، یعنی گوش و چشم مهاجرت می‌کنیم.

این سینماگر در ادامه تصریح کرد: اینکه سینما می‌تواند آثاری را که در اکران با رسانه ارائه می‌شوند، باور پذیر کند، موضوعی است که جدی گرفته نمی‌شود. مگر اینکه سینما واقعا در ارتباط با زندگی قرار بگیرد و بتوانیم تجربه زیست خود را نمایش دهیم.

وی با توضیح اینکه بسیاری از فیلم‌ها در اکران‌های محدود سینما تمام می‌شوند و دیگر عایدی برای سازندگان خود ندارند، خاطر نشان کرد: پژوهش، آموزش، کاهش ممیزی‌های پیچیده و امنیت بازار، از جمله مواردی که برای به سرانجام رسیدن سینما به آنها احتیاج داریم.

در انتهای این مراسم با حضور رائد فریدزاده، سید محمد مهدی طباطبایی نژاد، همایون اسعدیان، منوچهر شاهسواری، ابوالحسن داودی، منوچهر محمدی و شهرزاد راستانی نشان درجه یک هنری به علیرضا داود نژاد فیلمساز و فیلمنامه نویس سینمای ایران اهدا شد.

علیرضا حسینی، سید مازیار هاشمی، محمد علی حسین نژاد، علیرضا اسماعیلی، محمد رضا فرجی، محمد طیب، سید حجت طباطبایی، مسعود نجفی، محمد حمیدی مقدم، مجتبی بهزادیان، نصرت اله تابش و بهمن حبشی از دیگر حاضران در این مراسم بودند.