بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانههای جهان
به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نهتنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بنبست راهبردی و شکستهای میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانشآموزان بیگناه آغاز شد، بهسرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گستردهای پیدا کرد و واکنشهای متفاوتی را در رسانههای بینالمللی برانگیخت.
رسانههای جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کردهاند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتابها میتواند تصویری روشنتر از وضعیت واقعی جنگ و چشمانداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
پایگاه خبری هیل گزارش داد که جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، با وجود شعلهور شدن درگیریها در هفته جاری، گفته است که عملیات نظامی میان آمریکا و ایران را «جنگ» نمینامد. ونس در نشستی خبری تصریح کرد: «من آن را جنگ نمینامم. در حال حاضر تبادل آتش فعالی در جریان نیست، هرچند میدانم در برخی نقاط [آتش درگیری] شعلهور شده است.» وی مسئولیت پایان یافتن کامل درگیریها را بر عهده ایران دانست و گفت: «این پرسش را باید از ایرانیها بپرسید که چه زمانی شلیک به کشتیها را متوقف میکنند.»
بر اساس این گزارش، ارتش آمریکا روز سهشنبه حدود ۱۰۰ حمله علیه اهداف ایرانی انجام داد که بزرگترین موج درگیری در هفتههای اخیر پس از یک ماه آرامش نسبی بود. ونس همچنین گزارشهای مقامات ایرانی مبنی بر شهید شدن چهار غیرنظامی در یک مراسم عروسی بر اثر حمله موشکی آمریکا را «بسیار مشکوک» خواند و مدعی شد که ارتش آمریکا هرگز غیرنظامیان را هدف قرار نمیدهد.
معاون رئیسجمهور آمریکا در بخش دیگری از سخنانش به گزارش انبیسی نیوز درباره حملات سایبری ایران به زیرساختهای آمریکا اشاره کرد و ضمن ابراز اطمینان از امنیت داخلی، گفت که ایران «کارهای زیادی را که توانایی انجامشان را ندارد» امتحان خواهد کرد. این گزارش نشان میدهد که دولت ترامپ تلاش دارد ابعاد بحران را کوچک جلوه دهد.
شبکه سیانبیسی گزارش داد که اتحادیه اروپا رسماً به عملیات اقتصادی تحت رهبری آمریکا علیه ایران پیوسته است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از این اقدام استقبال کرد و مدعی شد که «جهان پیامی روشن به حکومت ایران میفرستد: تا قطع آخرین شریان مالی متوقف نخواهیم شد.» این در حالی است که اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با محکومیت این اقدام، اتحادیه اروپا را متهم کرد که «حاکمیت، قوانین، ارزشها و اخلاق خود را به اجبار آمریکا تسلیم کرده است.»
در همین حال، کره جنوبی اعلام کرده است که در حال بررسی گزینههایی از جمله کمک نظامی برای حمایت از تلاشهای آمریکا جهت بازگشایی تنگه هرمز است، اما هنوز تصمیمی در این باره اتخاذ نشده است. واشنگتن از عدم تمایل سئول برای ارائه کمک نظامی ابراز نارضایتی کرده و برخی منابع از احتمال اعزام نیرو تا پیش از پایان سال خبر میدهند. تنشهای نظامی نیز تشدید شده و ارتش آمریکا موج جدیدی از حملات را علیه ایران انجام داده که با واکنش موشکی تهران علیه پایگاههای آمریکا در منطقه مواجه شده است. سنتکام مدعی است که ۸۷ کشتی تجاری را هدایت کرده و محاصره دریایی را با شدت ادامه میدهد.
بیبیسی در گزارشی دیدگاه سه کارشناس مسائل ایران را درباره آینده جنگ هفتماهه ایران و آمریکا بررسی کرده است. جیسون کمپبل از مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن معتقد است که ایالات متحده هنوز اهداف راهبردی روشنی در این جنگ ندارد و دولت ترامپ فعلاً به حفظ وضع موجود، محاصره دریایی و حملات دورهای بسنده کرده است. وی میگوید ایران احتمالاً برای هرگونه توافق، بهای سنگینی مطالبه خواهد کرد که از نظر سیاسی برای کاخ سفید غیرقابل پذیرش است.
دکتر انیسه بصیری تبریزی از اندیشکده چتم هاوس لندن نیز بر این باور است که حملات اخیر محاسبات تهران را تغییر نمیدهد. ایران برای افزایش فشار اقتصادی آماده میشود و پاسخهای متناسبی خواهد داد، اما در برابر تحریمها و حملات، تسلیم نخواهد شد و منتظر بازگشت واشنگتن به یادداشت تفاهم یا ارائه امتیاز است.
نیکلاس هاپتون، سفیر پیشین بریتانیا در ایران و کارشناس مؤسسه روسی، تأکید میکند که راه خروج از این بنبست، همان یادداشت تفاهم ژوئن است. وی لغو تحریمها را «گلوله نقرهای» میداند که در بلندمدت میتواند نفوذ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را تضعیف و زمینه تحول سیاسی و اجتماعی در ایران را فراهم کند، اما هشدار میدهد که این روند نیازمند صبر راهبردی است که در شرایط کنونی به شدت کمیاب است. در مجموع، هر سه کارشناس تصویری از یک وضعیت پیچیده و بینتیجه ترسیم میکنند.
رسانه های روسیه و چین
گلوبال تایمز در گزارشی با عنوان «شی جینپینگ در دیدار با رئیسجمهور مصر، پیشنهاد چهارگانهای برای معماری جدید امنیتی خاورمیانه مطرح کرد» نوشت که رئیسجمهور چین در جریان سفر رسمی به مصر، بر ضرورت شکلگیری یک ساختار امنیتی جدید در خاورمیانه بر پایه امنیت مشترک، جامع، تعاونی و پایدار تأکید کرده است.
به نوشته گلوبال تایمز، شی جینپینگ در دیدار با عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر، چهار محور را برای تحقق امنیت مشترک منطقه مطرح کرد: فعالکردن ظرفیتهای درونی کشورهای منطقه، اتخاذ رویکردی یکپارچه، تقویت پایههای توسعه و افزایش هماهنگی بینالمللی.
پکن همچنین از کشورهای خاورمیانه میخواهد روابط حسن همجواری را گسترش دهند و نقش بیشتری در تعیین آینده امنیتی خود ایفا کنند.
کارشناسان چینی این طرح را پیامی روشن برای افزایش خوداتکایی راهبردی کشورهای خاورمیانه و کاهش وابستگی آنها به قدرتهای خارجی دانستند.
سان دگنگ، مدیر مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه فودان، گفت بسیاری از کشورهای منطقه طی دهههای گذشته به حمایت امنیتی و تسلیحات غربی متکی بودهاند، اما این وابستگی الزاماً امنیت مؤثری برای آنها ایجاد نکرده است. از دید او، کشورهای منطقه اکنون در حال بازنگری در راهبردهای امنیتی خود هستند تا در رقابت قدرتهای بزرگ به «مهره یا هدف» تبدیل نشوند.
گلوبال تایمز نقش مصر را در این طرح مهم توصیف کرد؛ کشوری که به نوشته این رسانه، یکی از پایههای ثبات منطقه، بازیگری کلیدی در امنیت کشتیرانی دریای سرخ و میانجی مهم در مسئله فلسطین و اسرائیل است.
در جریان سفر شی به مصر، دو کشور بر تعمیق مشارکت راهبردی خود تأکید کردند و بیش از ۲۰ سند همکاری در حوزههایی مانند اقتصاد دیجیتال، فناوری، آموزش و حملونقل امضا کردند. همکاری در انرژی سبز، خودروهای برقی، هوافضا، هوش مصنوعی و فناوریهای کشاورزی مدرن نیز در دستور کار قرار گرفت.
گلوبال تایمز این همکاریها را بخشی از تلاش چین برای عبور از پروژههای صرفاً زیرساختی و حرکت به سوی ادغام صنعتی، انتقال فناوری و توسعه بومی در کشورهای جنوب جهانی ارزیابی کرده است.
خبرگزاری روسی تاس در گزارشی درباره تحولات جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران نوشت که ایران در تازهترین حملات تلافیجویانه علیه پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه از موشکهای بالستیک و پهپادهای مجهز به فناوری هوش مصنوعی استفاده کرده است.
محمد اکرمی نیا، سخنگوی ارتش ایران، گفت نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در این عملیات از موشکهای زمینبهزمین «فتح» و پهپادهای «آرش-۲» مجهز به هوش مصنوعی استفاده کردهاند. به گفته او، عملیات ایران به شکل ترکیبی و نامتقارن انجام میشود و این شیوه امکان هدف قرار دادن دقیق اهداف را فراهم میکند.
تاس به نقل از اکرمی نیا افزود که تهران در صورت وجود تهدید، انجام عملیات پیشگیرانه را منتفی نمیداند. سخنگوی ارتش ایران نیز به اسرائیل هشدار داد که هرگونه تجاوز جدید با پاسخی «سریع و کوبنده» مواجه خواهد شد.
این گزارش یادآوری میکند که فرماندهی مرکزی آمریکا اول سپتامبر از حملات به اهدافی در ایران خبر داده بود. به نوشته تاس، پس از این حملات، ایران پایگاههای نظامی آمریکا در امارات، اردن، عراق و بحرین را هدف قرار داد. تاس در دیگر گزارشهای خود نیز اظهارات بنیامین نتانیاهو درباره تلاش برای سرنگونی نظام ایران و ادعای او درباره تضعیف شدید تهران را پوشش داده است.