از وضعیت داستان‌نویسی ایران تا ضرورت ترجمه ادبی برای معرفی نویسندگان ایرانی

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، در حاشیه نهمین جشنواره بین‌المللی کتاب ایروان، نشست «دیدار با نویسنده ایرانی» با حضور مرتضی برزگر؛ نویسنده، جمعی از علاقه‌مندان و مخاطبان ادبیات در ارمنستان برگزار شد.

در این نشست که به شکل گفت‌و‌گو و پرسش و پاسخ برگزار شد مرتضی برزگر به تلاش بخشی از نویسندگان جوان برای ارتباط با استاندارد‌ها و جریان‌های داستان‌نویسی جهان اشاره کرد و در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «چگونه باید نوشت و از کجا باید نوشتن را آغاز کرد؟» و اینکه نویسنده چگونه می‌تواند دریابد برای ورود به جهان نویسندگی توانایی لازم را دارد، توضیح داد: در پاسخ به این پرسش، دو نگاه متفاوت به نوشتن وجود دارد؛ نخست اینکه فرد می‌نویسد تا دیدگاه و اندیشه خود را به جهان اعلام کند و نوشتن را نوعی بیان موضع یا صدور بیانیه بداند. نگاه دوم، نوشتن را راهی برای شناخت خود و کشف درونیات انسان می‌داند.

وی افزود: در این نگاه، نویسنده با نوشتن تلاش نمی‌کند صرفا درباره جهان بیرونی سخن بگوید، بلکه از مسیر نوشتن به درون خود بازمی‌گردد تا آنچه را درباره موضوعاتی مانند عشق، سیاست، فلسفه و جهان می‌اندیشد، کشف کند.

این نویسنده همچنین در این نشست مطرح کرد: ممکن است انسان در گفت‌وگویی معمولی نتواند پاسخ روشنی برای پرسش‌هایی مانند «عشق چیست؟»، «سیاست چیست؟» یا «فلسفه چیست؟» داشته باشد، اما وقتی به تجربه‌ها و درونیات خود رجوع می‌کند، می‌تواند مصداق‌ها، روایت‌ها و قصه‌هایی پیدا کند که به او امکان می‌دهد از طریق نوشتن، نگاه خود به این مفاهیم را بشناسد. بر این اساس، نوشتن می‌تواند مسیری برای کشف درون و شناخت خود باشد.

وی افزود: در این نگاه، نویسنده از طریق نوشتن به درون خود بازمی‌گردد و تلاش می‌کند بفهمد درباره موضوعاتی مانند عشق، سیاست، فلسفه و جهان چگونه فکر می‌کند. ممکن است فرد در یک گفت‌وگوی معمولی نتواند پاسخ روشنی برای پرسش‌هایی درباره این مفاهیم داشته باشد، اما وقتی به تجربه‌ها و درونیات خود رجوع می‌کند، می‌تواند مصداق‌ها، قصه‌ها و روایت‌هایی پیدا کند که از طریق نوشتن، نگاه او به این مفاهیم را آشکار می‌کنند.

او نوشتن را از این منظر مسیری برای کشف درون و شناخت خود دانست و تأکید کرد: بسیاری از دریافت‌های نویسنده درباره جهان، در فرآیند نوشتن شکل می‌گیرد.

زنان داستان‌نویس ایران؛ ظرفیتی گسترده برای معرفی به جهان

برزگر در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به پرسشی درباره زنان داستان‌نویس ایرانی، به سابقه و گستردگی حضور زنان در بیش از یک قرن داستان‌نویسی مدرن ایران اشاره کرد و افزود: ایران از نویسندگان زن توانمند و صاحب‌قلم بسیاری برخوردار است؛ زویا پیرزاد، فریبا وفی، زنده‌یاد مریم حسینیان، نسیم مرعشی و الهام فلاح نمونه‌هایی از این نویسندگان به شمار می‌روند. در نسل‌های مختلف داستان‌نویسی ایران، زنان نویسنده‌ای حضور داشته‌اند که آثار و زبان ادبی درخشانی ارائه کرده‌اند.

وی اضافه کرد: بخشی از این ظرفیت ادبی در خارج از ایران کمتر شناخته شده است، معرفی آثار نویسندگان ایرانی به مخاطبان جهانی نیازمند ارتباط مؤثرتر با فضای ادبی بین‌المللی است.

چرا داستان ایرانی در جهان کمتر شناخته شده است؟

برزگر در ادامه سخنان خود به جایگاه داستان‌نویسی ایران در جهان و چرایی شناخته‌نشدن بسیاری از نویسندگان ایرانی در خارج از کشور پرداخت و مطرح کرد: یکی از موضوعات مهم در این زمینه زبان فارسی و محدودبودن دامنه مخاطبان آن است؛ ضرورت دارد توجه جدی‌تر به ترجمه ادبی صورت گیرد.

این نویسنده با اشاره به تفاوت ترجمه داستان و رمان با ترجمه بسیاری از متون دیگر گفت: برای ترجمه ادبی به مترجمانی نیاز داریم که علاوه‌بر تسلط بر زبان، با ادبیات و ظرافت‌های داستانی نیز آشنا باشند. جمعیت مترجمان ادبی در سال‌های اخیر در حال افزایش است، اما این ظرفیت همچنان برای معرفی گسترده ادبیات داستانی ایران به مخاطبان جهانی کافی نیست و باید زمینه برای گسترش ترجمه حرفه‌ای آثار ایرانی فراهم شود.

وی همچنین بر اهمیت همکاری نویسندگان ایرانی با آژانس‌های ادبی و استفاده از ظرفیت ایجنت‌های ادبی تاکید کرد و افزود: ایجاد چنین ارتباط‌هایی می‌تواند امکان معرفی حرفه‌ای آثار نویسندگان ایرانی به ناشران و مخاطبان دیگر کشور‌ها را فراهم کند.

مرتضی برزگر در پایان گفت: ادبیات داستانی ایران از ظرفیت قابل توجهی برخوردار است و برای معرفی این ظرفیت به جهان، باید ترجمه ادبی، همکاری با آژانس‌های ادبی و مسیر‌های حرفه‌ای عرضه آثار نویسندگان ایرانی در خارج از کشور تقویت شود.