راه سياه نابود كردن ايده، اجرا و داستان در«راه آبي ابريشم»

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»، فيلم سينمايي «راه آبي ابريشم» ساخته محمدرضا بزرگ‌نيا را مي‌توان مصداق تام و تمام يك اثر سفارشي دانست آن هم در وجه منفي كلمه چرا؟ به دليل آنكه سفارشي بودن به معناي غير قابل قبول آن در اجراي مختلف اين فيلم ساري و جاري است و تمام عناصر و مولفه‌هاي فيلم را مي‌توان بر همين مدار تفسير و تعريف كرد.

فيلم كاملا سفارشي است سفارشي و بخشنامه‌اي آن هم با حمايت هاي خاص دولتي و نهادهاي عمومي فيلم بنا بوده و يا سعي و تلاش داشته كه نشان دهد درباره جاده ابريشم و پيوند دو كشور ايران و چين است فيلمي كه مثلا و به اصطلاح در مورد پيوند فرهنگ ها ملل و اقوام است، اما همه اينها آنچنان فورماليته، بد و بدريخت به اجرا در آمده كه كوچك‌ترين وجهي كه احتمالا در ذهن و نيت سازندگان فيلم قرار داشته در فيلم از آب در نيامده است.

در «راه آبي ابريشم» ما با فيلمي روبه‌رو هستيم با ريتمي بد كش دار زمخت و بي جذابه كه در حالت سفارشي و با اجراي غير قابل دفاع در نهايت منجر به يكي از بدترين فيلم هاي اخير سينما اير ان شده است.

فيلمي با بازي هاي بد، ايده اي ناپخته، داستاني دم دستي و مجموعه عناصر و مولفه‌هايي كه به شكلي الكن و نارسيده و كال تبديل به مجموعه تصاوير گنگ و بدون چفت و بست شده اند كه از پس ايجاد كمترين و كوچك‌ترين جذابيت‌هاي داستاني و سينمايي هم بر نمي‌آيند.

فيلم تلاش در خوري به انجام رسانده است براي هدر دادن ايده پيوند فرهنگ ها و تعامل اقوام و ملل گوناگون و در اين راه هرگز نتوانسته است از پشتوانه ها،‌ اصالت ها و ارزش هاي قومي و ملي دو كشور ايران و چين ابتدايي ترين و اوليه‌ترين بهره‌هاي فرمي، روايي و درماتيك را ببرد.

گرچه هزينه هنگفت و بودجه فراواني صرف توليد فيلم «راه آبي ابريشم» با اين متريال خيره كننده شده است و چه به لحاظ صحنه‌ها و چه از جهت لوكيشن ها و چه بهره بردن از حضور بازيگران خارجي و ايراني و ساير عوامل فني هزينه‌ زيادي صرف شده است اما اين همه هرگز نتوانسته در خدمت يك زيبايي شناسي بصري قابل دفاع و يك فيلم سينمايي داراي قابليت هاي استاندارد قرار بگيرد.

ايده فيلم به صورتي نپخته در ريتمي كشدار و بازي‌هاي زمخت در كشاكش داستاني كه ابدا و اصلا ورز نيامده و چكش كاري نشده منتهي به فيلمي شده كه فقط به درد مخاطب مي خورد و به هدر دادن هزينه اي هنگفت.

علاوه بر همه اينها بايد گفت كه فيلم «راه ‌آبي ابريشم» با آن عنوان پر طمطراق و آن تبليغات بسيار و به كار گيري عوامل حرفه‌اي عرصه سينما نتوانسته است از پس كمترين و كوچك ترين توقعات مخاطبان و منتقدان سينما برآيد و نهايتا فيلمي الكن و زمخت را بر روي پرده فرستاده است.

با ديدن فيلمي همچون «راه آبي ابرايشم» اين سوال در ذهن نگارنده شكل گرفت كه اصلا چه اصراري است كه وقتي داستان خوب و فيلمنامه قابل اطمينان و اتكاء در دست نيست، صرفا با اهداف سفارشي و بخشنامه‌اي دست به چنين كارهاي عجيب و غريبي بزنيم و سنگ هاي بزرگ را به نشانه نزدن برداريم و اين همه وقت و انرژي و بودجه را حيف و ميل نماييم.

«راه آبي ابريشم» شايد بتوانيم بگوييم اساسا با يك فيلم سينمايي به مفهوم درست و ارزشمند آن روبه رو نيستيم بلكه با حاصل زحمات عده‌اي طرفيم كه تمام تلاششان را كرده اند كه مجموعه ايده‌هاي نپخته و الكن ذهني و غالبا سفارشيشان را تبديل به تصاوير متحركي بر روي نگاتيوهاي سينماي كنند به همين خاطر است كه فيلمشان پس از نمايش هيچ حسي را بر نمي‌انگيزاند و از برقرار كردن كمرنگ ترين و ابتدايي ترين ارتباط با مخاطب عاجز است و اصلا او را درگير خود نمي‌كند.

 

اين در حالي است كه اگر مضمون و ايده‌ خلاصه فيلم را براي كسي كه آن را نديده تعريف كنيم احتمالا اين توقع بجا در ذهنش شكل مي‌گيرد كه با يك فيلم خوب و ديدني چه به لحاظ فرم و چه از جهت داستان روبه‌رو شود و بتواند به جلوه‌هايي از تعامل دو فرهنگ قديمي، غني و كهن روبه‌رو گردد در حالي كه در فيلم «راه ‌آبي ابريشم» ابدا هيچ خبري از اين حرف‌ها نيست و ما با فيلمي روبه رو ايم كه تمام تلاشش را كرده و در نهايت موفق شده كه به صورت همزمان و يكپارچه‌، ايده،‌ اجرا و داستان را نابود كند!