ظهور شکاف در سطوح رهبری شبه نظامیان طالبان پاکستان

به گزارش خبرنگار حوزه بین الملل «خبرگزاری دانشجو» به نقل از نیویورک تایمز، اخراج یکی از فرماندهان ارشد نیروهای طالبان در روز دوشنبه و واکنش تند در صفوف فرماندهان این نیروهای شبه نظامی به این تصمیم، نشان دهنده شکاف عمیق درساختار این گروه است.

فرماندهان نظامی در باجور، یک منطقه قبیله ای در مرز افغانستان که اگرچه کوچک است ما به شدت مهم و استراتژیک می باشد، به شدت در مقابل این خبر که فرمانده ارشدخود، مولوی فقیر، را در شورای رهبری از کار اخراج کرده اند واکنش نشان دادند. این واکنش برای تحلیل گران مسائل طالبان نشان دهنده عمق شکاف در ساختار این گروه شبه نظامی می باشد.

این تصمیم به حدی موجب رنجش این نیروهای گردیده است که در یک تماس تلفنی با روزنامه نگاران مستقر در پیشاور، فرماندهان مولانا عبدالمطلب، فضل خان، مولوی عبدالله و لیاقت خان تهدید به راه اندازی یک گروه رقیب از درون طالبان کرده اند. یکی از این افراد گفت: «تصمیم شورا، طالبان باجور را ناامید کرد»، همچنین در جای دیگر وی افزود: «این خبر کاملا غیر منتظره است و میتواند بین مجاهدین(منظور نیروهای طالبان) شکاف ایجاد کند».

تنش های نهفته بین آقای محمد و رئیس طالبان پاکستان، حکیم الله مسعود، زمانی آشکار شد که در ماه ژانویه خبری پخش شد مبنی بر اینکه آقای محمد به طور یکجانبه با دولت پاکستان وارد مذاکرات صلح شده است. چند هفته پیش از آن آقای محمد اعلام کرده بود که دولت پاکستان 145 زندانی طالبان را با شعار ژست حسن نیت، آزاد کرده است. این ادعا هیچگاه توسط دولت پاکستان تایید نشد.

شکاف داخلی بین نیروهای طالبان، بیشتر بین شاخه ttp و طالبان رخ می دهد. توانایی عملیاتی این گروه با حملات نیروهای آمریکایی در وزیرستان و همچنین عملیات های ارتش پاکستان به شدت ضربه دیده است. لذا این گروه به دنبال نوعی صلح یا اعلام موجودیت رسمی از سوی دولت و نیروهای خارجی است تا بتواند بقای خود را در آینده تامین کند.

دولت ایالات متحده به خاطر عملیات های شاخه هایی از طالبان پاکستان که منجر به کشته شدن تعدادی آمریکایی و همچنین مامورین سی آی ای گردیده بود، عملیات های وسیعی  از سال 2010 علیه این گروه انجام داده است. حملات هوایی، اعلام جایزه میلیون دلاری برای سر رهبران این گروه و عملیات های وسیع از این فعالیت ها بوده است.

مجموعه ای از عملیات های ارتش پاکستان در منطقه باجور که حتی انتقاد شدید گروه های مدافع حقوق بشر را به خود جلب کرده بود، نیروهای فقیر محمد، از فرماندهان طالبان را مجبور به حرکت به سمت مناطق افغانستان کرد. در سال گذشته نیز این نیروها در مناطق کنار و نورستان ساکن بوده و از همانجا به عملیات علیه نیروهای پاکستانی دست می زدند. تحلیل گران معتقند که از دست دادن مناطق تحت کنترل آقای محمد، نقش عمده ای در ترغیب وی در نشستن بر سرمیز مذاکره با مقامات پاکستانی در ماه ژانویه داشته است.

اما از سوی دیگر، آقای محسود از رهبران طالبان، که دارای روابط نزدیک با القاعده است، به شدت ایده مذاکره را رد کرده است. در ماه های گذشته شبه نظامیان طالبان با نیروهای ارتش در هفت منطقه درگیر بوده اند. این درگیری ها علاوه بر وارد ساختن تلفات بسیار به این گروه به لحاظ مالی نیز هزینه هیا بسیاری برای آنها در بر داشته است. از آنجا که رهبران طالبان، عقاید مذهبی نیز دارا می باشند، از دست دادن منافع برای بعضی از آنها، هرچقدر هم که وسیع باشد، نقشی ترغیب کننده برای نشستن بر میز مذاکره برای آنها ایفا نمی کند. لذا همین مساله بر عمق شکاف درون این سازمان همواره می افزاید.

از سوی دیگر فرماندهان پاکستانی به خاطر نزدیکی انتخابات  خواهان مذاکرات عمل گرایانه با طالبان بوده و در این مذاکرات حاضر به دادن امتیازات فراوان به نیروهای طالبان برای آرامش درونی کشور می باشند. این مساله نیز خود ترغیب کننده بعضی رهبران طالبان به مذاکرات آتی می باشد.

در کل، مذاکرات یکطرفه بعضی فرماندهان طالبان با مقامات پاکستانی، در کنار تصمیم های دیکتاتور گونه در درون این سازمان و عدم به بازی گرفتن همه فرماندهان ارشد در تصمیم گیری ها، مهمترین نقش را در آشکار شدن شکاف درونی در طالبان ایفا می کنند. اگرچه سایر مسائل همچون تنگ شدن مناطق استقرار، کمبود منابع مالی و حملات پی در درپی هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی نیز نقش مهمی در ترغیب این رهبران به مذاکره ایفا می کنند.