پوتین، دموکراسی و آینده روسیه

گروه بین‌الملل «خبرگزاری دانشجو»- بهزاد حلال خور؛ پیروزی پوتین در انتخابات اخیر روسیه و تصدی قدرت توسط او برای سومین بار، بازتاب گسترده ای در افکار عمومی جهان داشته است. وي به عنوان فردی مصمم، با اراده و توانمند در سیستم سیاسی روسیه مطرح بوده و به عقیده بسیاری از تحلیل گران مسائل روسیه، بزرگ‌ترین رهبر روسیه بعد ازجنگ سرد بوده و به عقیده بسیاری دیگر، بزرگ‌ترین رهبر روسیه بعد از استالین مي باشد. 

 

تلاش پوتين برای بازگردادن روسیه به چرخه قدرت بین المللی موجب ارتقاي جایگاه منطقه ای و بین المللی روسیه گردیده است. در بسیاری از شاخص های اقتصادی و سیاسی، روسیه در دوران ریاست جمهوری وي رشد داشته و چنین مسئله ای موجب حمایت بسیاری از اقشار اين كشور از پوتين گردیده است؛ اما در این میان، یک مسئله برای وي و همفکرانش خودنمایی می کند و آن مسئله دمکراسی و جمع آن با سیستم تصمیم‌گیری روسیه می باشد.

 

روسیه از دیر باز با یک سیستم اقتداری اداره می شده است؛ مانند حکومت تزارها و حکومت کمونیست ها. اکنون نیز حکومت روسیه، رگه هایی از اقتدارگرایی را در خود گنجانده است؛ لذا با این تفاسیر انتخاب دوباره پوتین می تواند نمادی از بازگشت این اقتدارگرایی در روسیه باشد و حفظ آن با دمکراسی، اما و اگرهای بسیاری را برای پوتین به ارمغان آورده است.

انتخاب پوتین، سبب اعتراضات مردمی در شهر های روسیه در 4 فوریه شد. این اعتراضات نسبت به نحوه و نوع برگزاری انتخابات، از دید بسیاری از صاحبنظران روس فاقد ظرفیت لازم برای توجه بود، ولی وجود آن به عنوان یک واقعیت غیر قابل انکار پذیرفته شده است.

 

حتی تبلیغات رسانه ای حکومت روسیه نیز نتوانست آن را کم رنگ كند و موجب درز کردن بخشی از اخبار این مخالفت ها به جهان خارج شد؛ باوجود تلاش مسئولان روسی برای وارد کردن این طیف از فعالان سیاسی و گرم کردن تنور انتخابات از طریق تبلیغات و پول، هنوز این مخالفان سیاسی به حیات خود ادامه داده اند.

در حقیقت این مخالفت ها به نوعی ناشی از عملکرد سیستم سیاسی روسیه نیز می باشد؛ زيرا بعد از روی کار آمدن پوتین در دور اول ریاست جمهوری و اصلاحات اقتصادی که خود وی متصدی آن بوده است، طبقه متوسط جدیدی شکل گرفته که به طور جدی به دنبال آزادی مي باشد. لذا مسئله دمکراسی  و شدت آن ریشه در عملکرد سیستم سیاسی روسیه و تلاش آن برای بازسازی خود دارد.

 

پوتین برای جذب این قشر از مخالفان در بدنه سیستم روسیه، تلاش های بسیار زیادی انجام داده است. در این خصوص عملیات رسانه ای جایگاه ویژه ای دارد. ترساندن مردن از یک دشمن خارجی، ایجاد بحران در فضای داخلی روسیه با اتکا به دشمن فرضی خارجی یا بزرگ نمایی دشمن واقعی خارجی روسیه از جمله کارویژه هایی است که پوتین و تیم همراهش از آن استفاده کرده اند.
 

دومین حربه پوتین برای مقابله با منویات این طبقه تازه شکل گرفته مخالف، وارد کردن بسیاری از افراد از طبقات پایین جامعه روسیه و از اطراف شهر های بزرگ به فعالیت های سیاسی می باشد. تکیه بر اقشار پایین جامعه و قائل شدن نقش محوری برای این طبقه در روسیه، موجب نارضایتی بسیاری از افراد نئولیبرال روسیه شده، اما مورد توجه سیستم اين كشور قرار گرفته است.

بسیاری از افراد، این علائم را در سیاست های پوتین نوعی زنگ خطر برای بازگشت به اندیشه چپ می دانند؛ ولی با این حال این سیاست و جهت‌گیری ها در سیاست های پوتین وجود دارد که به نوعی مسئله دموکراسی را برای سیستم سیاسی روسیه بیش از پیش مطرح می كند؛ زيرا از یک سو، در سیستم سرمایه‌داری در حال قدم برداشتن و بازی کردن است و از سوی دیگر، حمایت خود را از طبقات پایین جامعه تامین می کند.
 

با توجه به مسائلی که مطرح شد، روسیه درگیر یک چالش درونی عظیم است. تلاش های اين كشور برای بازسازی و قدرتمند کردن خود موجب ایجاد یک طبقه متوسط و مترقی شده است که دیگر سیستم اقتداری روسیه را قبول ندارند و در خواست آزادی های بیشتر از حکمران مي كنند؛ لذا با عنایت به این مسائل بزرگ‌ترین چالش پوتین مربوط به برخورد با این درخواست جدید اجتماعی است که باوجود تبلیغات و تلاش دولتمردان روسیه، هنوز به موجودیت و مخالفت خود به طور جدی ادامه می دهد.