اوباما و نشست آتی سران ناتو در شیكاگو

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»؛ جلسه سران ناتو در سال 2010 چشم‌انداز روشنی از آینده ناتو را مشخص كرد، اما در حالی كه یك هفته به جلسه سران ناتو در شیكاگو باقی مانده، پیشرفت چندانی حاصل نشده است؛ اوباما برای جلوگیری از بی‌نتیجه ماندن جلسه شیكاگو باید رهبران ناتو را ترغیب كند تا در مورد سه موضوع به توافق برسند.

 

به نظر می‌رسد اوباما باید جلسه سران ناتو در 20 و 21 می‌ در شیكاگو را در آستانه سال انتخابات در آمریكا همچون جلسه نوامبر 2010 در لیسبون پرتغال به موفقیت تبدیل كند.

 

در جلسه سران ناتو در لیسبون اهداف استراتژیك مشخصی برای آینده ناتو مشخص شد كه یكی از آنها تعهد پشتیبانی از جنگ در افغانستان بود؛ از دیگر اهداف مشخص شده در آن جلسه می‌توان به توافق در زمینه ایجاد دفاع موشكی و افزایش همكاری در زمینه چالش‌های متفاوت از جمله امنیت شبكه اشاره كرد.

 

18 ماه از آن جلسه گذشته است، اما پیشرفت خاصی حاصل نشده تا اوباما به آن مباهات كند؛ اوباما باید سران ناتو را به رسیدگی بر سر سه موضوع مهم ترغیب سازد؛ البته در صورتی كه بخواهد جلسه سران ناتو در شیكاگو را با موفقیت به پایان برساند.

 

اولین موضوع در مورد شتاب برای خروج از افغانستان است. رهبران ناتو در لیسبون موافقت كردند تا انتهای سال 2014 به تربیت نیروها و ارائه تخصص در آنجا بپردازند، اما اكنون گفت‌وگوها درباره خروج كامل نیروها تا سال 2013 است.

 

آخرین معاهده استراتژیك كه اوباما با افغانستان امضا كرده است، آمریكا را ملزم به حمایت امنیتی از این كشور می‌سازد. آمریكا برای فراهم آوردن این حمایت نیاز به حضور نظامی دارد. ناتو باید با برنامه‌ریزی این تلاش‌ها را هدایت كرده و نیروها، عملیات آنها و روند خروج آنها را سازماندهی كند.

 

دومین مسئله‌ای كه دولت اوباما باید توجه سران ناتو را به آن جلب كند، نقاط ضعفی است كه در عملكرد ناتو وجود دارد و روبرت گیتز، وزیر دفاع در ژوئن گذشته به آنها اشاره كرد.

 

او اتحاد موجود بین آمریكا و ناتو را نامتعادل خواند و به این نكته اشاره كرد كه در صورتی كه متحدان اروپایی روند قطع كمك‌های خود را كه دو سال است به طول انجامیده، تغییر ندهند، این اتحاد به كلی از بین خواهد رفت.

 

در اشاره به این نقاط ضعف از عملیات لیبی سخن به میان آمد كه در آن برخلاف ادعای برخی در این زمینه كه آمریكا تنها در پشت صحنه حضور داشت، در واقع ایالات متحده تمامی پرسنل اطلاعاتی، كنترلی، پشتیبانی و سوخت‌گیری هوایی را تامین كرد.

 

آندره فوگ راسموسن، دبیركل ناتو متحدان را به پایبندی به راهكار «دفاع هوشمند» ترغیب كرد كه در آن همه منابع و نیروهای اروپا گردآوری شوند تا تضمینی برای ادامه این اتحاد باشند و در این میان كشورهایی كه كمك‌های مالی را قطع كرده‌اند نیز به جبران كوتاهی گذشته بپردازند.

 

اگرچه همكاری خوبی در سطح فنی صورت گرفته است، اما در مرحله تصمیم‌گیری برای بودجه، هر كشور مستقل عمل می‌كند. حداقل كاری كه ناتو می‌تواند در این راستا انجام دهد ایجاد صندوقی برای هماهنگی بین كمك‌های مالی است، اما چنین حركتی غیرممكن است؛ زیرا این بیم را افزایش می‌دهد كه در صورت قطع كمك چند كشور به مدت چند سال، ناتو قادر نخواهد بود حتی عملیات كوچكی را در حد عملیات لیبی انجام دهد.

 

دولت اوباما باید رهبران ناتو را تحت فشار قرار دهد تا ساختار مناسبی برای هماهنگی بین منابع و تصمیمات برقراری همكاری با كشورهای غیرعضو ناتو برای افزایش منابع و قابلیت‌ها ايجاد شود. این احساس نیاز در مورد لیبی كاملاً مشهود بود، اما پیشرفت در این زمینه با كندی صورت گرفته و كاغذ بازی‌های اداری مانعی را در این راه ایجاد كرده است، اما در حال حاضر زمانی برای قوانین دست و پاگیر اداری وجود ندارد.

 

خشونت در سوریه افزایش پیدا كرده است. ناآرامی در خاورمیانه و شمال آفریقا روز به روز افزایش می‌یابد و با این وجود، شورای همكاری كشورهای خلیج‌ به ناتو چشم دوخته‌اند تا همكاری خود را با كشورهای غیرعضو افزایش دهند.

 

ناتو همچنین باید همكاری با استرالیا و دیگر كشورهای كلیدی آسیا را به صورت رسمی افزایش دهد؛ در نهایت ناتو باید از امارات متحده عربی، قطر و دیگر كشورهای خلیج در زمینه دفاع هوایی و موشكی و عملیات دریایی كمك بگیرد؛ زیرا این كشورها خواهان برقراری ارتباط با ناتو هستند.

 

دولت اوباما می‌تواند در جلسه سران ناتو رهبری را به دست گرفته و در زمینه‌هایی كه توافق صورت گرفته است، راهكارهایی را ارائه دهد.

 

اجرای راهكار «دفاع هوشمند» نیازمند توافق در زمینه قابلیت‌هایی است كه همه متحدان ارائه می‌دهند و باید تقسیم مسئولیت صورت گیرد و منابعی فراهم شود كه در صورت لزوم همه بتوانند بر آن تكیه كنند.

 

در مورد امنیت شبكه، متحدان باید استانداردهایی را برای شبكه‌های ملی وضع كنند كه حفظ ارتباط بین اعضا را تضمین كند؛ ناتو باید در زمینه افزایش همكاری مشترك در سطوح مختلف با شركای خلیج فارسی خود نیز تلاش نمايد كه البته این شركا اخیراً به عملیات نظامی ناتو پیوسته‌اند.

 

در نهایت ناتو باید از حقیقتی كه در عملیات لیبی مشخص شد، درس گرفته و راهكارهایی را برای ائتلاف اراده‌ها در بین اعضاي ناتو ایجاد كند تا در زمانی كه توافق همه‌جانبه بر سر موضوعی وجود ندارد، بتوان در آن زمینه تصمیم‌گیری كرد.