توسعه پایدار و چالش‌های معادله قدرت در نظام بین‌المللی

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»، ابوذر بهزادی؛ اجلاس ریو+20 با حضور کشورهای عضو سازمان ملل و زیر نظر این سازمان بین المللی برگزار می شود. این اجلاس که در سطح سران کشورها تشکیل می شود در این دوره در برزیل و با حضور سران 188 کشور در حالی برگزار شد که قدرت های مهمی چون آمریکا، روسیه، بریتانیا و آلمان حضور نداشتند.

 

دستور کار اصلی این اجلاس در این دوره توسعه پایدار و حفاظت از محیط زیست با هم فکری و هماهنگی همه کشورهای شرکت کننده، بوده است.

 

هرچند برگزاری این اجلاس ها از نظر ارائه ایده ها و راهکارهای موثر برای مدیرت جهان سازنده به نظر می رسد، اما اوضاع کنونی جهان از نظر سیاسی، اقتصادی و امنیتی در درون و برون کشورها به گونه ای است که بنا به دلایلی امید چندانی نیست که کشورها، خروجی این اجلاس را در دستور کار خود قرار داده و به آن ها مقید باشند. این دلایل عبارتند از؛

 

1- با توجه به اوضاع بحرانی اقتصاد جهانی که سیستم اقتصادی آمریکا و غرب را به شدت تحت تاثیر قرار داده است، سران این کشورها به حدی درگیر مسائل داخلی و اقتصادی خویش هستند که نمی توان انتظار چندانی داشت که تمرکز آن ها معطوف به حیطه خارجی و مسائلی از قبیل حفظ محیط زیست باشد.

 

2- موفقیت این اجلاس از گذشته تا کنون منوط به اجماع نظر بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه بوده است، درحالی که از نوع سخنرانی ها و پیشنهادات رهبران کشورهای شرکت کننده مشخص بود که زمینه های شکل گیری اجماع نظر بین این دو گروه از کشورها به دلیل اولویت منافع وجود ندارد.

 

گرچه کشورهای جهان سوم معتقدند که به دلیل اینکه مباحث مربوط به رشد و توسعه صنعتی توسط غرب و با توجه سیاست کشورهای صنعتی پیگیری می شود در نتیجه بیشترین آسیب های ناشی از رشد و توسعه صنعتی نیز (آلودگی هوا –آسیب به لایه ازن ) توسط غرب ایجاد می شود، در این راستا غرب باید با اتخاذ ساز وکارهای مناسب تر و تغییر سیاست های صنعتی خود زمینه را برای توسعه پایدار و حفظ محیط زیست فراهم کند.

 

3- کشورهای جهان سوم برای اینکه بتوانند رشد و توسعه خود را در مسیر پایدار پیش ببرند نیاز به سرمایه گذاری و حمایت کشورهای صنعتی دارند، در حالی که کشورهای صنعتی تنها در مواردی حاضر به حمایت از کشورهای جهان سومی می باشند که بتوانند ارتباطی منطقی بین حمایت از کشورهای جهان سوم و منافع خود ایجاد کنند.

 

4- عامل دیگر عدم وجود اجماع نظر بین خود قدرت های صنعتی می باشد. در این میان می توان به اختلاف نظر امریکا و چین اشاره داشت؛ در حالیکه امریکا هنوز پروتکل زیست محیطی کیوتو را امضا نکرده به چین اعتراض می کند که آلودگی های ناشی از تولیدات صنعتی این کشور به مراتب بیشتر از استانداردهای جهانی می باشد، در مقابل چین هم ادعا دارد که امریکا خودش پروتکل را امضا نکرده ولی از سازوکارهای زیست محیطی صحبت می کند.

 

5- نواسانات بازار نفت باعث شده بسیاری از کشورهای مصرف کننده در فکر استفاده از انرژی های جایگزین باشند که همین امر به دلیل نامشخص بودن نتیجه این انرژی های جایگزین می تواند موفقیت این کشورها را در جایگزین کردن انرژی های غیر نفتی در ابهام قرار دهد.

 

با وجود این که این معادلات مرتبط با مناسبات قدرت در عرصه بین المللی مانعی جدی در برابر تحقق دستورکارها و هماهنگی در اجرایی سازی برخی تصمیمات غیر مهم می شود اما نمی توان از اهمیت این گونه اجلاس ها در ایجاد نوعی اشتراک نظر و توافق در پذیرش وجود برخی بحران و ضرورت اندیشیدن راه حل برای آن ها غافل ماند.