از درياچه نمك تا درياي خزر

قم:

مکان هاي ديدني و تاريخي: در سطح استان قم؛ درياچه نمک و درياچه حوض سلطان از اهميت توريستي و علمي زيادي برخوردار هستند. به طور کلي استان قم به دليل قرار گرفتن در مرکز ايران و همسايگي با دشت کوير از جاذبه هاي توريستي و بيابان گردي بسيار زيادي برخوردار بوده و پارک ملي کوير که آثار فرهنگي و تاريخي متعددي را در خود جاي داده و مجموعه با ارزشي از ذخاير گياهي و جانوري متنوع را دارا است، از جاذبه هاي مهم طبيعي استان قم به شمار مي آيد.

در استان قم بيش از 317 مورد تاريخي و مذهبي به ثبت رسيده كه به لحاظ جهانگردي مذهبي داراي پتانسيل و جايگاه ويژه اي است. آستانه مقدس حضرت معصومه(س) مهم ترين بناي تاريخي – مذهبي استان قم به شمار مي آيد که در کنار ده ها اثر تاريخي ديگر همواره پذيراي بازديد کنندگان بي شمار اين استان مي باشد. 

صنايع و معادن: استان قم با توجه به قرار گرفتن بين دو قطب صنعتي مهم يعني تهران و اصفهان و نيز امكاناتي كه در سال هاي اخير در آن به وجود آمده؛ به محل فعاليت صنعت كاران در رشته هاي مياني و معدني تبديل شده است. پايه و اساس صنعت قم را صنايع كاني غيرفلزي تشكيل مي دهند و توليدات آن ها به اقصي نقاط كشور صادر مي شود. در حال حاضر بيش از هزار واحد توليدي در قم به توليد گچ، آجر، آهک، سنگ و پودر سنگ مشغول هستند و محصولات آن ها علاوه بر تامين نيازهاي استان به ساير نقاط به ويژه تهران نيز صادر مي شود. قالي بافي، منبت كاري، سراميک، آجر پزي و درود گري نيز از مهم ترين صنايع دستي استان قم هستند كه دراين ميان منبت كاري و قالي بافي اهميت ويژه اي دارند. قالي هاي طرح قم از ارزش خاصي برخوردار بوده و در بازارهاي داخلي و خارجي طرف داران زيادي دارد.

مشخصات جغرافيايي: استان قم با دربرگرفتن كم تر از يك درصد از مساحت كل كشور؛ عنوان كوچك ترين استان ايران را دارد كه در سال 1373 از استان مركزي جدا و يک استان مستقل به مركزيت شهر قم شد. قم در قلمرو كوير مركزي ايران واقع شده است و از نظر جغرافيايي بين 50 درجه و 6 دقيقه تا 51 درجه و 58 دقيقه درازاي خاوري و 34 درجه و 9 دقيقه تا 34 درجه و 11 دقيقه پهناي شمالي واقع شده است. استان قم؛ از طرف شمال به استان تهران، از خاور به استان سمنان, از جنوب به استان اصفهان و از طرف جنوب باختري تا شمال باختري به استان مركزي محدود مي شود. بر اساس آخرين تقسيمات كشوري در سال 1375، اين استان داراي يک شهرستان و يک شهر بوده است. ارتفاع مركز شهرستان از سطح دريا 928 متر و ارتفاع بلندترين نقطه استان؛ در مناطق كوهستانى،3330 متر ارتفاع و پست ترين نقطه آن در حاشيه درياچه نمک قم حدود 700 متر است.

استان قم از شمال به استان هاي تهران و مركزي، از جنوب به استان هاي مركزي و اصفهان و از باختر به استان مركزي محدود است. استان قم به دليل ارتفاع اندک، بارش ناچيز، اقليم نامساعد و زمين هاي شور، بخشي از كوير مركزي ايران به شمار مي رود و از نظر استفاده از زمين مطلوبيت چنداني ندارد. ميزان درجه حرارت در ماه هاي يادشده؛ بين 20 تا 25 درجه سانتيگراد است. با توجه به دما و آب و هواي اين استان ماه هاي ارديبهشت، خرداد، شهريور و مهر، مناسب ترين زمان براي سفر به استان قم است. راه هاي مهم شهرستان قم عبارتند از: 1- اتوبان قم – تهران به درازاي 145 كيلومتر2- راه اصلي قم – تهران به سوي شمال 3- راه قم – كاشان به درازاي 103 كيلومتر4- راه اصلي قم – سلفچگان به سوي جنوب باختري به درازاي 40 كيلومتر 5- راه فرعي جنوب باختري به درازاي 52 كيلومتر تا روستاي نيزار قم – دليجان – اصفهان.

قزوين:

مکان هاي ديدني و تاريخي: قزوين ازجمله مناطق زيبا, با فرهنگ و متمدن ايران است كه در كنار طبيعت زيبا, خدادادي و مناظر بهشت گونه خود از غناي تاريخي و فرهنگي قابل توجهي نيز برخوردار است. رودخانه هاي پرآب, قله هاي زيبا ومشهور, چشمه هاي آب گرم‏, حيات وحش, پوشش گياهي غني و درياچه هاي چشم نوازاين منطقه؛ در كنار آثار متعدد تاريخي, معماري, فرهنگي, باستاني و مردمان هنردوست, سخت كوش و متمدن؛ مجموعه كم نظيري را دراين خطه از كشور ايران به وجود آورده است كه ديدار از آن ها براي همه گروه هاي گردشگري جذاب است.

قزوين بيش ترين آثارثبت شده تاريخي كشور را در خود جاي داده است. در اين منطقه مي توان در كنار طبيعت كم نظير و زيبا؛ مسجد هاي قديمي با ارزش معماري و تاريخي بالا, مدرسه هاي مهم و تاريخي‏, بازارهاي پررونق با انبوه اجناس و صنايع دستي, حمام ها و آب انبارهاي قديمي‏, تپه هاي متعدد باستاني كه نشان از تمدن باستاني منطقه دارد‏, شهرها, دهستان ها و روستاهاي قديمي با ارزش بالاي طبيعي و تاريخي‏, كاران سراهاي خاص دوره صفوي, قلعه هاي نظامي و مسكوني تاريخي‏, پل ها و بندهاي تاريخي و ده ها اثر قابل توجه ديگر را مشاهده كرد كه هر يك از آن ها قادراست ساعت ها بازديد كنندگان را سرگرم نموده و تاريخ و تمدن اين منطقه را به رخ بكشد. قزوين از جمله مناطق زيبا و با ارزش ايران در همه زمينه ها است كه همواره پذيراي گردشگران داخلي و خارجي بوده است. 

صنايع و معادن: استان قزوين ازمراكز مهم صنعتي كشور است كه داراي صنايع دستي و ماشيني با ارزشي است. صنايع دستي دراستان قزوين رونق چشمگيري دارد. مهم ترين صنايع دستي اين استان عبارتند از: سنگ تراشي و حكاكي، كاشي سازي، منبت كاري, گچ بري، قالي بافي، آيينه سازي‏. استان قزوين استقرار اين استان در نزديكي تهران و ممنوعيت احداث صنايع در محدوده 120 كيلومتري تهران، متقاضيان احداث واحدهاي صنعتي را به سرمايه گذاري در اين استان راغب كرده است. از طرف ديگر وجود معادن متعدد و موقعيت مهم ارتباطي، ‌اهميت اين استان را به منظور سرمايه گذاري صنعتي دو چندان كرده است.

استقرارشهر صنعتي البرز در 11 كيلومتري جنوب خاوري شهر قزوين، در زميني به مساحت حدود 900 هكتار كه 347 كارخانه و حدود 70 كارگاه صنعتي و توليدي را در خود جاي داده، بر اهميت صنعتي استان افزوده است. اين شهر صنعتي شامل مناطق صنعتي، تجاري، و مسكوني است. صنايع شهر صنعتي البرز به هفت گروه عمده صنعتي تقسيم شود که عبارتند از: صنايع فلزي، شيميايي، نساجي، سلولزي، الكتريكي، كاني غير فلزي و صنايع غذايي.
 
مشخصات جغرافيايي: استان قزوين در حوزه مركزي ايران بين 48 درجه و 45 دقيقه تا 50 درجه و 50 دقيقه درازاي خاوري و 35 درجه و 37 دقيقه تا 36 درجه و 45 دقيقه پهناي شمالي قرار گرفته است. اين استان از شمال به استان گيلان، از جنوب به استان مركزي، ازخاور به استان تهران و از باختر به استان هاي زنجان و همدان محدود مي شود و 1304 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. استان قزوين با توجه به موقعيت جغرافيايي خود مانند پلي، پايتخت ايران را به مناطق شمالي و باختري و كشورهاي اطراف متصل مي كند.

قزوين به دليل موقعيت مناسب و توسعه كشاورزي، ‌صنعتي، مركزي و خدماتي يكي از قطب هاي مهم توسعه ايران به شمارمي آيد. آب وهواي ناحيه شمالي استان قزوين؛ كوهستاني است و ناحيه دشتي آن زمستان هاي سرد و تابستان هاي گرم وخشكي دارد. رشته كوه هاي البرز مركزي و كوه هاي رامند و خرقان از سه جهت استان قزوين را در بر گرفته و دشت گسترده اي را به وجود آورده اند كه از شمال به جنوب 75 كيلومتر و از خاور به باختر حدود 95 كيلومتر است. كم ترين نقطه استان قزوين از سطح دريا با 300 متر در منطقه طارم سفلي و كناره هاي درياچه سد سفيد رود واقع شده كه تفاوت آشكاري را از نظر توپوگرافي به وجود آورده است. بر اساس سرشماري سال 1375 جمعيت استان قزوين 968257 نفراعلام شده است. اين استان از لحاظ ساختار اجتماعي، ‌تركيب قومي متنوعي دارد. مهم ترين عشاير استان، از نظروابسته گي قومي عبارتند از: لرها و کردها، شاهسون ها و مراغي ها يا کله بزي ها.

مسيرهاي دسترسي به استان قزوين مناسب است و عبارت است از:1- اتوبان بزرگ تهران- قزوين- زنجان.
2- جاده آستارا به درازاي 514 كيلومتر که در كيلومتر 148 به قزوين مي رسد.
3- مسير عبوري تهران- خسروي به طول 743 كيلومتر.
4- هم چنين قزوين در مسير قطار سريع السير تهران- زنجان و قطار هاي عبوري ديگر قرار گرفته است.

سنندج:

مکان هاي ديدني و تاريخي: استان کردستان به لحاظ تاريخ و قدمت طولاني و جغرافياي خاص خود از مکان هاي تاريخي و طبيعي با ارزشي برخوردار است که در مناطق مختلف استان پراکنده شده اند. جنگل هاي بلوط، آبشارها و رودخانه هاي خروشان، چشمه هاي طبيعي و کوه هاي سر به فلک کشيده؛ طبيعت زيبا و چشم نواز کردستان را رقم زده و يکي از زيباترين جلوه هاي گردشگري طبيعي ايران را در دامنه هاي زاگرس به وجود آورده است.

جاذبه هاي تاريخي و معماري منطقه که شامل قلعه هاي قديمي، مسجد هاي تاريخي، حمام ها و... مي شوند، همراه با آيين ها و فرهنگ رايج بين اقوام کرد از مهم ترين جاذبه هاي استان کردستان است. رقص هاي محلي و بومي اين استان که در مراسم شادي و سرور اجرا مي شوند، هم از نظر مضمون و هم از نظر شكل درخور توجه است. موسيقي كردي يكي از بارزترين ويژه گي فرهنگي قوم كرد است. طراوت، شادابي، فضاي عرفاني و درآميختگي مضامين با تاريخ گذشته كردها، بخشي ازخصوصيات موسيقي کردي است. مجموع جاذبه هاي طبيعي، تاريخي، اجتماعي و فرهنگي؛ استان کردستان را به منطقه اي ديدني تبديل کرده که بازديد از آن براي هر گردشگري جذاب و خاطره انگيز خواهد بود.
 
صنايع و معادن: صنايع استان كردستان به دو گروه ماشيني و دستي تقسيم مي شوند. صنايع ماشيني استان مشتمل بر گروه هاي صنايع كاني غير فلزي، شيميايي، سلولزي، نساجي، چرم، غذايي، برق و الكترونيك هستند. در حال حاضر درنقاط شهري و روستايي كردستان عده كثيري به توليد محصولات گوناگون دستي كه هم مصرف خانگي و هم ارزش تجاري دارند مشغول هستند. فرش بافي، گليم بافي، نساجي، نازک كاري چوب، ‌گيوه دوزي، خراطي، سوزن دوزي، قلاب دوزي، پولک دوزي، منجوق دوزي و ساخت زينت آلات محلي، موج (كه در منازل به عنوان رختخواب پيچ مورد استفاده قرار مي گيرد)، جانماز، شال بافي، دستبافت ها، جاجيم بافي و قالي بافي از صنايع دستي عمده اين استان است. 

مشخصات جغرافيايي: استان كردستان در مجاورت بخش خاوري كشور عراق قرار دارد. اين استان كه در دامنه ها و دشت هاي پراكنده سلسله کوه هاي زاگرس مياني قرار دارد از شمال به استان هاي آذربايجان غربي و زنجان، از خاور به همدان و زنجان، از جنوب به استان كرمانشاه و از باختر به كشور عراق محدود مي شود. استان كردستان از نظر جغرافيايي بين 34 درجه و 44 دقيقه تا 36 درجه و 30 دقيقه پهناي شمالي و 45 درجه و 31 دقيقه تا 48 درجه و 16 دقيقه درازاي خاوري قرار دارد. اين استان از لحاظ جغرافياي طبيعي تحت تاثير جريان هواي گرم و سرد بوده و اقليم هاي گوناگوني را به وجود مي آورد. تمام نواحي استان در بهار و تابستان آب و هوايي خنک و معتدل و در زمستان سرد و برفي دارد. براساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1375، جمعيت استان كردستان 1.346.383 نفر برآورد شده است.

كرمان:

مکان هاي ديدني و تاريخي: مكان هاي ديدني و تاريخي استان كرمان عبارتند از: كوير لوت, رودخانه هليل رود, كوه هاي هزار, جوپار, لاله زار, باغ بالا, خيبر, قبله, ارگ بم, خرابه هاي شهر كمادين, گنبد جبليه, مقبره خواجه اتابك, قلعه قهقه, قلعه كهنه, گنبد مشتاقيه, مسجد ملك, مسجد جامع, مسجد امام, قلعه سودك, گورستان دژيمند, باغ شاه زاده ماهان, مزار شاه نعمت الله ولي, قلعه ستگ, زيارت گاه شاه زاده حسين, حمام گنج علي خان, مجموعه وكيل, مجموعه ابراهيم خان, ميدان گنج علي خان, مسجد چهل ستون, آتشكده شاه فيروز, قلعه اردشير, قلعه دختر, موزه سكه, قلعه راين, ارگ جديد بم, گنبد سبز, تخت دريا قلي بيك و بازار كرمان. 

صنايع و معادن: صنايع استان کرمان به دو دسته صنايع دستي و ماشيني تقسيم مي شوند. صنايع دستي شامل شال، پته و ترمه است كه به غير از پته دوزي باقي از رونق سابق برخوردار نيستند. صنايع دستي كارگاهي چون: قالي بافي، جاجيم بافي، گليم بافي و خورجين بافي از صنايع رايج اين استان به شمار مي رود.

صنايع ماشيني استان به سه دسته كارگاهي كوچک، متوسط و بزرگ تقسيم مي شوند كه از اين صنايع مي توان سيمان، خانه سازي، نوشابه سازي، قند، ذغال سنگ و مس كه معروفيت جهاني دارد را نام برد. معادن استان در تامين مواد اوليه مورد نياز صنايع كشور نقش ارزنده اي بر عهده دارند. معادن سرشار آهن، ذغال سنگ، مس و ديگر فلزات چرخ هاي صنعت استان و كشور را به گردش در مي آورند. معادن ذغال سنگ قسمتي از نياز كارخانه ذوب آهن اصفهان را تامين مي كنند. منابع مس سرچشمه كرمان كه به گواهي كارشناسان از غني ترين و خالص ترين معادن مس درجهان به شمار مي رود، از مشخصه هاي ويژه اقتصادي استان کرمان محسوب مي شود.

از نظر اقتصادي منطقه ويژه و آزاد تجاري سيرجان اهميت استان كرمان را افزايش داده است. اين منطقه ويژه صرف نظر از تاثيراتي كه در توسعه اقتصادي كل استان داشته، ‌از ديدگاه توسعه جهانگردي نيز اهميت زيادي دارد. سيرجان گذرگاه اصلي انتقال كالا به كشورهاي خاور ايران و هم چنين اروپا و خليج فارس بوده و مسير رفت و برگشت كليه كالاهاي تجاري از بندر شهيد رجايي هرمزگان به كشورهاي آسياي ميانه، قفقاز و روسيه است. در واقع اين شهر محل اتصال كليه محورهاي ترانزيتي و حمل و نقل كالا از جنوب به شمال، خاور و باختر ايران و ساير كشورهاي شمالي، خاوري و باختري اروپا و خليج فارس است. راه ترانزيت اصلي زميني (جاده اي و ريلي) از طريق بندر شهيد رجايي به استان هاي بزرگ و صنعتي كشور(كرمان ـ فارس‌ ـ يزد)، از مسير اين شهرستان و منطقه ويژه اقتصادي عبور مي كند. اين منطقه به عنوان يك قطب اقتصادي ويژه بر بستر مزيت هاي باراندازي، در ساختار اقتصادي استان كرمان نقش و موقعيت قابل توجهي را احراز كرده است و در آينده نيز بر اهميت اين جايگاه اقتصادي افزوده خواهد شد.
 
مشخصات جغرافيايي: استان كرمان در جنوب خاوري ايران واقع شده و از شمال با استان هاي خراسان و يزد، از جنوب با استان هرمزگان، از خاور با سيستان و بلوچستان و از باختر با استان فارس همسايه است. اين استان از نظر جغرافيايي بين 55 درجه و 25 دقيقه تا 32 درجه ي پهناي شمالي و 26 درجه و 53 دقيقه تا 29 درجه و 59 دقيقه ي درازاي خاوري از نصف النهار گرينويچ قرار گرفته است. استان كرمان يکي از پهناورترين استان هاي ايران است که حدود 11 درصد از خاک ايران را در بر گرفته است. اين استان يكي از مرتفع ترين استان هاي كشوربوده و شهرستان بافت آن با 2250 متر ارتفاع از سطح دريا مرتفع ترين شهرستان استان است. ميزان بارندگي به حدود 120 ميلي متر در سال مي رسد. در سرشماري سراسري سال 1375 جمعيت اين استان 2008565 نفر برآورده شده است.

كرمانشاه:

مکان هاي ديدني و تاريخي: استان کرمانشاه داراي مکان هاي تاريخي و ديدني بسياري است که شامل جاذبه هاي طبيعي و تاريخي متعدد مي شوند. استان چشمه ها، سراب ها و غارهاي متعدد چون: چشمه آب گرم، تنگ حمام، چشمه عبدي، چشمه هندي آباد، چشمه صيفور، سراب نيلوفر، سراب ياوري، سراب طاق روسان، سراب هاي خفر، سراب نوژي وران، سراب قنبر، غار شهربانو، غار هاي عسل، مرد و زان و غار انار در ارتفاعات بيستون، غار قوري قلعه در جنگل هاي اورامانات، غاركاوات، غارپروا، غارآسنگران، غارتايله نو، غاررتيل، غار كليسا، غار ميراوي، غار نوروزخان، غار جوجو، غار حاجي، غارهاي آوه زا و كبوتر، غار سيد شهاب و.... را در خود جاي داده است که هر يک از آن ها از جذابيت هاي خاص خود برخوردار است.

مکان هاي تاريخي و باستاني نيز از ديگر جاذبه هاي استان کرمانشاه به شمار مي رود که آتشكده چهارقاپو، بقعه امام زاده هاي متعدد، مسجد هاي بزرگ و با ارزش معماري چون مسجد جامع، قلعه هاي قديمي و متعدد چون قلعه بيستون، قلعه هژبر، قلعه مروان، قلعه شاهين، قلعه گه، قلعه خاموش، قلعه بزه رود، قلعه ساري اصلان، قلعه هرسين، قلعه منيژه، قلعه گبري، قلعه ژيان و زيارتگاه هايي چون: زيارتگاه شوقي علمي، زيارتگاه تخت تيمور، شاه زاده محمد ابراهيم، شهرهاي باستاني و قديمي چون شهر چمچال، کاروان سراهاي متعدد به همراه کم نظيرترين کتيبه ها و نقش هاي باستاني تنها بخشي از اين ديدني ها را تشکيل مي دهند که در نقاط مختلف استان پراکنده شده اند و گردشگرا ن را به سوي خود مي خوانند.
 
صنايع و معادن: صنايع استان نيز به دو گروه صنايع دستي و ماشيني تقسيم مي شود . كرمانشاه از ديرباز به سبب موقعيت خاص جغرافيايي و نيازاهالي به لوازم و مواد اوليه زيستي مركز صنايع دستي بوده است و در بين مردم بومي افراد مستعد و ماهر در هر رشته پرورش يافته اند. از سوي ديگر شيوه معيشت عشايري استان زمينه هاي مساعدي را جهت گسترش صنايع دستي فراهم نموده است صنايع دستي اين استان مشتمل بر قالي، گليم، جاجيم و انواع گيوه است. بزرگ ترين صنعت كارخانه اي استان كرمانشاه تصفيه خانه نفت است كه كارخانه آن در كنار رود قره سو ساخته شده است. قديمي ترين كارخانه صنايع غذايي استان کرمانشاه، كارخانه قند اسلام آباد است. عمده ترين معادن اين استان نيز عبارتند از: آهن، سرب، گوگرد، آلوميت، كوارتزيت و …

مشخصات جغرافيايي: استان كرمانشاه درميانه ضلع باختري ايران بين 33 درجه و 36 دقيقه تا 35 درجه و 15 دقيقه پهناي شمالي و 45 و 24 دقيقه تا 48 درجه و 30 دقيقه درازاي خاوري از نصف النهار گرينويچ قرار گرفته است. اين استان از شمال به استان كردستان از جنوب به استان هاي لرستان و ايلام از خاور به استان هاي همدان و از باختر به كشورعراق محدود شده است. استان كرمانشاه ناحيه اي كوهستاني است كه مابين فلات ايران و جلگه بين النهرين قرار گرفته و سراسر آن را قله ها و ارتفاعات رشته کوه هاي زاگرس پوشانده است. استان كرمانشاه در معرض جبهه هاي مرطوب مديترانه اي قرار دارد كه در برخورد با ارتفاعات زاگرس، موجبات ريزش برف و باران را فراهم مي سازد.

 راه هاي دسترسي به اين استان عبارتند از:
- مسير تهران – خسروي كه از كرمانشاه عبور مي كند.
- مسير جلفا – بندر امام به طول 1421 كيلومتر كه در 744 كيلومتري از كرمانشاه عبور مي كند.
- مسير تهران – سنندج كه در فاصله 520 كيلومتري از كرمانشاه عبور مي كند.
- كرمانشاه داراي فرودگاه بين المللي نيز است.

گلستان:

مکان هاي ديدني و تاريخي: جاذبه هاي طبيعي استان گلستان عبارتند از: پارک ملي گلستان، تالاب گميشان، پناه گاه حيات وحش ميان كاله، آبشارلو، آبشار شيرآباد، آبشارباران كوه، آبشار زيارت، آبشار كبودوال، پارک جنگلي دلند، پارک جنگلي قرق، جزيره آشوراده، منطقه جنگلي نهارخوران و منطقه حفاظت شده جهان نما.

بناهاي تاريخي و ديدني اين استان نيز عبارتند از: مسجد جامع، آرامگاه مختوم قلي فراغلي، امام زاده روشن، پل آقا قلا، امام زاده نور (اسحاق)، امام زاده هنديجان، بازار قديمي، برج رادكان باختري، پنج شنبه بازار قلا، تورنگ تپه، جمعه بازارگرگان، جمعه بازار گنبد، دوشنبه بازارتركمن، سد اسكندري (ديوار دفاعي)، قلعه ماران، كاخ اختصاصي، كاخ شاهين، كاخ آغا محمد خان، مدرسه سردار، مدرسه دارالشفاء، مسجد گلشن، مسجد امام حسن عسگري (ع)، مسجد و مدرسه كريم آبشار، موزه گرگان و ميل گنبد قابوس.

جاذبه هاي طبيعي و تاريخي بالا به همراه جلوه هاي زندگي مردم و عشاير منطقه که ديدني هاي جذاب استان گلستان هستند در مجموع اين منطقه را از توان بالاي گردشگري برخوردار کرده است.
 
صنايع و معادن: صنايع استان گلستان به دو بخش صنعتي و دستي تقسيم مي شوند.مهم ترين صنايع دستي استان گلستان شامل قالي و قاليچه، پشتي هاي تركمن، جاجيم هاي كوهستاني و صنايع دستي روستايي است. از مهم ترين صنايع كارخانه اي مي توان به كارخانه پنبه پاک كني، آرد، نئوپان، قند، كنسرو، فيبرعايق، شير پاستوريزه و مجموعه اي از كارگاه هاي ساخت ماشين آلات كشاورزي اشاره كرد.

مشخصات جغرافيايي: استان گلستان درقسمت شمال خاوري ايران و بين 36 درجه و 30 دقيقه تا 38 درجه و 8 دقيقه ي پهناي شمالي و 53 درجه و 51 دقيقه تا 56 درجه و 19 دقيقه ي درازاي خاوري از نصف النهار گرينويچ قرار گرفته است. اين استان از شمال با درياي خزر، از خاور با استان خراسان، از باختربا استان مازندران و از جنوب با استان سمنان همسايه است.

استان گلستان، با توجه به موقعيت جغرافيايي خود، تحت تاثير پهناي جغرافيايي، ارتفاع و امتداد رشته كوه هاي البرز، ارتفاع سطح زمين، دوري و نزديكي به دريا، بيابان هاي جنوبي تركمنستان، وزش بادهاي محلي و ناحيه اي و پوشش متراكم جنگلي قرار دارد و به همين سبب، از آب و هوا هاي گوناگوني برخورداراست. چنان که در شمال خاوري استان به علت دوري از اثرات درياي خزر و … آب و هواي معتدل مرطوب خزري رفته رفته به اقليم نيمه خشک تبديل مي شود و ميزان بارندگي ساليانه كاهش مي يابد. براساس سرشماري سراسري سال 1375 جمعيت اين استان 1419201 نفر برآورد شده است.

گيلان:

مکان هاي ديدني و تاريخي: مكان هاي ديدني و تاريخي استان گيلان عبارتند از: باغ سردار محتشم, باغ مشكوه (سالار), تالاب امير كلايه بخش شير جو پشت, تالاب انزلي, چشمه آب شور لاكان, چشمه چشما گل سه شنبه, چشمه آب معدني سجيران, چشمه آب معدني زمزمه, چشمه آب معدني علي زاخوني, چشمه آب معدني سنگرود, چشمه آب گرم ماستخور, دره گوهر رود كرانه شرقي سفيد رود, منطقه حفاظت شده امير كلايه, منطقه حفاظت شده سلكه, منطقه حفاظت شده لوندويل, منطقه حفاظت شده ليسار, منطقه حفاظت شده ناواسالم, منطقه حفاظت شده آلالان, منطقه حفاظت شده سيا كشم, منطقه حفاظت شده سرخانكل, آب انبار رستم آباد, آرامگاه ميزا كوچك خان, آرامگاه سيد ابوالقاسم, آرامگاه مير نظام الدين و دكتر حشمت, آرامگاه امام زاده سيد حسين و ابراهيم,‌ آرامگاه پير جنگلي بازكيا, آرامگاه دكتر محمد معين, آرمگاه آقا سيد محمود مرندي, آرامگاه پيرموسي, آرامگاه كاشف السلطنه, آرامگاه بابا ولي (قادر پيغمبر), آرامگاه پير قطب الدين باغچه سرا, آرامگاه پير حسن و پير مسعود, آرامگاه شيخ ابوالوجيه, آرامگاه امام زاده مير شمس الدين, آرامگاه آقا سيد محمد نجفي, امام زاده آقا مير جمال الدين, امام زاده سيد علي غزنوي, امام زاده سيد ابو جعفر سادات, امام زاده عون بن محمد ماسوله, امام زاده شفيع, اسپيه مزگت يا سفيد مسجد, برج ساعت, برج ساعت, بقعه امام زاده صالح, بقعه بي بي حوريه, بقعه امام زاده آقا سيد ابوالحسن, بقعه شيخ زاهد گيلاني, بقعه مير شمس الدين لاهيجي, بقعه چهار پادشاهان, بقعه ملا عاقل, بقعه آقا سيد اسماعيل و آقا سيد ابراهيم, بقعه آقا سيد محمد, بقعه آقا سيد رضا كيا, بقعه امام زاده محمد حنيفه, بقعه آقا سيد ابوجعفر, بقعه امام زاده اسحاق, بقعه دوازده تن, بقعه آقا سيد حسن, بقعه آقا سيد حسين كيا, بقعه آقا سيد محمد, بقعه سيد جلال الدين اشرف, بقعه سيد محمود, بقعه سيد شرف شاه, بقعه آقا سيد محمد يمئي, بقعه آقا شاه (عكاشه), بقعه آقا سيد دانيال, بقعه خواهر امام, بقعه آقا سيد عباس و سيد اسماعيل, بقعه آقا سيد قاسم, بقعه آقا سيد احمد و آقا سيد حيدر, بقعه پير, بقعه پير محله رانكوه, بقعه آقا سيد معين و مبين, بقعه سيد ابو جعفر ثايري , بقعه مرتضي و سيد ابراهيم, بقعه امام زاده آقا سيد ابوالحسن, بقعه عون بن علي بن محمد ماسوله, بقعه آقا سيد ابراهيم و آقا سيد عبدالله , تپه باستاني مارليك, تي تي كاروان سرا, پل خشتي بخش گوله, پل خشتي نياكو, پل خشتي كسيم, پل غازيان, پل ميان پشته, پل آجري لنگرود, پل تالش دولاب,‌ پل تاريخي, پل خشتي كسما, پل مرغانه پرد, پل آجري تميجان, حمام هاي قديمي گلشن و طاهر گوراب, حمام گلشن, حمام قديمي ديلمان, حمام حاج آقا بزرگ, حمام هاي پير سرا، شاهزاده گلستان, حمام حاج ميرزا احمدي, حمام قديمي كيا كلايه, حمام قديمي آق اولر, خانه ميرزا احمد ابريشمي, خانه قديمي محمد صادقي, خانه سردار معتمد رشتي, خانه سيد اسماعيل ضيابري, خانه سيد علي مقيمي, خانه ديوان بيگي, خانه قديمي منجم, خانه قديمي دريا, خانه قديمي رييس زاده, خانه محبي, خانه منجم باشي, روستاي تاريخي ماسوله, ساختمان معتمدي, ساختمان گمرك, ساختمان شهرداري , ساختمان اداره پست, ساختمان استان داري سابق, عمارت كلاه فرنگي, عمارت سردار امجد, عمارت نصرالله خان سردار,قلعه صلصال ليسار, قلعه رودخان شفت, قلعه ساسان, قلعه بندين, قلعه رود خان, قلعه مسجد كلده, كاروان سراي لات, كاخ ميان پشته, كاخ قشلاقي ضرغام السلطنه, كاخ اختصاصي رضا شاه, كاخ ناهار خوران, مجموعه ميدان, مدرسه شاپور, مسجد جامع, مسجد اكبريه, مسجد صفي (سفيد), مسجد جامع جور, مسجد جامع امير بنده, مناره گسكر, مناره مسجد جامع, مناره رود خان, مناره سلجوقي, مناره مسجد جامع و موزه رشت.
 
صنايع و معادن: صنايع استان گيلان بيش تر مرتبط با بخش كشاورزي و صنايع وابسته به آن است. صنايع نساجي، شيميايي والكترونيك و هم چنين صنايع دستي استان گيلان بسيار معروف است. از معادن شناخته شده استان گيلان مي توان به معادن زغال سنگ، ‌خاك نسوز، سنگ ساختماني، نفت، گاز، سنگ آهك، گرانيت، ميكا و … اشاره كرد. مهم ترين صنايع دستي استان گيلان عبارتند از: سبد بافي، حصير بافي، مرواري بافي، خيزران بافي (بامبو بافي)، سفال گري، نمد بافي، دست بافت هاي ابريشمي، پشمي و نخي، گليم و جاجيم و بافي، قالي بافي، چموش دوزي، صنايع دستي چوبي و كروي نقش دار.

مشخصات جغرافيايي: استان زيباي گيلان در جنوب درياي خزر؛ ميان رشته كوه هاي البرز و تالش در شمال ايران جاي گرفته است. اين استان به واحد جغرافيايي جنوب درياي مازندران تعلق دارد و با استان هاي: اردبيل در باختر، مازندران درخاور، زنجان در جنوب و كشور تازه استقلال يافته آذربايجان و درياي خزر در شمال همسايه است. استان گيلان بين 36 درجه و 36 دقيقه تا 38 درجه و 27 دقيقه پهناي شمالي و 48 درجه و 25 دقيقه تا 50 درجه و 34 دقيقه طول شرقي از نصف النهار گرينويچ قرار دارد و رود تمشك كه بين چابكسر و رامسر جاري است، آن را از استان مازندران جدا مي كند.

كوه هاي اين استان قسمتي از مجموعه ناهمواري هاي جنوب درياي مازندران است كه از دره رود آستارا در شمال تا كوه هاي سوماموس در خاور كشيده شده كه نتيجه حركات كوه زايي اواخر دوران سوم مي باشد. اين كوه ها شامل دو بخش خاوري و باختري است.

چشم انداز شمالي كناره هاي استان گيلان را درياي مازندران نيلگون و تا حدودي آرام تشكيل مي دهد و چشم انداز جنوبي آن را (جز بخش باختري كه بيشتر آن مرتفع و مردابي است)، جنگل هاي انبوه دامنه هاي البرز پوشانده است. در فراسوي جنگل ها، قله هاي سر به فلك كشيده و پوشيده از برف خود نمايي مي كنند كه زيبايي خا صي به منطقه بخشيده اند. پيرامون كناره هاي درياي مازندران را باغ هاي مركبات، شالي زارها و كشت زارهاي سرسبز پوشانده و جلوه هايي شگفت انگيز را پديد آورده اند. آب و هواي دشت گيلان علي رغم قرار گرفتن در حد فاصل چند منطقه با ساختار هاي آب و هوايي مختلف هم چون معتدل بري، زير استوايي خشك، و مديترانه اي، خود داراي ساختار مديترانه اي است كه از يك نواختي خاصي نيز برخوردار است./تنتهاي پيام/