معنای رضایت خداوند چیست؟/ امام صادق (ع): در ماه مبارک قرآن را به شتاب نخوانید

گروه فرهنگی«خبرگزاری دانشجو»؛ زینب صارم ـ دعای روز دوم از سه جهت مورد مضامین برجسته ای دارد؛ اول آنکه بر رضایت و خشنودی خداوند تاکید میکند؛ دوم بر دوری جستن از خشم و عذاب خدا و سوم توفیق خواندن قرآن را از خداوند درخواست می کند.
 

بسم الله الرحمن الرحیم
 

اَللّـهُمَّ قَرِّبْنى فیهِ اِلى مَرْضاتِکَ،
 

خدایا در این ماه من را به رضایت و خشنودیت نزدیک کن
 

رضایت و خشنودی خدا از جمله مفاهیم کلیدی است که در احادیث بسیار به آن تاکید شده است؛ امام صادق(ع) می فرماید:«پدرم از پدرش روایت مى‏کرد که مردى از اهل کوفه نامه‏اى براى امام حسن مجتبى علیه السّلام نوشتند و گفتند: اى سرور من بفرمائید خیر دنیا و آخرت کدام است.

امام علیه السّلام در جواب او نوشتند هر کس خوشنودى خدا را به خشم مردم بپسندد و رضایت‏ خدا را طلب کند خداوند کارهاى او را کفایت مى‏کند، ولى هر کس خدا را بر خود خشمگین کند و رضایت مردم را طلب کند خداوند او را به مردم وامى‏گذارد.»«1»
 

از این حدیث مبارک می توان متوجه شد که باید در راس تمام امور رضایت خدا را در نظر گرفت؛لقمان حکیم نیز در وصایای خود بر مفهوم رضایت و خشنودی خداوند بسیار تاکید کرده است؛ وی روزی به فرزندش می گوید:« به تعریف و تمجید و یا مذمت و بدگوئى مردم توجه نداشته باش زیرا تو قدرت ندارى همه دلها را متوجه خود سازى، فرزندش گفت: این مطلب را برای من بیشتر توضیح بده تا مقصود شما را دریابم، لقمان گفت اکنون با هم مى‏رویم تا معلوم شود مقصودم چه بوده است.
 

پدر و پسر با هم از خانه بیرون شدند و چهارپائى هم با خود به عنوان مرکب سوارى برداشتند لقمان سوار شد و فرزندش هم دنبال او حرکت کرد، پدر و فرزند در میان راه به گروهى رسیدند، آن جماعت با خود گفتند: بنگرید پیرمرد چه اندازه بى‏رحم است خودش سوار شده ولى این کودک را پیاده با خود مى‏دواند و بد عملى انجام مى‏دهد.
 

لقمان به فرزندش گفت سخن آنها را شنیدى چگونه به سوار شدن من و پیاده بودن شما اعتراض کردند گفت: آرى شنیدم، لقمان گفت: اکنون شما سوار شوید
 

من پیاده حرکت مى‏کنم در این هنگام فرزند سوار شد و لقمان هم پیاده حرکت کردند، آنها در بین راه به جماعتى برخوردند، آنها نیز زبان به اعتراض گشودند.
 

گفتند: این پدر و فرزند هر دو تربیت ندارند، پدر نتوانسته فرزند را ادب کند، اگر فرزند تربیت یافته بود نمى‏گذاشت پدر پیاده حرکت کند و خود سوار شود، فرزند باید به پدر احترام مى‏گذاشت و او را سوار مى‏کرد و خود پیاده راه مى‏رفت، این فرزند به پدر ظلم مى‏کند و هر دو هم تقصیر دارند و عملشان قابل نکوهش مى‏باشد.
 

لقمان گفت: گفته‏هاى آنها را شنیدى گفت: آرى، بعد متوجه فرزندش شد و گفت: هر دو پیاده حرکت مى‏کنیم و مرکب را در جلو مى‏اندازیم، آنها همچنان پیاده دنبال مرکب حرکت مى‏کردند که به گروهى برخوردند، آنها از این عمل در شگفت شدند و گفتند: اینها مردمان عجیبى هستند مرکب رها کرده و خود پیاده حرکت مى‏کنند.
 

لقمان گفت: شنیدى، فرزندش گفت: آرى شنیدم، گفت اکنون هر دو سوار این مرکب خواهیم شد، هر دو سوار شدند مقدارى که راه پیمودند بار دیگر با جماعتى برخورد کردند آنها گفتند: این پدر و پسر چه اندازه بى‏رحم مى‏باشند، دو نفرى سوار این حیوان شده‏اند و اینک کمر آن از سنگینى خم شده است بهتر بود یکى سوار شود و دیگرى پیاده برود.
 

لقمان به فرزندش گفت شنیدى اینها چه گفتند، ما هر کارى کردیم مورد اعتراض آنها قرار گرفت، اکنون متوجه مدح و ذم مردم مباش و فقط خداوند را در نظر بگیر و هر چه محل رضاى او است انجام بده و به سخنان مردم اعتنائى نداشته باش و اگر مى‏خواهى در دنیا و آخرت سعادتمند باشى رضایت‏ خدا را در نظر بگیر.»«2»
 

وَجَنِّبْنى فیهِ مِنْ سَخَطِکَ وَنَقِماتِکَ
 

و در آن از خشم و عذابت دورم ساز.
 

وَوَفِّقْنى فیهِ لِقِرآئِةِ ایاتِکَ، بِرَحْمَتِکَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ

در امروز به خواندن آیات قرآن توفیقم ده به رحمت خود ای مهربان ترین مهربانان
 

قرآن و ماه مبارک رمضان رابطه ای تنگاتنگ با هم دارند هم از این جهت که قرآن در ماه مبارک رمضان نازل شده است و هم از این روی که پیامبر (ص) در خطبه شعبانیه فرمود :« هرکس یک آیه از قرآن را در ماه مبارک رمضان بخواند ثواب ختم قرآن در ماه های دیگر را دارد» «3»
همچنین امام باقر(ع) فرمودند:« هر چیزى را بهارى است، و بهار قرآن‏، ماه مبارک رمضان‏ است»
 

ختم قرآن در ماه مبارک رمضان از جمله اعمال عبادی است که مردم انجام می دهند اما این ختم قرآن باید همراه با تامل باشد و به یک رو خوانی صرف مبدل نشود
 

سهل بن زیاد روایت میکند بر امام جعفر صادق علیه السلام داخل شدم. پس ابو بصیر به آن حضرت عرض کرد که: فداى تو گردم! آیا در ماه مبارک رمضان‏ قرآن‏ را در یک شب بخوانم؟ فرمود:
 

 «نه». عرض کرد: پس در دو شب بخوانم؟ فرمود: «نه». عرض کرد: پس در سه شب؟ فرمود که: «بلی » و به دست خود اشاره فرمود. بعد از آن، فرمود که:
 

 «اى ابامحمد! به درستى که ماه مبارک رمضان را حقّى و حرمتى بزرگ است، و چیزى از ماه‏ها به آن شباهت ندارد، و اصحاب محمد صلى الله علیه و آله چنان بودند که یکى از ایشان، قرآن را در ماهى یا کمتر از آن مى‏خواند. به درستى که قرآن نباید که به شتاب خوانده شود، ولیکن باید به ترتیل و تأنّى خوانده شود، ترتیلى درست، و چون به آیه‏اى گذرى که یاد بهشت در آن باشد، در نزد آن توقّف کن و بایست، و بهشت را از خداى عز و جل سؤال کن، و چون از آیه‏اى گذرى که ذکر آتش دوزخ در آن باشد، در نزد آن توقّف کن، و از آتش به خدا پناه بر»«4»
 

پی نوشت
 

1. ترجمه کتاب الإیمان و الکفر بحار الأنوار جلد 64 / ترجمه عطاردى) ؛ ج‏2 ؛ ص196
2. ترجمه کتاب الإیمان و الکفر بحار الأنوار جلد 64 / ترجمه عطاردى)  ج‏2، ص: 276
3. تحفة الأولیاء (ترجمه أصول کافى) / ج‏4 / 675 / 13. باب نوادر .....  ص : 671
4. تحفة الأولیاء (ترجمه أصول کافى) ؛ ج‏4 ؛ ص647