تهدیدات نوظهور داعش با همدستی جولانی؛ زنگ خطر برای منطقه!

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ سوریه این روزها بیش از هر زمان دیگری شبیه یک بمب ساعتی منطقه‌ای است که منتظر یک جرقه است. گزارشی که اخیراً روزنامه بریتانیایی «تایمز» از منابع شورای امنیت سازمان ملل منتشر کرد، نشان می‌دهد قدرت گروه تروریستی القاعده نسبت به سال ۲۰۰۱ و پس از حملات ۱۱ سپتامبر، بیش از ۵۰ برابر افزایش یافته است. این خبر شوک‌آور اما چندان مورد توجه رسانه‌ها قرار نگرفت، در حالی که همزمان دبیرکل سازمان ملل، آنتونیو گوترش، در گزارشی اعلام کرد که قدرت داعش در آفریقا و سوریه به طور پیوسته در حال افزایش است و تعداد طرفداران این گروه به دلیل فقر و بحران‌های داخلی رو به رشد است.

رشد افراط‌گرایی و تسلط ایدئولوژی‌های سلفی

تسلط ادبیات «سلفی‌جهادی» و نفوذ القاعده در جامعه سوریه، تنها بازتابی از شرایط مساعد برای گسترش افکار افراطی است که بحران‌های منطقه‌ای و بین‌المللی ایجاد کرده‌اند. با ادامه سلطه گروه تحریر الشام تحت رهبری جولانی، جامعه سوریه در حال تجربه تحولات عمیق و پیچیده‌ای است که پیامدهای امنیتی، اجتماعی و سیاسی گسترده‌ای دارد.

رسانه‌های عربی و غربی تلاش می‌کنند با کمپین‌های «تطهیر» و «اطمینان‌بخشی» وضعیت سوریه را کم‌اهمیت نشان دهند، اما شاخص‌ها نشان می‌دهند شرایط بحرانی است و امیدواری‌های غیرواقعی به نتایج «دلخواه» نمی‌تواند واقعیت تلخ سوریه را پنهان کند.

خروج نیروهای آمریکایی از التنف

یکی از تحولات اخیر که فشارها را بر منطقه بیشتر کرده، خروج نیروهای آمریکایی از پایگاه التنف در مثلث مرزی عراق-سوریه-اردن است. این اقدام، نه به دلیل توانایی دولت انتقالی سوریه در مقابله با داعش، بلکه ناشی از تمایل شدید دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به خروج از سوریه بدون توجه به نتایج است. به نظر می‌رسد ترامپ تمایل دارد از پشت صحنه به یاری نیروهای افراطی دست بزند و در عمل نیروهای خود را از این آشوب دور نگه دارد.

این اقدام باعث ایجاد شرایطی شد که سوریه بیش از پیش به یک مرکز جذاب برای جهادی‌ها تبدیل شود. نیروهای داعش اکنون فضای امن‌تری برای بازسازی صفوف خود پیدا کرده و دسترسی به مسیرهای ترابری زمینی، دریایی و هوایی، شبکه‌های ارتباطی و امکانات مالی و نظامی دارند.

یکی از خطرناک‌ترین تحولات در سوریه، تهاجم فکری وهابیت است که در لایه‌های جامعه نفوذ کرده است. این جریان‌ها از مساجد، مدارس، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها، ادارات و حتی خیابان‌ها و میدان‌ها برای تبلیغ افکار افراطی استفاده می‌کنند.

این نفوذ ایدئولوژیک، با فعالیت خطباء و وعاظ سلفی، انتشار کتاب‌های مذهبی و پشتیبانی‌های مالی و لجستیکی از کشورهای منطقه مانند عربستان، شرایطی را ایجاد کرده که مردم سوریه تحت تاثیر افکار افراطی قرار گرفته‌اند.

پیوند نیروهای دولتی با داعشیکی از پیچیده‌ترین مسائل امنیتی، تداخل نیروهای دولتی تحت امر جولانی با عناصر داعش است. این همکاری گاهی به شکل مستقیم و عملی دیده شده است. نمونه آن قتل ابومصعب مصری، فرمانده‌ای از سازمان «انصار التوحید» که در گردان ۸۲ ارتش جدید سوریه فعالیت داشت، است.

 گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروها و مسئولان تحت امر جولانی، همچنان در حال سازماندهی فرار خانواده‌های داعش هستند. این اردوگاه که زمانی میزبان ۲۵ هزار نفر بود، اکنون تنها چند صد نفر را در خود جای داده است.این شرایط، همراه با ضعف نظارت بین‌المللی، محیطی ایده‌آل برای جذب نیروهای جدید و جوانان جهادی از سراسر جهان ایجاد کرده است.

 محیط تحت سلطه جولانی و حمایت‌های پنهان و آشکار، زمینه مناسبی برای بازسازی قدرت داعش و ظهور گروه‌های افراطی جدید فراهم کرده است.

شرایط امنیتی و سیاسی در سوریه نه تنها برای خود این کشور خطرناک است، بلکه پیامدهای گسترده‌ای برای خاورمیانه، کشورهای شمال آفریقا و حتی اروپا دارد. سوریه به کانون جهادی‌ها تبدیل شده و دسترسی به امکانات نظامی، لجستیکی و مالی، آن را به محیطی جذاب برای تروریست‌ها و گروه‌های افراطی تبدیل کرده است.این شرایط نشان می‌دهد که بحران سوریه تنها محدود به مرزهای این کشور نیست و یک تهدید واقعی برای امنیت منطقه‌ای و جهانی محسوب می‌شود.