«باید برخاست» مبتنی بر مفاهیم توحیدی است / غلبه فرم بر محتوا هیئات ما را تهدید می‌کند+فیلم

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، حجت‌الاسلام و المسلمین محمد مروستی زاده، شاعر و فعال فرهنگی که سروده اخیر او با عنوان «باید برخاست» مورد توجه قرار گرفته است، در گفتگوی تفصیلی با SNNTV از چگونگی خلق این اثر هنری گفته است.

علاقه به شهریار سرآغاز شاعری

دانشجو: نحوه ورودتان به عرصه ادبی را تشریح بفرمائید.

حجت الاسلام مروستی زاده: مسیر ادبی بنده از سال ۱۳۸۶ آغاز شد و در یک سفر معنوی به مناطق عملیاتی جنوب کشور اولین شعرم را گفتم، پیش‌زمینه این اتفاق، تماشای سریال «شهریار» بود که علاقه به شعر را در من ایجاد کرد. تماشای آن مجموعه باعث شد به آثار استاد شهریار علاقه پیدا کنم و آثار ایشان را مطالعه کنم.

وی افزود: شعر سرودن را از اواخر دبستان شروع کردم و در سال اول راهنمایی، توانستم شعر کلاسیک را به صورت موزون و مقفا بسرایم و در همان سال، موفق به کسب رتبه اول شعر در استان یزد شدم. این مسیر ادامه یافت تا اینکه در سال ۱۳۹۰ با «هیئت انصار ولایت یزد» آشنا شدم. در آن مقطع، سبقه شعر کلاسیک در کارهای من پررنگ‌تر بود، اما بنا بر نیاز مجموعه و احساس خلأ موجود، به حوزه نوحه‌سرایی و مدیحه‌سرایی ورود کردم. نخستین تجربه من در ساخت مولودی و مرثیه که اجرا نیز شد، در همان سال ۱۳۹۰ و هر دو اثر متعلق به ساحت مقدس حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) بود. این همکاری با هیئت و شخص آقای محسن محمدی‌پناه استمرار یافت و از سال ۱۳۹۲ رسماً وارد حیطه ساخت «سرود پایانی» شدم. هیئت انصار ولایت از سال ۱۳۹۰ ساخت سرود پایانی را با الگوبرداری از برخی هیئات قم همچون «محبین اهل‌بیت» و «فاطمیون» آغاز کرده بود، اما سبک کارهای ما از نظر محتوایی غنی‌تر و دارای سیری منسجم‌تر بود.

وی ادامه داد: این مسئولیت تا سال‌های اخیر نیز همچنان بر عهده بنده بود و تا محرم سال ۱۴۰۴ ادامه یافت که منجر به خلق اثر «باید برخاست» شد؛ شعری که در فضای پس از آتش‌بس جنگ دوازده‌روزه سروده شد و به لطف الهی و عنایت امام زمان (عج) در این ایام فراگیر شد.

جای خالی معارف انقلاب اسلامی در هیئات احساس می‌شد

دانشجو: ایده اولیه «باید برخاست» چگونه به ذهن شما رسید؟

مروستی زاده: دغدغه‌ای که همواره با بنده بوده، جای خالی معارف انقلاب اسلامی در فضای هیئات مذهبی است، منظورم از معارف انقلاب اسلامی، مشخصاً اسلامِ امام خمینی (ره)، مکتب حضرت امام و حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (ره) است.

وی افزود: متأسفانه بسیاری از آثار، یا از محتوا تهی بودند و یا عصر انقلاب اسلامی را در نظر نمی‌گرفتند. اعتقاد بنده بر این است که اگر مداحی به گونه‌ای باشد که تفاوتی میان اجرای آن در قبل یا بعد از انقلاب وجود نداشته باشد، آن اثر نتوانسته است دین خود را به انقلاب اسلامی ادا کند. همواره از مشاهده آثاری که از محتوا تهی هستند رنج می‌بردم؛ آثاری که در آن‌ها «غالب» بر «محتوا» غلبه کرده است. با این دغدغه و بر اساس آموزه‌هایی که از مکتب امام و رهبری فرا گرفته بودم، عزم خود را جزم کردم که یا اثری نسازم، یا اگر می‌سازم، ناظر بر ارائه این محتوای اصیل باشد.

تجلی مفاهیم عمیق فطری در«باید برخاست»

دانشجو: مبانی مورد اشاره در اثر را توضیح بفرمائید.

مروستی زاده افزود: نقطه آغازین این شعر، اولین بیانیه قیام حضرت امام در سال ۱۳۲۳ است که با آیه شریفه‌ی «أَنْ تَقُومُوا لِلَّهِ مَثْنَىٰ وَفُرَادَىٰ» آغاز می‌شود. این بیانیه توحیدی که در دفتر مرحوم وزیری در یزد ثبت شده، اولین بیانیه مبارزاتی ایشان محسوب می‌شود. ما در بند اول، خطاب به اباعبدالله الحسین (ع) با یک هویت تاریخی آغاز کردیم: «ای غم شیرینت با آدم و حوا»، این اشاره به روایاتی دارد که حضرت آدم در ماجرای توبه با نام امام حسین (ع) آشنا شد و در عزای ایشان گریست، در ادبیات ما نیز ابیات پرشماری به این موضوع پرداخته اند. همچنین عبارت «ای بهشت فطرت در دوزخ دنیا» به مبانی فطری دعوت امام خمینی به قیام اشاره دارد که ایشان از استادشان آیت‌الله شاه‌آبادی آموخته بودند. بر اساس آیات قرآن (وإن منکم إلا واردها) همه انسان ها وارد جهنم خواهند شد، در واقع حقیقت دنیا به نوعی جهنم است و هر انسانی میتواند از آن عبور کند یا در آن بماند و این «بهشت فطرت» است که می‌تواند انسان را نجات دهد.

وی تصریح کرد: در ادامه، عبارت «دنیا با آن‌ها و مولا با ماست» به روایتی از امیرالمؤمنین (ع) (أَنَا يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ، وَ الْمَالُ يَعْسُوبُ الْفُجَّارِ) اشاره دارد که می‌فرمایند من پیشوای مؤمنانم و مال، پیشوای فجار است، در واقع حضرت میفرمایند مومنین گرد من جمع میشوند و فجار را مال و ثروت گردهم جمع می‌کند.

مروستی زاده ادامه داد: همچنین تعبیر «پیچ تاریخی طاقت‌فرسا» برگرفته از بیانات حضرت آقاست. استعاره‌های قرآنی همچون «هر مصر فرعونی دریا دارد / این قوم مستضعف موسی دارند» نیز بر مبنای ادبیات مستضعف و مستکبر قرآنی (وَنُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ) است که امام خمینی بر آن تأکید داشتند. بخش «شیعه در سختی‌ها رویا دارد» نیز از حدیث امام کاظم (ع) وام گرفته شده که می‌فرمایند شیعه با آرزوها و امیدها تربیت شده است. همان‌طور که زندگی حضرت یوسف با یک رویا آغاز شد و همان رویا او را در چاه، بردگی و زندان سرپا نگه داشت، رویای شیعه نیز اتصال عاشورا به مهدویت است.

مفاهیم قرآنی و فطری دلیل استقبال از «باید برخاست» بود

دانشجو: به نظر خود شما دلیل استقبال از این شعر چیست؟

مروستی زاده: زمان انتشار اثر قطعاً در فراگیر شدن آن مؤثر بود، اما معتقدم فراگیر شدن به تنهایی ارزش محسوب نمی‌شود؛ چرا که آثار مبتذل نیز ممکن است فراگیر شوند، ارزش واقعی در اثرگذاری و نفوذ در زندگی مخاطب است. دلیلی که بخشی از جامعه با این کار ارتباط برقرار کرد، فطری بودن مضامین قرآنی آن بود. قرآن متنی فطری است و انسان‌هایی که فطرت بیداری داشتند، این پیام را دریافت کردند.

وی افزود: بسیاری از دوستان و هنرمندان، تماس گرفتند و گفتند که این حرف‌ها برایمان آشنا بود؛ و این دقیقاً ویژگی حرف درست است که با فطرت مخاطب انس می‌گیرد. این موفقیت برای بنده و دیگر دوستان هنرمند یک تلنگر بود که باید به مضامین قرآنی بازگردیم و محتواهای تولیدی خود را با معارف توحیدی غنی کنیم.

مقبولیت این شعر نزد این مردم به منزله همان تحسینی بود که آرزو داشتم از زبان رهبرم بشنوم

دانشجو: در جایی از حسرت شنیدن "آفرین" از زبان رهبر شهید گفته بودید، بیشتر برایمان توضیح دهید.

مروستی زاده: بنده همواره مشتاق بودم که خدمت مقام معظم رهبری برسم و در محضر ایشان شعرخوانی کنم، پس از خوابی که والده‌ام از پدربزرگ مرحومم دیدند (که در آن آقا تأکید کرده بودند به محمد بگویید شعرهایش را بنویسد)، برایم جدی‌تر شد. با وجود چندین بار تشرف، فرصت شعرخوانی فراهم نشد و این حسرت با من ماند.

وی افزود: اما در ایام اخیر و پس از فراگیر شدن این کار، با خود فکر کردم که رضایت آقا در پیمودن مسیری صحیح است. پس از فقدان ایشان، وقتی پیام حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای را شنیدم که مردم را جایگزین و ادامه‌دهنده راه رهبری دانستند، تسلی یافتم. همان‌طور که در داستان سیمرغ عطار، مرغان در انتها خود را در آینه دیدند و دریافتند که سیمرغ خودشان هستند، در روزهای اخیر نیز مردم ما یک شخصیت واحد شدند و خودشان صحنه را رهبری کردند. مقبولیت این شعر نزد این مردم مؤمن و قهرمان، برای من به منزله همان «آفرین» و تحسینی بود که آرزو داشتم از زبان رهبرم بشنوم و این بزرگترین هدیه برای من بود.

مردم هنرمندان واقعی این روزها هستند

دانشجو: شما به عنوان چهره سال هنر انقلاب اسلامی در استان یزد معرفی شدید، نظرتان در این باره چیست؟

مروستی زاده:‌ نکته‌ای که نباید از قلم بیفتد این است که چهره واقعی هنر مقاومت در هر سال، به ویژه امسال، خودِ مردم بودند. بازیگر نقش اول صحنه مقاومت، مردمی هستند که با ایستادگی خود، این هنر بی‌نظیر را خلق کردند. ای کاش می‌شد از تمام این ملت قدردانی کرد. مردم ما امروز نه تنها هنرمند، بلکه استادِ هنر هستند؛ آن‌ها در حال آموزش هنر مقاومت به دنیا هستند و جهانیان امروز از روی دست ملت ایران، مشقِ ایستادگی می‌کنند. این ارزشمندترین دستاورد ماست.