تحلیل میدلایستآی؛
کارنامه جنجالی اینفانتینو؛ مرز فوتبال و سیاست کمرنگتر از همیشه!
تصمیمهای جنجالی جیانی اینفانتینو درباره جامهای جهانی، اسرائیل، فلسطین، عربستان و ایران، مرز میان فوتبال و سیاست را بیش از هر زمان دیگری کمرنگ کرده است.
به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری دانشجو به نقل از میدل ایست آی؛ بزرگترین دوره جام جهانی فوتبال در حال برگزاری است؛ رقابتی که به میزبانی ایالات متحده، مکزیک و کانادا برگزار میشود و ۴۸ تیم در قالب ۱۰۴ مسابقه برای کسب معتبرترین عنوان فوتبال جهان با یکدیگر رقابت میکنند.
در مرکز این رویداد ششهفتهای، جیانی اینفانتینو، رئیس سوئیسی-ایتالیایی فیفا قرار دارد؛ مردی که هدایت یک امپراتوری چند میلیارد دلاری ورزشی و تجاری را بر عهده دارد؛ نهادی که از نظر نفوذ جهانی تنها با کمیته بینالمللی المپیک قابل مقایسه است.
اینفانتینو همواره تأکید کرده است:«سیاست باید از فوتبال دور بماند و فوتبال نیز نباید وارد سیاست شود.»
اما در عمل، سیاست در هر جایی که اینفانتینو حضور داشته، او را همراهی کرده است؛ و شاید هیچ منطقهای به اندازه خاورمیانه این موضوع را آشکار نکرده باشد.
از زمانی که او در سال ۲۰۱۶ جانشین سپ بلاتر، رئیس جنجالی و متهم به فساد فیفا شد، تلاش کرده است با برگزاری مسابقات نمادین صلح و ترتیب دادن دست دادنهای تشریفاتی میان طرفهای درگیر، نقش میانجی را ایفا کند.
با این حال، اقدامات او بارها با انتقاد روبهرو شده است؛ از نحوه برخورد با مسئله فلسطین و اسرائیل گرفته تا همکاری با «هیئت صلح» دونالد ترامپ و حمایت از برگزاری مسابقات در کشورهایی که به نقض حقوق بشر متهم هستند.
اینفانتینو با خاورمیانه بیگانه نیست. همسر او، لینا الأشقر، لبنانی است و خود او نیز در فوریه سال جاری از سوی رئیسجمهور لبنان، ژوزف عون، تابعیت این کشور را دریافت کرد.
اکنون که جام جهانی ۲۰۲۶ به مراحل حذفی نزدیک میشود، نگاهی میاندازیم به مهمترین اقدامات اینفانتینو در خاورمیانه.
ممنوعیتهای سفر آمریکا و جام جهانی ۲۰۲۶
در ابتدای سال ۲۰۱۷، دولت آمریکا ممنوعیت ورود اتباع شش کشور با اکثریت مسلمان ــ ایران، لیبی، سوریه، سومالی، سودان و یمن ــ را اعلام کرد؛ محدودیتی که در دوره دوم ریاستجمهوری دونالد ترامپ عملاً دامنه آن به حدود ۷۵ کشور گسترش یافت.
در مارس همان سال، اینفانتینو هشدار داد چنین محدودیتهایی میتواند مانع میزبانی جام جهانی توسط هر کشوری شود.
او گفت:
«تیمهایی که به جام جهانی صعود میکنند باید بتوانند وارد کشور میزبان شوند؛ در غیر این صورت اصلاً جام جهانی معنا نخواهد داشت.»
با این حال تأکید کرد که این سخنان «هیچ ارتباطی با آمریکا ندارد» و صرفاً یک اصل کلی در ورزش است.
اظهارات او با دقت فراوان بیان شده بود؛ زیرا تنها یک ماه بعد، آمریکا رسماً نامزدی خود را برای میزبانی جام جهانی ۲۰۲۶ اعلام کرد؛ میزبانیای که در ژوئن ۲۰۱۸ به طور مشترک به آمریکا، کانادا و مکزیک واگذار شد.
اما همان محدودیتهای سفر، هشت سال بعد و هنگام برگزاری مسابقات، پیامدهای خود را نشان داد.
اگرچه تیم ملی ایران مسابقات خود را در لسآنجلس برگزار کرد، اما در شرایطی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران هزاران کشته بر جای گذاشته بود، بسیاری از هواداران ایرانی اجازه ورود به آمریکا را پیدا نکردند.
امیر قلعهنویی، سرمربی تیم ملی ایران، فیفا و اینفانتینو را به شدت مورد انتقاد قرار داد و گفت:«تیم ما مظلومترین تیم این جام جهانی است.»
او همچنین فاش کرد که اینفانتینو پس از نخستین مسابقه به رختکن تیم ایران آمد و از بازیکنان خواست بلافاصله آمریکا را ترک کرده و به اردوی خود در مکزیک بازگردند.
قلعهنویی افزود:«به نظر میرسد افراد دیگری برای ما برنامهریزی میکنند.»
در همین حال، عمر آرتان، داور سومالیایی منصوبشده از سوی فیفا، به دلیل آنچه دولت ترامپ «ارتباط احتمالی با اعضای مشکوک به سازمانهای تروریستی» عنوان کرد، از ورود به آمریکا منع شد.
فیفا با وجود این اتفاق، تمام دستمزد او را پرداخت کرد و اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا) نیز قضاوت دیدار سوپرجام اروپا میان پاریسنژرمن و استون ویلا را به او سپرد.
در موردی دیگر، ایمن حسین، مهاجم تیم ملی عراق، هنگام ورود به آمریکا هفت ساعت بازداشت و بازجویی شد؛ اما پس از آزادی، در نخستین دیدار عراق مقابل نروژ موفق به گلزنی شد.
اینفانتینو و رئیسجمهوری که مشتاق دریافت جایزه بود
جیانی اینفانتینو در سالهای اخیر تلاش کرده است روابط نزدیکی با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برقرار کند.
در ماه مه ۲۰۲۵، نمایندگان چندین کشور عضو فیفا در اعتراض به تأخیر چندساعته اینفانتینو، نشست سالانه کنگره فیفا در پاراگوئه را ترک کردند.
علت این تأخیر، همراهی او با ترامپ در سفر به عربستان سعودی و قطر بود؛ سفری که طی آن رئیس فیفا در دیدارهای ترامپ با رهبران این دو کشور حضور داشت.
این موضوع حتی باعث بروز اختلاف علنی میان فیفا و یوفا شد.
اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا) اینفانتینو را متهم کرد که «منافع سیاسی شخصی» را بر منافع فوتبال ترجیح داده است.
اینفانتینو در پاسخ، تأخیر پروازها را دلیل این اتفاق دانست و گفت:«در آن سفر، گفتوگوهای مهمی درباره جام جهانی انجام شد و احساس کردم باید برای نمایندگی فوتبال و همه شما در آنجا حضور داشته باشم.»
جایزه صلح فیفا برای ترامپ
دونالد ترامپ همواره علاقه خود را به دریافت جایزه صلح نوبل پنهان نکرده است.در دسامبر ۲۰۲۵، اینفانتینو در مراسم قرعهکشی جام جهانی در واشنگتن، برای نخستین بار «جایزه صلح فیفا» را به ترامپ اهدا کرد.
او علت این انتخاب را چنین توضیح داد:«به پاس اقدامات استثنایی و فوقالعاده آقای ترامپ در ترویج صلح و وحدت در سراسر جهان.»
اینفانتینو همچنین خطاب به ترامپ گفت:«شما همیشه میتوانید روی حمایت من حساب کنید، آقای رئیسجمهور.»
او علاوه بر این، در مراسم تحلیف دوم ترامپ در ژانویه ۲۰۲۵ نیز شرکت کرد و در مراسم افتتاح مستند ملانیا، همسر ترامپ، حضور یافت.
فیفا همچنین دفتری در برج ترامپ در خیابان پنجم نیویورک اجاره کرده است.
سخنرانی جنجالی اینفانتینو در جام جهانی قطر
میزبانی جام جهانی ۲۰۲۲ در سال ۲۰۱۰ و پیش از ریاست اینفانتینو به قطر واگذار شده بود، اما برگزاری نخستین جام جهانی در خاورمیانه با انتقادهای گستردهای همراه شد.
منتقدان، قطر را به استفاده از ورزش برای بهبود وجهه بینالمللی خود (Sportswashing) متهم کردند و وضعیت حقوق بشر، بهویژه شرایط کارگران مهاجر، به یکی از مهمترین حاشیههای مسابقات تبدیل شد.
براساس گزارشها، از دسامبر ۲۰۱۰ تا فوریه ۲۰۲۱ بیش از ۶ هزار و ۵۰۰ کارگر مهاجر که بسیاری از آنان در پروژههای مرتبط با جام جهانی فعالیت داشتند، جان خود را از دست دادند.
همچنین نگرانیهایی درباره برگزاری مسابقات در گرمای شدید تابستان قطر مطرح شد که در نهایت باعث انتقال مسابقات به فصل زمستان شد.
«امروز احساس میکنم قطری هستم»
در آستانه آغاز مسابقات، اینفانتینو در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۲، یک سخنرانی ۵۷ دقیقهای انجام داد که به یکی از جنجالیترین سخنرانیهای تاریخ فیفا تبدیل شد.
او گفت:«امروز احساسات بسیار شدیدی دارم. امروز احساس میکنم قطری هستم؛ احساس میکنم عرب هستم؛ احساس میکنم آفریقایی هستم؛ احساس میکنم همجنسگرا هستم؛ احساس میکنم معلول هستم؛ احساس میکنم یک کارگر مهاجر هستم.»
او سپس از قطر دفاع کرد و افزود:«صدها هزار کارگر از کشورهای در حال توسعه به قطر میآیند، چند برابر کشورهای خود درآمد دارند و به خانوادههایشان کمک میکنند. بسیاری از سازمانها نیز تأیید کردهاند که استانداردهای حقوق کارگران و ایمنی در قطر مشابه کشورهای اروپای غربی است.»
واکنش سازمانهای حقوق بشری
سازمانهایی مانند عفو بینالملل بهشدت از سخنان رئیس فیفا انتقاد کردند.
عفو بینالملل اعلام کرد:«اینفانتینو بهای سنگینی را که کارگران مهاجر برای برگزاری این جام جهانی پرداختند و همچنین مسئولیت فیفا در این زمینه را نادیده گرفته است.»
در مقابل، دولت قطر این انتقادها را ناشی از استانداردهای دوگانه و نگاه نژادپرستانه غرب دانست و تأکید کرد سایر رویدادهای ورزشی بینالمللی هرگز با چنین حجم از انتقاد مواجه نشدهاند.
اما سازمانهای حقوق بشری این استدلال را نپذیرفتند.
جنجال دیگر؛ توصیه اینفانتینو به زنان فوتبالیست
اینفانتینو در سال ۲۰۲۳ نیز بار دیگر با اظهاراتش خبرساز شد.
او خطاب به فوتبالیستهای زن گفت:«به همه زنان میگویم ــ و میدانید که من چهار دختر دارم ــ شما قدرت تغییر را دارید... اما نبردهای درست را انتخاب کنید و برای مسائل درست بجنگید.»
این سخنان نیز با واکنشهای منفی گستردهای روبهرو شد و بسیاری آن را نگاه از بالا به زنان و نادیده گرفتن مطالبات آنان دانستند.
پرونده میزبانی جام جهانی ۲۰۳۰؛ مراکش چگونه به میزبان مشترک تبدیل شد؟
نخستین دوره جام جهانی فوتبال در سال ۱۹۳۰ در اروگوئه برگزار شد و تنها ۱۳ تیم در آن حضور داشتند. با نزدیک شدن به صدمین سالگرد این رقابتها، انتخاب میزبان جام جهانی ۲۰۳۰ به یکی از مهمترین پروندههای فیفا تبدیل شد.
چندین پیشنهاد برای میزبانی مطرح بود؛ از جمله پیشنهاد مشترک اروگوئه، آرژانتین، شیلی و پاراگوئه که بر اهمیت تاریخی نخستین جام جهانی تأکید داشت و همچنین پیشنهاد مشترک اسپانیا و پرتغال که در مقطعی اوکراین نیز به آن پیوسته بود.
در سال ۲۰۱۸، مراکش نیز با وجود پنج شکست قبلی، بار دیگر نامزد میزبانی شد. این کشور طی دو دهه گذشته سرمایهگذاری گستردهای در فوتبال انجام داده، هنگام انتشار این گزارش در رتبه ششم ردهبندی فیفا قرار داشت و در جام جهانی قطر ۲۰۲۲ به نخستین تیم آفریقایی تبدیل شد که به نیمهنهایی جام جهانی رسید. همچنین مراکش در سال ۲۰۲۶ میزبان و قهرمان جام ملتهای آفریقا شد.
در اواخر نوامبر ۲۰۲۴، گزارش فنی فیفا، پیشنهاد مشترک مراکش، اسپانیا و پرتغال را برتر از سایر رقبا ارزیابی کرد.
سرانجام در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۴، جیانی اینفانتینو در کنگره فوقالعاده فیفا اعلام کرد که جام جهانی ۲۰۳۰ به طور مشترک در مراکش، اسپانیا و پرتغال برگزار خواهد شد و تنها سه مسابقه افتتاحیه برای بزرگداشت صدمین سالگرد جام جهانی در اروگوئه، آرژانتین و پاراگوئه برگزار میشود.
اما به نوشته این گزارش، این تصمیم نتیجه سالها رایزنیهای پشتپرده بود.
اسناد و پیامهای فاششده نشان داد که اینفانتینو از سال ۲۰۱۸ ایده پیوستن مراکش به پرونده مشترک اسپانیا و پرتغال را مطرح کرده بود.
پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، در پیامی خطاب به لوئیس روبیالس، رئیس وقت فدراسیون فوتبال اسپانیا، نوشته بود:«هم تو و هم اینفانتینو این ایده را به من پیشنهاد دادید و من از آن استقبال کردم.»
روبیالس نیز در پاسخ تأکید کرده بود:«با توجه به اینکه فیفا باید نهادی بیطرف باشد، نباید مشخص شود که این سازمان از این طرح حمایت کرده است.»
فیفا هرگونه دخالت مستقیم اینفانتینو در روند انتخاب میزبان را رد کرده است.
برخی این تصمیم را گامی مثبت برای میزبانی دوباره یک کشور آفریقایی پس از آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۰ دانستند، اما منتقدان به سابقه حقوق بشری مراکش و مسئله صحرای غربی اشاره کردند.
اینفانتینو در دفاع از این انتخاب گفت:«هر کسی که به مراکش سفر کند، استقبالی بینظیر خواهد دید. این جام جهانی جشن انسانیت، فوتبال و همبستگی خواهد بود.»
مراکش همچنین در مارس ۲۰۲۷ میزبان کنگره بعدی فیفا خواهد بود؛ نشستی که اینفانتینو قصد دارد در آن برای چهارمین دوره ریاست خود نامزد شود.
واگذاری جام جهانی ۲۰۳۴ به عربستان؛ تصمیمی جنجالی
همان کنگره فیفا که میزبانی جام جهانی ۲۰۳۰ را تصویب کرد، میزبان جام جهانی ۲۰۳۴ را نیز تعیین کرد؛ تصمیمی که انتقادهای فراوانی به همراه داشت.
براساس نظام چرخشی فیفا، پس از برگزاری جام جهانی ۲۰۲۶ در آمریکای شمالی و جام جهانی ۲۰۳۰ در اروپا، آفریقا و آمریکای جنوبی، تنها کشورهای آسیایی و اقیانوسیه امکان نامزدی برای میزبانی سال ۲۰۳۴ را داشتند.
در ۶ اکتبر ۲۰۲۳، فیفا بدون اطلاع قبلی روند ثبت نامزدها را آغاز کرد و تنها ۲۵ روز برای ارائه پرونده فرصت داد.
همان روز، عربستان سعودی رسماً نامزدی خود را اعلام کرد و در پایان مهلت قانونی، استرالیا که تنها رقیب احتمالی بود، از رقابت کنار کشید.
در کنگره فیفا، اعضا مجبور شدند درباره میزبانی سالهای ۲۰۳۰ و ۲۰۳۴ به صورت یکجا رأی بدهند؛ به این معنا که مخالفت با عربستان، عملاً مخالفت با پرونده ۲۰۳۰ نیز محسوب میشد.
اینفانتینو خطاب به نمایندگان گفت:«اکنون از شما میخواهم با تشویق خود، میزبانی جام جهانی ۲۰۳۰ و ۲۰۳۴ را تأیید کنید.»
پس از چند ثانیه تشویق، او اعلام کرد:«رأی کنگره کاملاً روشن است.»
اینفانتینو بعداً درباره انتخاب عربستان گفت:«جام جهانی بدون تردید به کاتالیزوری برای تغییرات اجتماعی و پیشرفت در عربستان تبدیل خواهد شد.»
اما ۲۱ سازمان حقوق بشری از جمله عفو بینالملل و دیدبان حقوق بشر در بیانیهای مشترک این تصمیم را محکوم کردند و آن را «لحظهای بسیار خطرناک برای حقوق بشر» توصیف کردند.
پایان محرومیت عراق از میزبانی
در سال ۲۰۱۸، جیانی اینفانتینو به ممنوعیت چند دههای میزبانی مسابقات رسمی فوتبال در عراق پایان داد.
این ممنوعیت از سال ۱۹۸۶ و در جریان جنگ ایران و عراق اعمال شده بود و باعث میشد تیم ملی عراق دیدارهای خانگی خود در مرحله مقدماتی جام جهانی را خارج از کشور برگزار کند.
پس از این تصمیم، عراق توانست مسابقات مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۲ و ۲۰۲۶ را در بصره و کربلا برگزار کند و در نهایت برای نخستین بار از سال ۱۹۸۶ به جام جهانی صعود کرد.
با این حال، بغداد همچنان اجازه میزبانی مسابقات بینالمللی را ندارد.
اینفانتینو، اسرائیل و فلسطین
یکی از بحثبرانگیزترین پروندههای دوران ریاست اینفانتینو، نحوه برخورد او با مسئله فلسطین و رژیم اسرائیل بوده است.
او طی سفر به اسرائیل در اکتبر ۲۰۲۱ پیشنهاد کرد که اسرائیل و امارات متحده عربی در آینده به صورت مشترک میزبان جام جهانی شوند.
اینفانتینو گفت:«هیچ چیز غیرممکن نیست. باید بزرگ فکر کنیم.»
او پس از دیدار با اسحاق هرتزوگ و نفتالی بنت نیز اعلام کرد که فدراسیونهای فوتبال اسرائیل و امارات توافق همکاری امضا کردهاند و افزود:«میزبانی مشترک آینده فوتبال است؛ چرا نباید چنین رؤیایی را دنبال کنیم؟»
این اظهارات در حالی مطرح شد که امارات و اسرائیل پس از توافقهای موسوم به پیمان ابراهیم روابط خود را عادی کرده بودند.
مخالفت با تعلیق رژیم اسرائیل
پس از آغاز جنگ غزه و افزایش درخواستها برای تعلیق اسرائیل از رقابتهای بینالمللی، فشارها بر فیفا نیز افزایش یافت.
منتقدان یادآوری کردند که روسیه پس از حمله به اوکراین در سال ۲۰۲۲ از مسابقات بینالمللی کنار گذاشته شد، اما درباره اسرائیل چنین تصمیمی اتخاذ نشد.
در فوریه ۲۰۲۶، اینفانتینو حتی خواستار بازگشت روسیه به مسابقات شد و درباره احتمال محرومیت اسرائیل گفت:«اگر اسرائیل هم محروم شود، این یک شکست خواهد بود.»
شهرکهای اسرائیلی در کرانه باختری
در مارس ۲۰۲۶، فیفا اعلام کرد فدراسیون فوتبال اسرائیل را بابت فعالیت باشگاههای اسرائیلی در شهرکهای کرانه باختری تحریم نخواهد کرد.
استدلال فیفا این بود که:«وضعیت حقوقی نهایی کرانه باختری در حقوق بینالملل همچنان موضوعی حلنشده و بسیار پیچیده است.»
فیفا به جای اعمال مجازات، اعلام کرد میان فدراسیونهای فوتبال فلسطین و اسرائیل نقش میانجی را ایفا خواهد کرد.
این تصمیم باعث شد فدراسیون فوتبال فلسطین پرونده را به دادگاه حکمیت ورزش (CAS) ارجاع دهد.
البته فیفا فدراسیون فوتبال اسرائیل را به دلیل برخورد نکردن با رفتارهای نژادپرستانه و تبعیضآمیز هواداران باشگاههای بیتار اورشلیم و مکابی تلآویو، ۱۸۵ هزار دلار جریمه کرد.
همکاری با «هیئت صلح» ترامپ
در فوریه ۲۰۲۶، فیفا با نهادی به نام «هیئت صلح» (Board of Peace) که توسط دونالد ترامپ برای اداره آینده غزه ایجاد شده بود، توافق همکاری امضا کرد؛ نهادی که هیچ نماینده فلسطینی در آن حضور ندارد.
اینفانتینو اعلام کرد هدف از این همکاری، جذب سرمایهگذاری برای توسعه فوتبال و کمک به بازسازی مناطق پس از جنگ است.
ماجرای دست ندادن رئیس فدراسیون فلسطین
در کنگره سالانه فیفا در آوریل ۲۰۲۶ در ونکوور، یکی از جنجالیترین صحنههای دوران ریاست اینفانتینو رقم خورد.
او تلاش کرد جبریل رجوب، رئیس فدراسیون فوتبال فلسطین، را متقاعد کند با باسم شیخ سلیمان، نایبرئیس فدراسیون فوتبال اسرائیل، دست بدهد.
اما رجوب این درخواست را رد کرد و در حالی که جلسه را ترک میکرد، با صدای بلند گفت:«ما در رنج هستیم.»
پس از آن، سوزان شلبی، نایبرئیس فدراسیون فوتبال فلسطین، اعلام کرد رجوب به اینفانتینو گفته است:«من نمیتوانم با کسی دست بدهم که اسرائیل او را برای سفیدنمایی فاشیسم و نسلکشی خود آورده است.»
با وجود شکست این اقدام، اینفانتینو بار دیگر از دو طرف خواست با یکدیگر همکاری کنند و گفت:«بیایید برای کودکان امید ایجاد کنیم. این مسائل بسیار پیچیده هستند.»
در ادامه همین سیاست، گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه فیفا در حال برنامهریزی برای برگزاری یک مسابقه نمادین فوتبال زیر ۱۵ سال میان تیمهای اسرائیل و فلسطین در آمریکا است.
این طرح هنوز به صورت رسمی اعلام نشده است.
فدراسیون فوتبال فلسطین اعلام کرد از چنین برنامهای اطلاعی ندارد و هرگونه تلاش برای برگزاری مسابقه با «قدرت اشغالگر» را رد میکند.
در مقابل، فدراسیون فوتبال اسرائیل اعلام کرد همچنان از فوتبال به عنوان ابزاری برای «عادیسازی روابط و صلح» حمایت میکند.
لینک کپی شد
گزارش خطا