روایت همسنگران از «مصطفی واحدی»؛ مدیری که ماند تا برای جوانان شاهرود کار کند
به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، در این مراسم، «علیرضا کمیلی»، کارشناس مسائل جهان اسلام و فلسطین، تحلیلگر منطقه و دبیر اتحادیه بینالمللی امت واحده، «مسعود براتی»، کارشناس، تحلیلگر و نویسنده، «محسن اسلامزاده»، کارگردان و مستندساز، حجتالاسلام و المسلمین ایمان نوروزی از فعالان فرهنگی شاهرود و محمدحسین صبوری، دبیر اجرایی جشنواره عمار با بیان خاطراتی از زندهیاد واحدی، بر ویژگیهایی همچون روحیه جهادی، استقلال، مردمداری، دقت در کار، تواضع و تلاش مستمر او برای شناسایی و پرورش ظرفیتهای فرهنگی تأکید کردند.
کمیلی: مصطفی چشم و دلسیر بود و استقلال را حفظ کرد
«علیرضا کمیلی» بهعنوان نخستین سخنران با اشاره به بیش از دو دهه فعالیت مرحوم واحدی در جبهه فرهنگی انقلاب اظهار کرد: مصطفی از سالها قبل در جریان فعالیتهای فرهنگی و فکری قرار داشت و کتابفروشیای که در شاهرود راهاندازی کرده بود، به محلی برای گردهمایی فعالان فرهنگی و برگزاری جلسات مطالعاتی تبدیل شده بود.
وی با اشاره به روحیه استقلال مرحوم واحدی گفت: «مصطفی چشم و دلسیر بود و عزت نفس بالایی داشت. با وجود اینکه میتوانست در موقعیتهای مختلف قرار بگیرد و مسئولیتهای رسمی بپذیرد، دنبال اسم و رسم نبود و ترجیح داد در شاهرود بماند و برای مردم همان منطقه کار کند. در شهرستان، فعالیت مستقل کار سادهای نیست و معمولاً اگر به برخی جریانها متصل باشید، مسیر آسانتر میشود؛ اما مصطفی حاضر نشد استقلال خود را از دست بدهد. با وجود شناخت بسیاری از چهرههای سیاسی و فرهنگی، هیچگاه به دنبال تبدیل شدن به یک چهره سیاسی یا گرفتن مسئولیت در تهران نبود.»
او مطالعه و قدرت تشخیص را از ویژگیهای برجسته مرحوم واحدی دانست و گفت: «مصطفی تنها یک نیروی اجرایی نبود. اهل مطالعه و شناخت بود و به همین دلیل در تشخیص افراد و تصمیمگیریها دقت زیادی داشت. بسیاری از کارها و تصمیمهایی که نیازمند شناخت ظرفیتهای محلی بود، با مشورت او پیش میرفت. او همیشه به دنبال کشف ظرفیتهای تازه بود و معتقد بود اگر ظرفیتهای جدید شناسایی نشوند، فعالیتهای فرهنگی گرفتار افراد و گروههای تکراری میشود. برای همین تلاش میکرد هنرمندان و استعدادهای تازه را حتی از روستاها شناسایی و وارد میدان کند.»
کمیلی همچنین با اشاره به روحیه مردمداری مرحوم واحدی گفت: «مصطفی در برابر جریانهای سیاسی و فسادهای موجود در فضای شهرستان محکم بود، اما در ارتباط با مردم نگاه بازی داشت. با آدمهای مختلف و با سلایق متفاوت ارتباط برقرار میکرد و اخلاق خوب و برخورد صمیمانهاش باعث میشد افراد مختلف بتوانند با او همکاری کنند. او اهل طراحیهای بیهوده و مدیریتهای نمایشی نبود و در همه کارها صادقانه آنچه میفهمید را در اختیار میگذاشت.»
براتی: مصطفی نشان داد فعالیت فرهنگی از کنش سیاسی جدا نیست
«مسعود براتی»، کارشناس، تحلیلگر و نویسنده با اشاره به سابقه آشنایی خود با مرحوم واحدی اظهار کرد: «صحبت کردن درباره کسی که سالها او را میشناسید، ساده نیست. خبر درگذشت مصطفی برای ما بسیار سنگین بود و چند ساعت طول کشید تا بتوانیم ابعاد این اتفاق را درک کنیم.»
وی با طرح این پرسش که چرا باید چهرههایی مانند مصطفی واحدی را شناخت و درباره آنها سخن گفت، افزود: «اهمیت مصطفی فقط به فعالیتهایی که در شاهرود انجام داد محدود نمیشود. ما در نقاط مختلف کشور به آدمهایی نیاز داریم که محیط خود را بشناسند، بصیرت داشته باشند، شرایط را تشخیص دهند و در لحظه مناسب بتوانند کنش مؤثر انجام دهند. مصطفی با اینکه یک نیروی فرهنگی بود و در حوزه فرهنگ و هنر فعالیت میکرد، مسائل سیاسی را بهخوبی میفهمید. در بزنگاههای سیاسی، از مسئولیت اجتماعی خود فرار نمیکرد و اهل کنش بود.»
براتی ادامه داد: «گاهی نیروهای فرهنگی تصور میکنند فرهنگ و هنر باید از سیاست جدا باشد، اما مصطفی چنین نگاهی نداشت. او هم فعالیت فرهنگی میکرد و هم نسبت به مسائل سیاسی و اجتماعی روز حساس بود و در زمان لازم موضع میگرفت. در مقاطع حساس، اهمیت حضور چنین نیروهایی بیشتر مشخص میشود. ما در تهران شاید یک اتفاق را به شکل دیگری ببینیم، اما وقتی در شهرهایی مانند شاهرود حضور داریم، میبینیم که چگونه یک نیروی فرهنگی میتواند فضای سنگین جامعه را تغییر دهد، مردم را کنار هم جمع کند و حرکت عمومی ایجاد کند.»
این تحلیلگر با تأکید بر ضرورت ثبت و انتقال تجربه چنین نیروهایی اظهار کرد: «ما باید آدمهای جبهه انقلاب را بشناسیم. این افراد ممکن است در شرایط عادی کمتر دیده شوند، اما تجربیاتشان باید ثبت و تکثیر شود. ما در هر نقطه کشور به نیروهایی مانند مصطفی نیاز داریم که ریشه در منطقه داشته باشند، ظرفیتها را بشناسند و بتوانند حرکت عمومی را راهبری کنند.»
اسلامزاده: حتی وقتی مهمانش بودیم، پیگیر کار هنرمندان بود
«محسن اسلامزاده»، کارگردان و مستندساز، نیز در این مراسم با اشاره به خاطرات خود از مرحوم واحدی گفت: «توفیق داشتم در دو سال گذشته ارتباط نزدیکتری با مصطفی داشته باشم. چیزی که برای من بسیار برجسته بود، میزان پرکاری و دغدغهمندی او بود. یادم هست شبی حدود ساعت هشت و نیم به منزلشان رسیدیم. با وجود اینکه مهمانش بودیم، مصطفی دائماً تلفن همراهش در دستش بود و پیگیر کار هنرمندان و حل مشکلات آنها میشد. حتی در زمان مهمانداری هم دست از پیگیری کارها نمیکشید.»
اسلامزاده با اشاره به سبک زندگی مرحوم واحدی اظهار کرد: «مصطفی اهل کارهای تشریفاتی و سازمانی نبود. با همان وسیله شخصی خودش در جلسات و برنامهها حاضر میشد و بسیاری از کارها را با امکانات محدود پیش میبرد. سهشنبه قبل از حادثه نیز با من تماس گرفت و درباره تأمین دوربین برای تعدادی از جوانانی که میخواستند کار مستند بسازند پرسوجو کرد. این نشان میدهد که حتی در روزهای پایانی زندگی نیز دغدغه اصلی او فعال کردن ظرفیتهای تازه بود.»
این مستندساز با اشاره به روحیه جهادی مرحوم واحدی گفت: «گاهی از شهرستان راه میافتاد و وقتی با او تماس میگرفتیم، میدیدیم همان تماس اول راه افتاده است. در مقاطع مختلف از کار، زندگی و خانوادهاش مرخصی میگرفت و خودش را به میدان فعالیت میرساند.»
اسلامزاده همچنین با اشاره به روحیه تواضع مرحوم واحدی افزود: «مصطفی بخش زیادی از کارها را از صفر تا صد انجام میداد، اما هیچگاه تلاش نمیکرد نام خودش مطرح شود. ممکن بود فرد دیگری کاری را که او انجام داده بود به نام خودش معرفی کند، اما مصطفی دنبال اثبات سهم خودش نبود. او معمولا دیرتر از همه میرفت و بیشتر از همه میماند و کارها را جمع میکرد. در عین حال وقتی فرصتی برای ارائه کار فراهم میشد، خودش کنار میکشید و اجازه میداد دیگران دیده شوند.»
وی در پایان گفت: «فکر میکنم دلتنگی ما برای مصطفی هنوز تمام نشده است. هر بار جشنواره عمار، اکران مردمی، فعالیت فرهنگی، ارتباط با هنرمندان یا خدمترسانی مطرح شود، دوباره نبودن او برایمان تازه میشود. امیدوارم دوستان و همکارانش در شاهرود و ما که توفیق ارتباط با او را داشتیم، بتوانیم راهش را ادامه دهیم.»
نوروزی: مصطفی روحیه کارمندی نداشت
حجتالاسلام و المسلمین ایمان نوروزی با اشاره به سابقه آشنایی خود با مرحوم واحدی گفت: «مصطفی از همان سالهای جوانی روحیه کارمندی نداشت و تلاش میکرد مسیر مستقلی را در فعالیتهای فرهنگی دنبال کند. با وجود اینکه امکان استخدام و حضور در موقعیتهای مختلف برای او فراهم بود، بعد از فارغالتحصیلی مسیر فعالیت فرهنگی را انتخاب کرد و حتی با راهاندازی یک کتابفروشی، فضای فعالیت جبهه فرهنگی انقلاب را به شاهرود برد.»
نوروزی با اشاره به روحیه خطشکنانه مرحوم واحدی اظهار کرد: «مصطفی در بسیاری از عرصهها اهل خطشکنی بود و تلاش میکرد فعالیتهای فرهنگی را از فضای محدود و تکراری خارج کند. او معتقد بود باید ظرفیتهای جدید را پیدا کرد و به میدان آورد.»
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت بازگشت جریان فرهنگی انقلاب به مبانی فکری امام خمینی (ره) گفت: «به نظرم مسیر گام دوم انقلاب و همافزایی در جبهه انقلاب نیازمند این است که دوباره به مبانی و افقگشاییهای امام خمینی (ره) برگردیم و نظریات ایشان در حوزههای مختلف را جدیتر مطالعه و به عرصه اجتماعی منتقل کنیم. فعالیت فرهنگی نباید صرفاً به تولید محتوا محدود شود. ما نیاز داریم نظامهای اجتماعی و فرهنگی را بر اساس مبانی انقلاب روی زمین محقق کنیم و این نیازمند نیروهایی است که هم دغدغه فرهنگی داشته باشند و هم مسائل اجتماعی و سیاسی را بفهمند.»
روایتی از سالهای فعالیت در جشنواره عمار
در بخش دیگری از مراسم، خاطراتی از فعالیتهای مرحوم واحدی در جشنواره عمار مطرح شد. در بخشی از خاطرات منتشرشده در کتاب «لذت سادگی»، فعالیتهای او بهعنوان مسئول ستاد جشنواره عمار در استان سمنان روایت شده است. بر اساس این خاطرات، واحدی در دوران فعالیت دانشجویی با جنبش عدالتخواه دانشجویی و جبهه فرهنگی انقلاب آشنا شد و پس از حضور در جشنواره عمار، مسئولیت رابط اکران مردمی این جشنواره در استان سمنان را بر عهده گرفت.
واحدی کتابفروشی خود را به دفتر دبیرخانه جشنواره عمار در استان تبدیل کرده بود و از این محل برای برگزاری جلسات، هماهنگی اکرانها و ارتباط با اکرانکنندگان شهرها و روستاهای مختلف استفاده میکرد. او همچنین با ایجاد سازوکارهای تشکیلاتی، برگزاری نشستهای استانی، شناسایی ظرفیتهای محلی و استفاده از شبکه دانشجویان برای انتقال بستههای اکران، به توسعه اکرانهای مردمی جشنواره عمار در استان سمنان کمک کرد.
در بخشی از خاطرات او آمده است که تلاش برای اکران عمومی آثار جشنواره در نمازهای جمعه شهرهای مختلف، برگزاری نشستهای استانی اکرانکنندگان و دعوت از مستندسازان برای انتقال تجربه، از جمله اقداماتی بود که در دوره مسئولیت او دنبال شد.
تأکید بر ادامه مسیر واحدی
در پایان مراسم، سخنرانان با اشاره به سه دهه تلاش فرهنگی و اجتماعی مرحوم مصطفی واحدی، بر ضرورت حفظ و ادامه مسیر او تأکید کردند.
زندهیاد مصطفی واحدی، مسئول ستاد جشنواره عمار در استان سمنان و رئیس فقید حوزه هنری شاهرود، سالها از عمر خود را صرف فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و تربیتی، شناسایی استعدادهای جوانان و ایجاد شبکهای از فعالان فرهنگی در شاهرود و استان سمنان کرد؛ مسیری که به گفته دوستان و همسنگرانش، بیش از آنکه برای او جایگاه و عنوان به همراه داشته باشد، با روحیهای جهادی، مستقل و بیادعا دنبال شد.