کاغذ ایرانی هنوز با نیاز بازار نوشت‌افزار فاصله دارد

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، مهدی کلانتری، مدیر مجمع ایران‌نوشت و دبیر دوازدهمین دوره نمایشگاه نوشت‌افزار ایران‌نوشت، با اشاره به چالش‌های تولید و عرضه کاغذ ایرانی گفت: مجمع ایران‌نوشت جایگاه و اختیاری برای ورود مستقیم به مسئله تولید کاغذ ندارد و این موضوع نیازمند پیگیری از سوی دستگاه‌های متولی، به‌ویژه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و مجموعه‌های مرتبط با صنعت کاغذ است.

وی در پاسخ به پرسشی درباره میزان استفاده غرفه‌های نمایشگاه ایران‌نوشت از کاغذ ایرانی و وارداتی، اظهار کرد: محصولاتی که در نمایشگاه ایران‌نوشت عرضه می‌شوند، محصولات ایرانی هستند، اما مسئله کاغذ متفاوت است؛ چراکه کاغذ ایرانی موجود در بازار هنوز نتوانسته با نیاز مصرف‌کننده نوشت‌افزار هماهنگ شود.

کلانتری افزود: کاغذ تولید داخل بیشتر ویژگی‌هایی دارد که آن را برای حوزه‌هایی مانند کتاب و روزنامه مناسب می‌کند. این کاغذ معمولاً سفید نیست، رنگ آن متمایل به زرد است و پرز بیشتری دارد. همین ویژگی‌ها برای مطالعه کتاب می‌تواند حتی مناسب باشد، اما برای نوشتن و کار کردن با مداد یا خودکار روی کاغذ، مشکلاتی ایجاد می‌کند.

وی ادامه داد: در واقع مسئله فقط این نیست که بگوییم کاغذ ایرانی کیفیت ندارد؛ مسئله این است که کیفیت و ویژگی‌های آن با چیزی که مصرف‌کننده ایرانی در حوزه نوشت‌افزار به آن عادت کرده، متفاوت است. ذائقه بازار نیز طی سال‌های گذشته بر اساس همین ویژگی‌ها شکل گرفته است.

کاغذی که در بازار جا نیفتاد

دبیر دوازدهمین دوره نمایشگاه ایران‌نوشت با اشاره به سابقه حضور کاغذ ایرانی در بازار گفت: حدود هفت تا هشت سال، تولیدکنندگان کاغذ با قیمت‌های پایین‌تر در بازار فعالیت می‌کردند، اما به‌دلیل آنکه کاغذ تولیدشده مطلوبیت مورد انتظار مصرف‌کننده را نداشت، به‌تدریج از چرخه مصرف کنار رفت و تولیدکنندگان نوشت‌افزار نیز کمتر به سراغ آن رفتند.

وی افزود: اگر مسئله کیفیت و ویژگی‌های فنی کاغذ حل شود، همچنان یک مسئله مهم دیگر باقی می‌ماند و آن، بازار و نحوه عرضه است. نمی‌توان صرفاً کاغذ تولید کرد و انتظار داشت خودبه‌خود وارد چرخه مصرف شود؛ باید این محصول در بازار حضور داشته باشد و به دست تولیدکننده و مصرف‌کننده برسد.

کلانتری با اشاره به وضعیت کارخانه‌های تولید کاغذ در کشور بیان کرد: بخش قابل توجهی از کارخانه‌های کاغذ در کشور دولتی هستند و به‌دلیل آنکه مصرف‌کنندگان بزرگ و دولتی دارند، تعامل آنها با بازار عمومی چندان مناسب نیست. تولیدکننده نوشت‌افزار باید بتواند کاغذ را از طریق شبکه توزیع و بنکداران تهیه کند، اما این اتفاق به شکل مطلوب رخ نداده است.

وی گفت: چندین بار تلاش شده است ارتباط میان تولیدکنندگان کاغذ و بازار برقرار شود و حتی وعده‌هایی در این زمینه داده شده است، اما این پیگیری‌ها در مواردی مانند کارخانه‌های خوزستان و مجموعه‌هایی از جمله هفت‌تپه نیز به نتیجه مشخصی نرسیده است.

مشکل فقط تولید نیست؛ توزیع هم مسئله است

مدیر مجمع ایران‌نوشت با بیان اینکه مسئله کاغذ ابعاد مختلفی دارد، اظهار کرد: حتی اگر کیفیت کاغذ ایرانی به سطح مورد نیاز بازار برسد، باید مسئله توزیع آن نیز حل شود. کاغذ باید در بازار حضور داشته باشد و تولیدکننده بتواند آن را به شکل مستمر و با شرایط مناسب تهیه کند.

وی افزود: مصرف‌کنندگان بزرگ دولتی معمولاً منابع و شرایط متفاوتی دارند و همین موضوع باعث شده است کاغذ تولید داخل کمتر در بازار عمومی و میان مصرف‌کنندگان خرد حضور داشته باشد. در چنین شرایطی، تولیدکننده نوشت‌افزار نیز نمی‌تواند صرفاً با تکیه بر تولید داخلی، نیاز خود را تأمین کند.

کلانتری درباره برخی گزینه‌های دیگر تولید کاغذ نیز گفت: نوع دیگری از کاغذ که با عنوان «کاغذ سنگ» مطرح می‌شود نیز وجود دارد، اما این نوع کاغذ هم از نظر ویژگی‌های فنی و کاربرد، برای همه مصارف نوشت‌افزار مناسب نیست و مشکلات خاص خود را دارد.

وی ادامه داد: در سال‌های گذشته مجموعه‌ها و شرکت‌هایی نیز برای توسعه تولید کاغذ وارد این حوزه شده‌اند، اما برخی از آنها هنوز نتوانسته‌اند خروجی قابل اتکایی ارائه کنند. در حالی که اگر این ظرفیت‌ها به نتیجه برسد و کیفیت محصول ارتقا پیدا کند، می‌تواند به توسعه تولید داخلی کمک کند.

دولت باید جدی‌تر وارد میدان کاغذ شود

دبیر دوازدهمین دوره نمایشگاه ایران‌نوشت تأکید کرد: حل مسئله کاغذ نیازمند ورود جدی دولت است. دولت در حوزه‌های مختلفی که شاید پیچیدگی بیشتری از تولید کاغذ داشته باشند، ورود کرده و بنابراین حل مسئله کاغذ نیز امکان‌پذیر است.

وی افزود: موضوع کاغذ نباید صرفاً به تولید محدود شود؛ از تأمین مواد اولیه و تولید گرفته تا کیفیت، بازار، توزیع و ارتباط با مصرف‌کننده باید در یک زنجیره دیده شود.

کلانتری درباره این دیدگاه که واردات مواد اولیه ممکن است به تولید داخلی آسیب بزند نیز گفت: اگر قرار است کاغذ وارد شود، می‌توان آن را به‌گونه‌ای وارد کرد که به تولید داخلی ضربه نزند و در کنار آن، ظرفیت تولید داخلی را نیز تقویت کرد. مسئله این است که باید برای کل زنجیره کاغذ سیاست مشخصی وجود داشته باشد.

وی ادامه داد: در برخی موارد گفته می‌شود واردات مواد اولیه‌ای مانند خمیر چوب می‌تواند به تولید داخلی آسیب بزند، اما می‌توان سازوکاری طراحی کرد که واردات در جایی انجام شود که به تولیدکننده داخلی ضربه نزند و در عین حال امکان تأمین نیاز بازار نیز وجود داشته باشد.

کاغذ ایرانی و ذائقه‌ای که تغییر کرده است

کلانتری در ادامه با اشاره به تأثیر ویژگی‌های کاغذ بر استفاده از آن در نوشت‌افزار گفت: بخش دیگری از مسئله به ذائقه مصرف‌کننده برمی‌گردد. کاغذ ایرانی با ویژگی‌هایی که دارد، برای مطالعه و چاپ برخی محصولات مناسب است، اما برای نوشتن، به‌ویژه استفاده از مداد، مشکلاتی ایجاد می‌کند.

وی توضیح داد: وقتی خانواده مدادی را انتخاب می‌کند که کیفیت نوشتن مناسبی داشته باشد، انتظار دارد رنگ مداد روی دفتر به‌خوبی دیده شود. اگر کاغذ ویژگی‌هایی داشته باشد که نوشتن روی آن سخت‌تر شود یا رنگ مداد را به شکل مطلوب نشان ندهد، طبیعی است که مصرف‌کننده به سراغ محصول دیگری برود.

مدیر مجمع ایران‌نوشت افزود: این مسئله را نمی‌توان صرفاً به تقصیر مصرف‌کننده یا تولیدکننده نسبت داد. طی سال‌های گذشته کیفیت محصول، نحوه عرضه و عادت مصرف‌کننده در کنار یکدیگر باعث شده‌اند کاغذ ایرانی نتواند جایگاه مناسبی در بازار نوشت‌افزار پیدا کند.

وی تأکید کرد: اگر قرار است در نمایشگاهی با عنوان ایران‌نوشت از تولید ایرانی سخن بگوییم، باید زنجیره تولید نیز مورد توجه قرار گیرد. تولیدکننده نوشت‌افزار زمانی می‌تواند با اطمینان بیشتری از مواد اولیه داخلی استفاده کند که محصول ایرانی از نظر کیفیت، قیمت، استمرار تأمین و دسترسی در بازار بتواند پاسخگوی نیاز او باشد.

کلانتری در پایان گفت: مجمع ایران‌نوشت متولی تولید کاغذ نیست و امکان ورود مستقیم به این حوزه را ندارد، اما مسئله کاغذ یکی از موضوعات مهم زنجیره تولید محصولات فرهنگی و نوشت‌افزار است و برای حل آن باید دستگاه‌های مسئول با جدیت بیشتری وارد عمل شوند.