آيا عربستان در سوريه به دنبال دموكراسي است ؟

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»، اردوان محمدی: از زمان آغاز منازعات و درگيري ها در سوریه عربستان در كنار كشورهايي مثل تركيه و قطر به شدت به مخالفت با رژيم بشار اسد و حمايت تسليحاتي از مخالفان آن پرداخته است. مقامات سعودي كه بيش از سايركشورهاي عربي، مقامات قطري را در موضع گيري عليه سوريه با خود هم جهت كرده اند هدف خود از اين نوع موضع گيري در قبال تحولات سوريه را دموكراسي خواهي و حمايت از تحقق حقوق مدني در اين كشور اعلام كرده و بيش از هر عاملي براين موضوع تاكيد دارند كه با توجه به اكثريت سني ها در سوريه، حكومت باید در دست آنها باشد و حضور شيعيان در رأس نظام با وجود اقليت را عادلانه نمي دانند.

بااندكي تأمل دراين ادعا به روشني مشخص مي شود كه عدالت خواهي و دموكراسي خواهي از سوي مقامات كشوري كه ابتدايي ترين حقوق شهروندی و اصول دموكراسي از جمله حق رأي براي زنان در آن رعايت نمي شود، نمي تواند منطقي باشد. اگرچه برخي از دولتها در صحنة بين الملل براي پيشبرد و تأمين منافع ملی و سرپوش گذاشتن بر اهداف توسعه طلبانة خود در خارج از مرزها به توجيهاتي چون حمايت از حقوق بشر متوسل مي شوند اما ادعاي فوق الذكر از سوي مقامات سعودي به هيچ وجه توجيه گر دخالت هاي آنها در تشديد اختلافات دروني سوريه نيست، بطوريكه با واقع بيني مي توان به دلايل اصلي حمايت هاي عربستان از مخالفان رژيم بشار اسد پي برد كه در اين يادداشت به مهمترين آنها اشاره مي شود:

1-عاملی که بیش از هر چیزی بدیهی به نظر می رسد اين است كه با توجه به تحولات اخير كشورهاي عربي كه در برخي از اين كشورها از جمله در مصر و تونس اقليت شيعيان كه براي دهه هاي متوالي از حقوق حقة خود محروم بودند توانستند از زير سلطه استبداد رهايي يابند، عربستان ترس از آن دارد كه تحت تأثير اين تحولات ناآرامي ها و شورش هايي از سوي اقليت شيعيان در آن ايجاد شود ضمن اينكه اين پديده را در در همسايگي خود يعني در بحرين علنأ مشاهده مي كند. بنابراين در صدد تغيير جهت تحولات و در همين راستا كاهش قدرت شيعيان بخصوص در كشور سوريه بر آمده است. 

2-دومین عاملی که عربستان را به دخالت در امور سوریه سوق می دهد بحث رقابت بازیگران منطقه ای بر ایفای نقش هژمونیک است. با توجه به اینکه  ترکیه به عنوان یکی از قدرت های تأثیر گذار منطقه ای تا حدی توانسته جایگاه خود را تثبیت کند و همچنین عراق که بعد از پشت سر گذاشتن نسبی بحران بعد از خروج نیروهای آمریکایی در صدد احیای مجدد نقش سابق خود در منطقه می باشد در صورت تداوم حکومت بشار اسد در سوریه، با توجه به موقعیت استراتژیکی این کشور، موقعیت عربستان در منطقه به شدت متزلزل خواهد شد.

3-عامل دیگر دخالت  مقامات سعودی در امور سوریه اتحاد استراتژیکی سوریه با جمهوری اسلامی ایران در طی چند دهة اخیر می باشد. بطوریکه مقامات سعودی ضمن چالش هایی که با ایران بعد از وقوع انقلاب داشته اند تداوم اتحاد دمشق و تهران را که بی شک افزایش قدرت تأثیر گذاری این دو بازیگر در منطقه را در پی خواهد داشت، تهدیدی علیه موقعیت خود دانسته و با حمایت ازمخالفان بشار اسد در صدد تغییر رژیم سوریه و تضعیف اتحاد فوق الذکر برآمده اند.

با این تفاسیر مشخص می شود که که مهمترین دلیل دخالت مقامات سعودی در امور سوریه و دامن زدن به اختلافات طرفین درگیر، تلاش برای حفظ و در صورت امکان تثبیت موقعیت خود در معادلات منطقه ای در کنار بازیگرانی چون ترکیه و ایران می باشد، چرا که با بقای حکومت فعلی در سوریه، به دنبال اتحادی که بین ایران، سوریه و عراق در منطقه شکل گرفته  بزرگترین محدودیت برای نقش آفرینی عربستان در منطقه ایجاد خواهد شد. بنابراین مقامات سعودی علاوه بر حمایت تسلیحاتی از مخالفان حکومت سوریه، در روز های اخیر برای پایین کشیدن بشار اسد از اریکة قدرت به تشدید اختلاف در بین فرقه های قومی و مذهبی پرداخته اند و از این جهت است که تعقیب دموکراسی در سایر کشورها هم برای سعودی ها و هم متحدان غربی آن خیال و ابزاری بیش نیست.