زلنسکی در دوراهی سرنوشت‌ساز: آمریکا یا عزت ملی

به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری دانشجو، جنگ اوکراین در سال چهارم خود وارد مرحله‌ای بحرانی و پیچیده شده است. پیشروی نیروهای روسیه در شرق کشور، فشارهای اقتصادی و اجتماعی داخلی، و همچنین رسوایی‌های فساد در دولت ولودیمیر زلنسکی، اوکراین را در وضعیتی شکننده قرار داده است. در این شرایط، ایالات متحده با طرح ۲۸ ماده‌ای پیشنهادی ترامپ تلاش می‌کند تا کی‌یف را به پذیرش توافقی سوق دهد که در ازای واگذاری بخش‌هایی از خاک و محدودسازی ظرفیت نظامی، حمایت و تضمین امنیتی دریافت کند.

اما بررسی دقیق مفاد این طرح، پیامدهای آن برای اوکراین را فاجعه‌بار نشان می‌دهد و اعتماد به آمریکا، به‌عنوان یک قدرت بی‌صفت و خودمحور، خطرات استراتژیک جدی ایجاد می‌کند. 

مرور اجمالی طرح ۲۸ ماده‌ای ترامپ

پیش‌نویس طرح پیشنهادی آمریکا شامل محورهای اصلی زیر است:

تضمین امنیتی آمریکا
اگرچه تضمین امنیتی مشابه حمایت ناتو مطرح شده، اما اوکراین هیچ عضویتی در ناتو ندارد و امنیت آن به تصمیمات واشنگتن و متحدان اروپایی وابسته است. هیچ ضمانت قانونی الزام‌آوری برای دفاع مستقیم از اوکراین وجود ندارد، و این مسئله، کشور را در موضعی کاملاً وابسته قرار می‌دهد.

واگذاری قلمرو
طرح شامل واگذاری مناطق تحت کنترل روسیه از جمله کریمه، لوهانسک و دونتسک است و اوکراین مجبور به پذیرش خط تماس «منجمد» در خرسون و زاپوریژیا می‌شود. این واگذاری نه تنها بر اساس فشار خارجی تحمیل شده، بلکه مشروعیت ملی و شرافت اوکراین را به خطر می‌اندازد.

کاهش ظرفیت نظامی
نیروهای مسلح اوکراین به ۶۰۰ هزار نفر کاهش می‌یابند و بسیاری از تسلیحات مهم کنار گذاشته می‌شوند. این محدودیت شدید توان دفاعی کشور را کاهش داده و بازدارندگی علیه حملات روسیه و تهدیدات منطقه‌ای را از بین می‌برد.

ممنوعیت عضویت در ناتو
اوکراین موظف است در قانون اساسی خود عضویت در ناتو را ممنوع کند و آمریکا نیز تضمین می‌دهد که پذیرش آینده اوکراین در ناتو غیرممکن خواهد بود. این اقدام، چشم‌انداز امنیتی بلندمدت کشور را برای دهه‌ها محدود می‌کند.

توافق‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری
دارایی‌های مسدودشده روسیه و کمک‌های اروپایی برای بازسازی اوکراین تحت کنترل آمریکا اختصاص می‌یابد و سود قابل توجهی به واشنگتن باز می‌گردد. این امر استقلال اقتصادی اوکراین را محدود می‌کند و کشور را به ابزار فشار ژئوپلیتیک آمریکا تبدیل می‌کند.

معافیت نیروهای روسی از پیگرد جنایات جنگی
این بند عدالت قضایی را نقض کرده و نشان می‌دهد که هرگونه صلح پیشنهادی مبتنی بر مصالحه نابرابر و امتیازدهی یک‌جانبه است.

 زلنسکی و اعتماد خطرناک به آمریکا

تضعیف شرافت ملی و مشروعیت داخلی
پذیرش واگذاری قلمرو، شرافت ملی و مشروعیت دولت اوکراین را به خطر می‌اندازد. مردم مناطق اشغالی و شهروندان اوکراین احساس خواهند کرد دولت تحت فشار خارجی، مصالحه غیرمنصفانه انجام داده است. این مسئله، بحران اعتماد داخلی و کاهش حمایت عمومی را به همراه دارد و می‌تواند زمینه بی‌ثباتی سیاسی را تشدید کند.

ابستگی امنیتی به آمریکا و متحدان اروپایی
تضمین امنیتی آمریکا، برخلاف عضویت در ناتو، هیچ ضمانت الزام‌آوری ندارد و بستگی کامل به اراده واشنگتن دارد. تجربه گذشته نشان داده است که آمریکا در مواقع بحرانی ممکن است اولویت‌های ژئوپلیتیک خود را بر امنیت متحدان ترجیح دهد. وابستگی به آمریکا، توان دفاعی مستقل اوکراین را محدود کرده و تصمیمات حیاتی امنیتی را به قدرت خارجی واگذار می‌کند.

کاهش توان دفاعی و نظامی اوکراین
با کاهش ظرفیت نیروهای مسلح و محدودیت‌های تسلیحاتی، اوکراین در صورت نقض آتش‌بس یا حمله روسیه توان مقاومت مستقل ندارد. این امر توان بازدارندگی را کاهش داده و کشور را در برابر تهدیدات نظامی آینده آسیب‌پذیر می‌کند.

واگذاری سیاسی و قانونی حق پیوستن به ناتو
ثبت ممنوعیت عضویت در ناتو در قانون اساسی، تمام مسیرهای استراتژیک اوکراین برای همگرایی با غرب را مسدود می‌کند و کشور را برای دهه‌ها در موضعی وابسته و آسیب‌پذیر باقی می‌گذارد.

پیامدهای اقتصادی و وابستگی مالی
بازسازی اقتصادی تحت نظارت آمریکا، هرچند به ظاهر کمک است، ولی در عمل استقلال اقتصادی را کاهش داده و کشور را به ابزاری برای فشار ژئوپلیتیک آمریکا تبدیل می‌کند.

پیامدهای ژئوپلیتیک و امنیتی بلندمدت

تضعیف موقعیت بین‌المللی اوکراین
پذیرش طرح، اعتبار سیاسی اوکراین را کاهش داده و امکان فشارهای مشابه از سوی دیگر قدرت‌ها را افزایش می‌دهد.

تقویت موضع روسیه
واگذاری مناطق تحت کنترل روسیه و کاهش ظرفیت نظامی، موقعیت کرملین را تثبیت کرده و توان فشار بر کی‌یف را افزایش می‌دهد.

خطر اعتماد بیش از حد به آمریکا
اعتماد کامل به آمریکا بدون مکانیسم الزام‌آور، اوکراین را در شرایطی قرار می‌دهد که در صورت تغییر اولویت‌های واشنگتن، هیچ راه بازگشتی نخواهد داشت. تجربه تاریخی نشان داده است که آمریکا در مواقع بحرانی اولویت‌های استراتژیک خود را بر منافع متحدان ترجیح می‌دهد و اوکراین با بحران امنیتی و سیاسی جدی مواجه خواهد شد.

فشار روانی و سیاسی ترامپ
ترامپ با تعیین ضرب‌الاجل کوتاه و تهدید به قطع اطلاعات و تسلیحات، دولت اوکراین را در وضعیتی قرار داده که میان «تسلیم با حداقل زیان» و «مقاومت با هزینه انسانی و زیرساختی بالا» انتخاب کند. این فشار فوری مانع مذاکرات راهبردی طولانی‌مدت و مستقل می‌شود و تصمیمات استراتژیک به شدت تحت اجبار خارجی هستند.

ضعف روند دموکراتیک و دخالت مستقیم آمریکا و روسیه
طرح صلح ۲۸ ماده‌ای بدون مشارکت اروپا و اوکراین طراحی شده و توسط نمایندگان ترامپ و پوتین تدوین شده است. این امر استقلال مذاکرات اوکراین را کاهش داده و خطر تحمیل شروط ناعادلانه و خارج از چارچوب حاکمیت ملی را افزایش می‌دهد.

پیامدهای انسانی و اقتصادی فوری
زلنسکی به نابودی بخش عمده زیرساخت‌های انرژی و زمستان سخت اشاره کرده است. کاهش ظرفیت نظامی و واگذاری مناطق استراتژیک، فشار اقتصادی، انسانی و اجتماعی را افزایش می‌دهد.

تضعیف مشروعیت بین‌المللی و داخلی
واکنش منفی جامعه مدنی، رسانه‌ها و تحلیلگران اروپایی نشان می‌دهد که پذیرش طرح، تسلیم کامل تلقی شده و مشروعیت داخلی و حمایت بین‌المللی اوکراین را تضعیف می‌کند. این مسئله خطر بسیار جدی برای زلنسکی و دولت او محسوب می‌شود، به‌ویژه با توجه به پرونده‌های فساد اخیر.

پیامدهای ژئوپلیتیک بلندمدت

• تثبیت موقعیت روسیه به‌عنوان قدرت غالب در اروپا.

• محدودسازی استقلال سیاسی و نظامی اوکراین و وابستگی بلندمدت به واشنگتن.

• ایجاد سابقه خطرناک بین‌المللی که می‌تواند انگیزه‌های اشغالگرانه دیگر کشورها را تقویت کند.

طرح ۲۸ ماده‌ای ترامپ، با وعده صلح و تضمین امنیتی ارائه شده است، اما در عمل استقلال سیاسی و نظامی اوکراین را کاهش می‌دهد، بخشی از خاک کشور را واگذار کرده و وابستگی به آمریکا را افزایش می‌دهد. سیاست‌های زلنسکی، اگرچه با هدف حفظ امنیت فوری اتخاذ شده، در بلندمدت اوکراین را در موقعیتی آسیب‌پذیر و وابسته قرار می‌دهد.

اعتماد بیش از حد به آمریکا و پذیرش این طرح بدون مشارکت فعال متحدان اروپایی، پیامدهای انسانی، اقتصادی و ژئوپلیتیک جدی ایجاد کرده و ممکن است برای دهه‌ها استقلال و شرافت ملی اوکراین را تحت تأثیر قرار دهد. تجربه تاریخی نشان داده است که تکیه صرف بر حمایت خارجی، بدون تقویت توان دفاعی و استقلال سیاسی، می‌تواند منجر به تحمیل شرایط نامطلوب و تضعیف کشوری شود که در مرکز مناقشه‌ای پیچیده و طولانی قرار دارد.