پیرغلامانی که روی سکوی «تکیه شوفرها» محاسن سفید کردند / تجلیل از پیشکسوتان تعزیه در قلب میدان قزوین + فیلم
به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، در آستانه میدان قزوین و روبروی بیمارستان فارابی، بنایی قدیمی با نزدیک به یک قرن فعالیت قد برافراشته است که سالهاست بار حفظ و حراست از فرهنگ عاشورا و هنرهای آیینی ایران را دوش میکشد. «تکیه شوفرها» امشب میزبان آیین تجلیل و یادبود کسانی بود که روزگاری در اوج جوانی بر سکوی این تکیه هنرنمایی میکردند و امروز به افتخار محاسن سپید پیرغلامی و پیشکسوتی عرصه شبیهخوانی نائل آمدهاند.
از گاراژداری و خطداری تا برپایی تکیه حسینی
این تکیه قدیمی، اصالت خود را از گذشتههای دور تهران، یعنی زمانی که میدان قزوین دروازه خروجی شهر به سمت کرج و قزوین بود، وام گرفته است. یکی از نوادگان حاج حسین عظیمی، از بانیان اولیه این تکیه، در گفتگو با خبرنگار دانشجو درباره تاریخچه آن میگوید: «پدربزرگ من در این منطقه رئیس خط اتوبوسها بودند. ایشان به همراه همکاران و رانندهها تصمیم گرفتند این تکیه را تاسیس کنند. ابتدا مراسم به صورت چهارپایهخوانی و روضهخوانی بود، بعدها به دو شب تعزیه رسید و اکنون سالهاست که در دهه اول محرم به صورت کامل اقامه عزا میشود. نسل ما ناخودآگاه با عشق پدربزرگ به تعزیه، با این هنر مذهبی و نام امام حسین (ع) خو گرفت.»
تفاوتهای تعزیه اصیل با شبیهخوانیهای امروز
در این مراسم، پیشکسوتان و شبیهخوانانی که سالها در نقشهای موافق و مخالف جلوهگری کردهاند، به بیان دغدغههای خود پرداختند. یکی از این هنرمندان که پس از سالها موافقخوانی، از ۱۸ سالگی به عرصه «مخالفخوانی» روی آورده، با تاکید بر حفظ اصالت تعزیه گفت:
«شبیهخوانی و ذکر سیدالشهدا حال و هوای خاص خودش را میخواهد و از همه هنرها جداست. ما هیچ هنری را در جهان نداریم که بازیگر نقش مخالف (اشقیاء) بیاید و در حین اجرا، برای مظلومیت نقش موافق (اولیاء) اشک بریزد. متاسفانه امروز برخی تعزیهها به سمت مطربی رفته است؛ در حالی که تعزیه حرمت و طهارت خود را دارد.»
آفاتِ «شخصمحوری» به جای «گروهمحوری» در تعزیه جدید
یکی دیگر از کارشناسان و حاضران در این مراسم با مقایسه تعزیه قدیم و جدید اظهار داشت: «بزرگان این عرصه تا زمانی که جمعشان جمع بود و به صورت تشکیلاتی و گروهی کار میکردند، تاثیرگذار بودند. متاسفانه در تعزیه جدید، کار از شکل "گروهی" به شکل "شخصی" دگرگون شده و وقتی هرکس میخواهد به تنهایی ایفای نقش کند، آن اثرگذاری لازم را ندارد؛ این شخصمحوری آفت امروز تعزیه است.»
طنین نوای عاشورایی در تئاتر موزیکال مذهبی پایتخت
تکیه شوفرها با سابقهای بیش از ۸۰ سال، از اجرای تکمجلسی در گذشته به اجرای ۱۰ مجلسی در ده شب محرم رسیده است. اهالی قدیمی محل و حاضران، خاطرات خود را با نوای ترامپت، دمام و دستگاههای موسیقی اصیل ایرانی که در این تئاتر موزیکالِ مذهبی به گوش میرسد، پیوند میزنند؛ نوایی که از کودکی گوش فرزندان این محله را با دستگاههای موسیقی عاشورایی آشنا کرده
است.
در بخش پایانی این مراسم، با اهدای لوح و یادبود، از خانواده بزرگ عظیمی که پس از درگذشت بانیان اولیه، همچنان با نظم و شکوه چراغ این تکیه را در قلب تهران روشن نگه داشتهاند و همچنین از پیرغلامان و وزنههای سنگین شبیهخوانی ایران که موی خود را در راه این هنر آیینی سپید کردهاند، تجلیل به عمل آمد.