صدای غزه و میراث‌دار شهید سنوار؛ پیام‌های انتخاب خلیل الحیه در حماس

 به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو، جنبش حماس دیروز، دوشنبه، انتخاب خلیل الحیه را به عنوان رئیس دفتر سیاسی خود اعلام کرد و او جانشین یحیی سنوار شد که در ۱۶ اکتبر ۲۰۲۴ درحالی که تا آخرین نفس در میدان مقابل جنایتکاران صهیونیست ایستاد و جنگید، در شهر رفح در جنوب نوار غزه به شهادت رسید.

انتخاب خلیل الحیه به عنوان رئیس دفتر سیاسی حماس، علیرغم ضربات سنگینی که رهبری آن در طول جنگ متحمل شده است، بر تعهد مداوم این جنبش به مقاومت تأکید می‌کند و مرکزیت و نفوذ غزه در تصمیم گیری‌های سازمانی و سیاسی حماس را نشان می‌دهد.

کارنامه درخشان خلیل الحیه در مقاومت فلسطین

الحیه یکی از رهبران تاریخی حماس محسوب می‌شود و پیش از آنکه پس از شهادت یحیی سنوار، رئیس این جنبش در غزه شود، علاوه بر سال‌ها عضویت در دفتر سیاسی، به عنوان معاون رئیس حماس در غزه نیز خدمت کرده بود.

پیروزی خلیل الحیه در انتخابات فعلی، که ادامه دوره ۲۰۲۱ تا زمان برگزاری انتخابات جامع برای دوره جدید محسوب می‌شود، نشان دهنده حفظ وزن سازمانی مرتبط با غزه و رهبری آن در درون جنبش حماس است.

خلیل الحیه، که در محافل فلسطینی با نام "ابو اسامه" شناخته می‌شود، در ۵ نوامبر ۱۹۶۰ در شهر غزه، در دوران حکومت مصر بر نوار غزه، متولد شد. او متاهل و دارای هفت فرزند است که چهار نفر از آنها شهید شده‌اند: اسامه و حمزه که در جنگ‌های قبلی در نوار غزه شهید شدند؛ همام که در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵ در یک سوء قصد علیه هیئت مذاکره کننده در دوحه شهید شد؛ و عزام که در ماه مه گذشته به شهادت رسید.

وی دارای مدرک دکترا در رشته مطالعات حدیث از دانشگاه قرآن کریم و علوم اسلامی سودان (۱۹۹۷)، مدرک کارشناسی ارشد در همین رشته از دانشگاه اردن (۱۹۸۹) و مدرک کارشناسی از دانشکده اصول دین دانشگاه اسلامی غزه (۱۹۸۳) است.

رئیس جدید دفتر سیاسی حماس، در اوایل دهه ۱۹۹۰ به مدت سه سال در زندان‌های اسرائیل اسیر بود و سپس آزاد شد. او سپس به فعالیت‌های خود ادامه داد و بیش از ۳۰ سال در رده‌های رهبری حماس ارتقا یافت.

الحیه در انتخابات قانونگذاری ۲۰۰۶ در فهرست «تغییر و اصلاح»، فهرست نامزد‌های حماس، به شورای قانونگذاری فلسطین راه یافت و به عضوی برجسته در این شورا تبدیل شد و بعداً در انتخابات ۲۰۲۱ که اندکی قبل از جنگ غزه توسط محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، لغو شد، در صدر فهرست حماس قرار گرفت.

سابقه تلاش‌های صهیونیست‌ها برای ترور ابوالشهداء

خلیل الحیه یکی از برجسته‌ترین رهبران حماس است که از چند دهه گذشته در لیست ترور صهیونیست‌ها قرار دارد. الحیه در سال ۲۰۰۷ از یک سوءقصد توسط نیرو‌های اشغالگر اسرائیلی جان سالم به در برد. او در محل حمله حضور نداشت، اما هفت عضو خانواده‌اش، از جمله برادرانش و چند تن از فرزندانشان، به شهادت رسیدند.

صهیونیست‌ها در سال ۲۰۱۴ در جریان جنگ غزه دوباره تلاش کردند او را ترور کنند، اما ناکام ماندند. در این عملیات تروریستی تعداد زیادی از اعضای خانواده خلیل الحیه، از جمله پسرش اسامه الحیه، همسر و فرزندانش، به همراه ۱۹ عضو دیگر خانواده، هنگامی که خانه‌شان در محله الشجاعیه در شرق شهر غزه هدف حمله توپخانه‌ای قرار گرفت، به شهادت رسیدند.

در ۹ سپتامبر ۲۰۲۵، خلیل الحیه و شماری از دیگر رهبران حماس در حمله هوایی اسرائیل به یک مجتمع مسکونی محل اقامت مقامات حماس در دوحه، پایتخت قطر، هدف قرار گرفتند. او و همراهانش زنده ماندند، اما پسرش همام و مدیر دفترش جهاد لبد در این حمله به شهادت رسیدند.

ناامیدی آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها بعد از انتخاب خلیل الحیه به ریاست حماس

پیش از این کابینه امنیتی رژیم صهیونیستی ارزیابی کرده بود که در نتیجه تحولات جنگ غزه، رهبرانی در حماس ظهور می‌کنند که رویکرد و موضعی متفاوت از رهبری سابق این جنبش خواهند داشت و در دشمنی خود با اسرائیل به اندازه رهبری قبلی حماس، سرسخت نخواهند بود.

آمریکا و رژیم صهیونیستی روی این موضوع شرط‌بندی کرده بودند، اما واقعیت‌ها نشان می‌دهد که این سرمایه‌گذاری آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها حداقل تاکنون به نتایج مورد نظر آنها نرسیده است.

در این میان انتخاب خلیل الحیه به عنوان رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس، صرفاً یک همه پرسی داخلی در مورد مشروعیت حماسه تاریخی طوفان الاقصی در اکتبر ۲۰۲۳ نیست؛ بلکه تاییدی بر جایگاه سیاسی منطقه‌ای حماس نیز هست، آن هم در زمانی که رسانه‌های متخاصم از جمله برخی رسانه‌های عربی که در واقع تریبون‌های آمریکایی- صهیونیستی هستند، تلاش دارند وانمود کنند که مقاومت فلسطین رو به فروپاشی است.

اما در انتخابات داخلی که در شرایط امنیتی بسیار دشواری برگزار شد، خلیل الحیه توانست بر رقیب خود، خالد مشعل پیروز شود و محاسبات آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها را به هم بریزد. حتی در طول دوره خلأ اداری در جنبش حماس بعد از شهادت تعداد زیادی از رهبران آن از جمله شهید اسماعیل هنیه و یحیی سنوار، خلیل الحیه به عنوان رئیس حماس در نوار غزه، رئیس هیئت مذاکره کننده این جنبش و عضو ارشد شورای رهبری موقت تشکیل شده از رهبران منطقه‌ای، فعالیت می‌کرد.

صدای غزه و میراث‌دار شهید یحیی سنوار

خلیل الحیه ملقب به ابو اسامه، برای جلب اعتماد رأی‌دهندگان حماس نیازی به تبلیغات داخلی زیادی نداشت؛ زیرا از نظر این جنبش، او پاسدار خون فلسطینی‌ها و میراث رهبرانی همچون شهید یحیی سنوار است؛ به ویژه اینکه چهار پسر و ده‌ها نفر از اعضای خانواده خود را به عنوان شهید در راه فلسطین و مقاومت آن تقدیم کرده است.

نزدیکان خلیل الحیه او را به عنوان یک شخصیت قوی و مصمم توصیف می‌کنند که در همه امور به مشورت متوسل می‌شود و هرگز تصمیمات یک جانبه نمی‌گیرد. یک منبع در جنبش حماس که او را خوب می‌شناسد، می‌گوید که ابو اسامه در طول دوران خدمت خود در حماس تعهد خود به اصول ملی و مقاومت فلسطین را ثابت کرده و همواره زندگی خود را به عنوان یک ماموریت و مسئولیت سنگین در مسیر دفاع از حقوق فلسطینی‌ها می‌بیند.

این منبع در گفت‌و‌گو با روزنامه الاخبار اظهار داشت که در طول نبرد طوفان الاقصی و به ویژه بعد از شهادت تعداد زیادی از رهبران حماس، خلیل الحیه به عنوان یک پدر فداکار در این جنبش وظایف خود را انجام می‌داد و همه اعضای حماس نسبت به او احساس تعلق، عشق و وفاداری عمیق دارند.

در حماس، ابو اسامه به عنوان صدای غزه و دژ‌های باقی‌مانده آن و کسی که بیشترین هماهنگی را با شرایط آن دارد، شناخته می‌شود. خلیل الحیه علاوه بر مناصب رهبری مختلف در جنبش حماس، یک فرمانده میدانی نیز به شمار می‌رود که زندگی خود را در کنار سایر مسئولان شاخه نظامی این جنبش در غزه، از جمله شهید محمد الضیف و عزالدین الحداد گذراند.

خلیل الحیه یکی از معدود چهره‌های جنبش حماس است که همه او را همسو با شهید یحیی سنوار می‌دانند. همچنین در سطح منطقه‌ای، ابو اسامه یکی از شخصیت‌هایی است که همراه با شهید یحیی سنوار، قبل از نبرد طوفان الاقصی بر لزوم تقویت روابط با همه اعضای محور مقاومت از جمله نظام قبلی سوریه به ریاست بشار اسد تاکید داشت و مسیر آشتی با آن را پیش گرفت.

منابع حماس گزارش می‌دهند که سیاست‌های خلیل الحیه در ارتقای روابط حماس با حزب‌الله و محور مقاومت به سطح یک اتحاد استراتژیک نقش مهمی داشته است.

بر این اساس، بسیاری از ناظران معتقدند که انتخاب خلیل الحیه به عنوان رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس بازتابی از پویایی سازمانی در این جنبش تلقی می‌شود و نشان می‌دهد که حماس به عنوان نماینده مقاومت فلسطین، علی رغم ضربات سنگینی که در طول جنگ متحمل شده، همچنان پابرجاست.

این انتخاب همچنین بر محوریت نوار غزه در معادله رهبری حماس و تعهد آن به نقش اصلی و اهمیت استراتژیک غزه، چه در پویایی داخلی و چه در توازن ملی گسترده‌تر فلسطین، تأکید می‌کند.

در پایان، انتخاب خلیل الحیه به عنوان رئیس دفتر سیاسی حماس، عزم راسخ این جنبش برای ادامه راه مقاومت و پایبندی به اصول رهبری قبلی در سیاست‌های داخلی و منطقه‌ای را نشان می‌دهد و پیامی شجاعانه به دشمن صهیونیستی و شرکای آن است که برای تجزیه نوار غزه، تضعیف نقش مرکزی آن و پایان دادن به مقاومت آن تلاش می‌کنند.