لبنان در آستانه جنگ فرقه‌‌ای

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»؛ با آغاز برخی اعتراض های مردمی در سوریه همزمان با وقوع  تحولات و انقلاب های مردمی در سطح منطقه، بسیاری از کارشناسان منطقه بر این باور بودند که تنش ها در سوریه بدلیل ماهیت متفاوت جریان های معترض، وجود فرقه های مختلف قومی و مذهبی در این کشور و همچنین مخالفت یا همسویی برخی قدرت های منطقه ای و بین المللی با تحولات این کشور براحتی قابل حل نبوده و ابعاد آن نیز ممکن است محدود به این کشور نماند.

 

نگاهی به رخدادهای اخیر در سوریه حاکی از صحت مطلب فوق است و شاهد آن هستیم علی رغم اعزام صدها تن از ناظران سازمان ملل به این کشور، درگیری های خونین در سوریه ادامه دارد و روزانه چندین انفجار یا عملیات تروریستی در این کشور صورت می گیرد و طرفین هریک، دیگری را متهم به دخالت در آن می کنند. به واقع سواستفاده کشورهای ناتو از قطعنامه شورای امنیت در قبال لیبی، کشورهای حامی حکومت اسد را به تامل واداشته و مانع از هرگونه دخالت بین المللی در این کشور شده است. آنها بر این باورند، هرگونه دخالت در امور سوریه نه در جهت منافع این کشور بلکه در راستای برخورد خصومت آمیز و سیاسی کشورهای غربی علیه حکومت اسد قلمداد می شود.

بحران اخیر در سوریه نه تنها فروکش نکرده، بلکه ابعاد آن گسترش یافته و در اولین گام به لبنان سرایت کرده است که طی روزهای اخیر شاهد افزایش درگیری هاس خونین فرقه ای در این شهر بوده ایم. اگرچه پیشتر نیز بسیاری از گروه های فرقه ای نظیر علوی های ترکیه نسبت به رخدادهای سوریه و مواضع ترکیه نسبت به آن اعلام موضع کرده بودند، اما اکنون درگیری ها به شکل جدی دامن لبنان را که طی دهه های اخیر همواره متاثر از سوریه بوده است را نیز گرفته است.

 

به واقع همواره یکی از نگرانی ها در ارتباط با لاینحل ماندن بحران در سوریه وجود گروه های متعدد قومی و مذهبی در سوریه بوده است که این گروه ها هر یک موضع متفاوتی نسبت به ماندگاری یا سقوط اسد مواضع متفاوتی دارند و ریشه ها و وابستگی های این جریان ها نیز منحصر به سوریه نمی باشد.

 

فرقه های عمده موجود در سوریه را می توان، سنی ها، علوی ها، کردها، ارمنی ها، دروز ها، چرکس ها، اسماعیلیه، امامیه، یهودی ها و مسیحیان ارتدوکس بر شمرد.  

 

این تنوع قومی، زبانی و مذهبی در سوریه که رنگین‌کمان و مینیاتوری از جامعه بشری است، در کمتر کشور جهان دیده می‌شود. اقلی هایی نظیر مسیحیان، علوی ها بر این باور با سقوط نظام اسد و روی کار آمدن جریان سنی منافع آنها به خطر افتد.

 

لبنان نیز به مانند سوریه از معدود کشورهای منطقه است که شاهد وجود چنین فرقه های متعدد است و به دلیل همسایگی با سوریه و تاریخ مشترک فرهنگی همواره تحولات این کشور متاثر از سوریه بوده است به طوری که دو جریان عمده موجود در این کشور یعنی جریان 8 مارس و 14 مارس یکی موافق سیاست های سوریه در منطقه و دیگری در مخالفت آشکار با رژیم دمشق است.

 

صرف نظر از وابستگی های تاریخی لبنان به سوریه و نفوذ گسترده دمشق در این کشور که آن را در مخالفت دولت میقاتی با سیاست ها اعمال شده از سوی اتحادیه عرب بر علیه سوریه می توان براحتی مشاهده کرد، یکی از عواملی که با آغاز درگیری ها در سوریه همواره از سوی نظام اسد مطرح می شد قاچاق اسلحه و آموزش نظامی معارضین سوری از سوی کشورهای همسایه بوده است که علاوه بر ترکیه و اردن همواره انگشت اتهام به سوی جریان 14 مارس نیز نشانه می رفته است.

 

به طور نمونه ارتش لبنان اخیرا در بیانیه‌ای اعلام کرد که گشت ساحلی این کشور، کشتی حاوی محموله اسلحه از جمله سکوهای خمپاره انداز که از لیبی وارد دریای مدیترانه شده است را توقیف کرده است. این محموله در شهر بندری طرابلس کشف شده است. شهر طرابلس که اکثریت ساکنان -آن سنی مذهب هستند و منطقه تحت نفوذ جریان آمریکایی 14 مارس قرار دارد در ماه‌های اخیر شاهد تظاهرات پی در پی در حمایت از اعتراض‌ها در سوریه علیه نظام بشار اسد رئیس جمهور این کشور بود.

جریان 14 مارس با حمایت از مخالفین اسد به دنبال سرنگونی یا حداقل تضعیف وی می باشند تا از آن طریق بتوانند بر دولت نجیب میقات اعمال فشار کنند. گفتنی است ارسال تسلیحات به سوریه نه فقط با حمایت جریان مارس بلکه حمایت کشورهای محافظه کار خلیج فارس و همچنین ایالات متحده آمریکا را دارا می باشد به گونه ای که اخیرا روزنامه واشنگتن پست در مطلبی نوشت که مخالفان در سوریه کمک‌های مالی متعددی را برای خرید سلاح و تجهیزات نظامی دریافت کرده‌اند. بر اساس این گزارش دولت آمریکا نقش اصلی را در هماهنگی این کمک‌ها داشته است. بر اساس گزارش واشنگتن پست مخالفان رژیم بشار اسد در هفته‌های گذشته شماری تسلیحات نظامی از جمله سلاح‌های ضد تانک را با کمک‌های آمریکا دریافت کرده‌اند.

 

کارشناسان منطقه پیشتر از تحت تاثیر قرار گرفتن فضای لبنان از تحولات سوریه هشدار داده بودند. امری که در شرایط فعلی عملا محقق شد و شاهد بروز درگیری های شدید در شهر طرابلس و اکنون بیروت هستیم. در طرابلس سنی های مخالف اسد به درگیری با علویان این شهر پرداختند که چندین کشته و دهها مجروح بر جای گذاشت و در نهایت حضور ارتش را در این شهر جهت برقراری آرمش در پی داشت. اما حضور ارتش نه تنها به آرامش این شهر منجر نشد که دامنه آن به بیروت نیز کشیده شد.

 

وقوع برخی اعتراضات در بیروت خطری برای آغاز مجدد درگیری های فرقه ای در این کشور دهها فرقه ای است که سالیان متمادی را در گذشته در این زمینه سپری کرده است که حاصل آن کشته شدن ده ها هزار نفر و همچنین ویرانی لبنان بوده است.

 

اکنون و پس از کشته شدن دو تن از رهبران سنی لبنان و مخالف حکومت بشار اسد، رییس جمهوری سوریه به ضرب گلوله سربازان لبنانی، اعتراضات و درگیری ها در لبنان بالا گرفته است. بلافاصله بعد از خبر کشته شدن شیخ احمد عبدالواحد و خوالد میرائیب، صد ها تن از مردم در بیروت و همینطور در منطقه عکار در شمال لبنان دست به اعتراض زدند و جاده های شهر را بستند.

 

بنا به منابع امنیتی لبنان، راننده خودروی این دو تن، هنگام نزدیک شدن به پاسگاه بازرسی مرز شمال لبنان، به فرمان ایست توجه نکرد و به این دلیل سربازان مجبور به شلیک شدند.

نیروهای امنیتی در بیروت با وقوع درگیری ها  به سرعت اقدام به بازگشایی راه‌های بسته شده کردند و همه ی راه ها به جز راه‌های منطقه طریق الجدیده که در آنها درگیری مسلحانه روی داد باز شد. سایت روزنامه اللواء به نقل از یک منبع امنیتی حوادث این منطقه را مشکوک توصیف کرده که به گفته او به نظر از از پیش برنامه ریزی شده بود.

 

اکثر مردم این منطقه از هواداران جریان المستقبل هستند. این درگیری ها به حمله مسلحانه نیروهای جریان المستقبل به دفتر حزب جریان عربی انجامید. شاکر البرجاوی رهبر حزب جریان عربی هنگام حمله در مقر حزب خود حضور داشت. درگیری میان دو طرف تا سحرگاه ادامه داشت. خبرهای غیر رسمی اعلام شده از سوی رسانه‌های محلی، از کشته شدن دستکم ۳ نفر و زخمی شدن بیش از ۹ نفر دیگر حکایت دارد.

وقوع درگیری ها زنگ خطری برای لبنان محسوب می شود که می تواند همراه با اوج گیری بحران در سوریه آتش جنگ مذهبی را در خاورمیانه افزایش داده و آن را تبدیل به رقابتی میان قطب های منطقه ای و فرامنطقه ای قرار دهد.

 

البته بایستی ذکر کرد برخی کشورها نظیر عربستان سعودی و قطر برای تضعیف دولت میقاتی و بهانه برای خلع سلاح حزب الله به دنبال مسلح شدن برخی جریان های سلفی برای برقراری آنچه توازن نامیده می شود حمایت می کنند.