سردارعلایی عنوان‌كرد: 12 چالش‌ دولت‌هاي جديد در خاورميانه

به گزارش خبرنگار بين‌الملل «خبرگزاري دانشجو»، دكتر حسين علايي امروز در نشستي تحت عنوان «تحولات خاورميانه و آينده نظم منطقه‌اي» كه در سالن مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصحلت نظام در حال برگزاري است، به بررسي چالش‌هاي دولت‌هاي جديد در خاورميانه پرداخت.
 

وي اظهار داشت: اگرچه انتخابات‌هاي اخير در كشورهايي كه در آنها انقلاب رخ داده حاكي از پيروزي اسلام‌گرايان است اما تشكيل دولت جديد توسط اين نحله‌هاي فكري با چالش‌هايي از جمله موارد زير مواجه خواهد بود:

 

1. اختلافات فكري در ارتباط با ماهيت حكومت و چگونگي حكمراني

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين گفت:‌ با مطالعه در باب ديدگاه‌هاي فكري انقلابيون منطقه سه ديدگاه وجود دارد كه اولي خواهان اجراي احكام شريعت است طبق فهم خود و بدون تحمل ديگران (سلفي‌ها) و دومي خواهان آن است كه قوانين و مقررات حكومتي با احكام اسلامي در تضاد نباشد و درصدد نهادينه شدن اسلام در جامعه است نه از طريق دولت (اخوان‌المسلمين) و سومين ديدگاه خواستار دولتي با ساختار حكومتي لائيك مي باشد كه در آن دين نقشي ندارد.

علايي الگوهاي حكومتي مطرح شده براي انقلابيون را سه الگو برشمرد؛ الف: الگوي جمهوري اسلامي كه تركيبي از مردم‌سالاري ديني بوده و حامي آرمان فلسطين و مقابله با رژيم صهيونيستي است؛ ايجاد نظم جديد در منطقه، همگرايي ميان مسلمانان و استقلال عمل در قبال آمريكا از ويژگي‌هاي آن مي باشد.

ب: الگوي تركيه كه تركيبي از دولت لائيك، دموكراتيك مي باشد و در آن روابط خوب با غرب برقرار است و همچنين علي‌رغم ارتباط با گروه‌هاي فلسطيني و حمايت از آنها موجوديت رژيم صهيونيستي را به رسميت شناخته است.

 

ج: الگوي عربستان سعودي كه آن را ولايت امر سلطاني مي‌توان ناميد و خواهان اجراي احكام شريعت است و مدافع آرمان فلسطين بدون ضديت با رژيم صهيونيستي و همگرا با ايالات متحده كه سلفي‌ها بيشتر حامي آن هستند.

د: ملي‌گرايي كه به دنبال بازآفريني افتخارات دوران گذشته اعراب است كه ضديت با اسرائيل و حمايت از فلسطيني‌ها در راس برنامه هاي آن قرار دارد.

2. باقي ماندن نهادها و اركان حكومتي سابق

 

وي گفت: اين ساختارها جهت حمايت از ديكتاتورها به وجود آمده است و وجود آنها براي دولت‌هاي آتي در كشوري مانند مصر بسيار خطرناك خواهد بود.

اين استاد دانشگاه امام حسين گفت: ارتش و سازمان‌هاي امنيتي بالاترين هزينه را در چنين شرايطي براي حمايت از ساختارهاي موجود به خرج خواهند داد.

3. مداخله بازيگران بين‌المللي بويژه آمريكا

 

علايي بيان كرد: قدرت هاي بزرگ در قبال حوادث خاورميانه به دليل وجود منافعشان بي‌تفاوت نخواهند ماند؛ از اين رو در تشكيل دولت‌ها و روي كار آمدن روساي جمهور و قوانين آينده حضور خود را نشان مي دهند.

وي گفت: مديريت اوضاع در بحرين توسط آمريكاست و همچنين حمايت از شوراي نظامي در مصر در اين راستا قابل ذكر است.

 

اين استاد دانشگاه امام حسين تاكيد كرد: دولت‌هاي مطلوب آمريكا داراي پنج ويژگي مي‌باشند كه عبارتند از معتقد بودن به ارزش‌هاي ليبرالي، عدم دردسر براي بقاي اسرائيل، همسويي با نظام بين‌المللي، عدم پيروي از الگوي جمهوري اسلامي ايران و پرهيز از افراط‌گرايي.

4. مشكل رژيم صهيونيستي و چگونگي مواجه با مسئله فلسطين

 

علايي گفت: مهم‌ترين بازنده تحولات اخير به واقع رژيم صهيونيستي بوده است و اكنون صهيونيست‌ها نگران مسئله كمپ‌ديويد و روابط آتي با دولت مصر خواهند بود و از طرفي دولت مصر با وجود انتقادات اسلام‌گرايان به مفاد قرارداد كمپ‌ديويد، محتاج كمك‌هاي ساليانه ايالات متحده به اين كشور مي‌باشند.

وي اظهار داشت: ‌اين در حالي است كه خواست مردم مصر تجديدنظر در اين پيمان با رژيم صهيونيستي است.

5. كشورهاي منطقه

 

اين فرمانده پيشين سپاه پاسداران خاطرنشان كرد: عربستان سعودي به دنبال دور كردن تحولات منطقه از مرزهاي خود است و از اين رو اين كشور جهت حفظ نظام پادشاهي اقدام به لشكركشي به بحرين نيز كرده است، اين كشور نسبت به تحولات منطقه منفعلانه رفتار نكرده و در جهت ترويج انديشه‌هاي سلفي اقدام كرده است.

 

علايي هزينه‌هاي نجومي عربستان از طريق شبكه‌هاي تلويزيوني و ارسال پول نفت به كشوري نظير مصر را به عنوان مثالي در اين باره ذكر كرد.

وي افزود: تركيه نيز با همكاري آمريكا به دنبال ارائه الگويي مطلوب از خود نزد جهان عرب است و برخي معتقدند آنها به دنبال احياي عثماني‌گري در جهان اسلام هستند.

 

6.انتظارات مردم

 

اين فرمانده پيشين سپاه پاسداران تاكيد كرد: انقلابيون خواستار جهش‌هاي بنيادين در حوزه‌هاي اقتصادي و رفاه، ايجاد حكومتي معتقد به آزادي‌هاي اجتماعي، سياسي و ايجاد انتخابات آزاد در كنار گردش آزاد قدرت، عدم مخالفت قوانين دولتي با فرهنگ و احكام اسلامي، همياري دولت با مردم فلسطين و ايجاد امنيت و نداشتن تنش با ساير دولت‌ها هستند.

7. چالش‌هاي امنيتي

 

علايي گفت: با سرنگوني ديكتاتورها در كشورهاي انقلابي نظير ليبي و يمن، اين كشورها شاهد ايجاد اختلاف‌هاي قومي و مذهبي هستند كه همچنين شاهد روي كار آمدن گروه‌هايي نظير القاعده در منطقه نيز هستيم.

 

8. چالش‌هاي اقتصادي

 

وي اظهار داشت: با وقوع انقلاب در مصر، اقتصاد اين كشور به دليل عدم سرازير شدن توريست‌ها به اين كشور دچار مشكل گشته است و از اين رو، چگونگي تئوري جديد درباره اقتصاد براي آينده اين كشور بسيار اهميت دارد.

9. رقابت احزاب مختلف

 

اين فرمانده پيشين سپاه پاسداران گفت: احزاب مختلفي در كشوري نظير مصر وجود دارد كه هر يك داراي ضعف دروني مي‌باشند.

 

علايي عدم شركت بخش اعظمي از مردم مصر را در انتخابات از ديگر چالش‌هاي دولت آتي اين كشور ناميد.

 

10. نداشتن تجربه كشور‌داري

 

وي گفت: در كشورهاي منطقه شاهد روي كار آمدن جرياناتي هستيم كه سابقا هيچ گونه تجربه‌اي را در زمينه مشاركت در حكومت نداشته اند و همواره محكوم بوده‌اند.

 

11.مسئله رهبري

 

عضو هيئت علمي دانشگاه امام حسين عنوان كرد: ‌جنبش‌هاي منطقه عمدتا بدون رهبر هستند و اگر مزيت آن عدم مصادره انقلاب از سوي رهبر وجود دارد، اما فضا را براي دخالت قدرت‌هاي خارجي مهيا خواهد كرد.

 

12. اختلاف ديدگاه ميان انقلابيون

 

انقلابيون جوان و رهبران سالخورده كه تجربه زندان و سركوب را دارند داراي ديدگاه هاي متفاوتي درباره انقلاب هستند؛ جوانان خواهان جرياني بازگشت ناپذير بوده كه به دنبال زيرسوال بردن نظام سابق به سرعت هر چه تمام‌تر است و از سويي سالخوردگان در اين زمينه حركت گام‌به‌گام را جهت دگرگوني ترجيح مي‌دهند.