استاد دانشگاه: جامعه نیرومند، متغیر مغفول در محاسبات دشمنان است +فیلم

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو، دانشجویان بسیجی دانشگاه تهران در بحبوحه جنگ ضدبشری آمریکا و اسرائیل علیه ایران، میدان دانشگاه را رها نکردند. سلسله گفتگوهای مختلفی تدارک دیده شده که در آنها اساتید "با وطن" دانشگاهی به عنوان زبان گویای علم و شرافت از حقایق این نبرد تمدنی می‌گویند تا با وطن همراه شوند.

در این میان، سیدمهدی اعتمادی فرد، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، در صحن دانشگاه تهران در خصوص شرایط جاری جنگ، به بررسی ریشه‌های تاریخی تاب‌آوری جامعه ایرانی و نقش آن در مواجهه با تهدیدات خارجی می‌پردازد.

اعتمادی‌فرد با اشاره به تحولات اخیر، از جمله آنچه از «جنگ ۱۲ روزه» یاد می‌کند، تأکید دارد که این رخدادها را نباید صرفاً در چارچوبی مقطعی تحلیل کرد، بلکه باید آن‌ها را در امتداد یک روند تاریخی بلندمدت در ایران معاصر فهم کرد. به گفته او، جامعه ایرانی در بیش از یک قرن گذشته به‌تدریج موفق شده نوعی «جامعه نیرومند و تاب‌آور» را شکل دهد؛ جامعه‌ای که توان بازسازی و سازمان‌دهی مجدد خود را در بزنگاه‌های تاریخی دارد.

وی ریشه‌های این تاب‌آوری را در دو محور اساسی می‌داند: نخست، مواجهه تاریخی با استبداد و دوم، تکیه بر استدلال و عقلانیت در کنش اجتماعی. او با ارجاع به نهضت تنباکو به‌عنوان یکی از نقاط عطف، توضیح می‌دهد که جامعه ایرانی از آن دوره تاکنون، در اشکال مختلف، این دو مؤلفه را بازتولید کرده و به تقویت بنیان‌های خود پرداخته است.

این استاد دانشگاه معتقد است که همین ویژگی‌ها، امکان مقاومت در برابر تهاجم خارجی را فراهم می‌کند. به بیان دیگر، آنچه به‌عنوان نیروی محرک در این مقاومت عمل می‌کند، نه صرفاً توان نظامی، بلکه وجود یک جامعه نیرومند و پویاست که می‌تواند شرایط بحرانی را مدیریت کرده و مسیرهای جدیدی برای تداوم حیات خود بیابد.

اعتمادی‌فرد در ادامه، برای تبیین بهتر این مفهوم، به مقایسه‌ای میان ایران و اسرائیل می‌پردازد. به باور او، ساختار اجتماعی اسرائیل بیشتر به یک «جامعه پادگانی» شباهت دارد؛ جامعه‌ای که بر پایه مناسبات نظامی و اهداف اشغالگرانه شکل گرفته و تداوم یافته است. او تأکید می‌کند که چنین ساختاری، در مواجهه با بحران‌ها، انعطاف‌پذیری کمتری دارد و در بازتولید خود با دشواری مواجه می‌شود.

وی همچنین با اشاره به وابستگی این ساختار به حمایت‌های خارجی، از جمله کمک‌های تسلیحاتی ایالات متحده آمریکا، تصریح می‌کند که تداوم این وضعیت بیش از آنکه بر بنیان‌های اجتماعی استوار باشد، به «پمپاژ» منابع بیرونی متکی است. به گفته او، در چنین شرایطی، با بروز بحران‌ها، نشانه‌هایی مانند افزایش مهاجرت معکوس و کاهش تاب‌آوری اجتماعی قابل مشاهده است.

در مقابل، جامعه ایران به‌زعم این پژوهشگر، طی حدود ۱۲۰ سال گذشته، به‌ویژه در سال‌های اخیر، نشان داده که از ظرفیت بالایی برای بقا، بازسازی و سازگاری برخوردار است. او این ویژگی را یک عامل تعیین‌کننده می‌داند که در محاسبات بازیگران متخاصم، از جمله ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

اعتمادی‌فرد در پایان تأکید می‌کند: برخلاف تصور برخی از این بازیگران که گمان می‌کردند یک حمله می‌تواند به‌سرعت به نتیجه برسد، این «جامعه نیرومند» است که امکان تداوم، بازسازی و حتی خلق ظرفیت‌های جدید را برای سیاست‌گذاران و نیروهای دفاعی فراهم می‌کند؛ ظرفیتی که نقش تعیین‌کننده‌ای در معادلات قدرت و مقاومت ایفا می‌کند.