آینده سیاسی ترکیه و مسیر مبهم شهردار آنکارا

 به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ رسانه‌ها و افکار عمومی ترکیه امروز بیش از هر زمانی نام منصور یواش شهردار مشهور پایتخت را تکرار می‌کنند.

مردی که گفته می‌شود، مهمترین رقیب اردوغان در انتخابات آتی ریاست جمهوری است و بر اساس تازه‌ترین نظرسنجی‌ها، تنها فردی است که می‌تواند رهبر حزب عدالت و توسعه را شکست دهد و از بنای شهرداری آنکارا به کاخ ریاست جمهوری بش تپه برود.

منصور یواش اگر چه خاستگاه ملی گرایانه دارد، اما سالهاست به حزب جمهوری خلق (ج. ه. پ) یعنی قدیمی‌ترین حزب ترکیه و مهمترین نهاد سیاسی کمالیست و لائیست این کشور پیوسته و به کمک این حزب، هم در سال ۲۰۱۹ و هم در سال ۲۰۲۴ میلادی، با فاصله‌ای معنی‌دار، نامزد‌های مورد حمایت اردوغان را شکست داده است.

او در کنار اکرم امام اوغلو شهردار سابق استانبول، در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۲۳ میلادی نیز، نامش به عنوان کسی معرفی شد که قرار بود پس از رئیس جمهور شدن کمال قلیچدار اوغلو، معاون رئیس جمهور شود. اما در آن انتخابات اردوغان پیروز شد و یواش نیز به کار و فعالیت خود به عنوان شهردار ادامه داد.

تنها در عرض دو سال، اتفاقات مهمی در صحنه سیاسی ترکیه روی داد که یک بار دیگر نام منصور یواش را بر سر زبان‌ها انداخت. اول این که اکرم امام اوغلو زندانی شد، دوم این که حزب جمهوری خلق گرفتار دعوای داخلی و انشعاب شد و اوزگور اوزل همراه با یکصد نماینده پارلمان از این حزب انشعاب کرده و حزب نو را تشکیل دادند.

انتظار می‌رفت که منصور یواش نیز به عنوان سیاستمدار نزدیک به اوزگور اوزل، از حزب جمهوری خلق خارج شود و به حزب نو بپیوندد. اما یواش دست به چنین اقدامی نزد و آن قدر در حزب خود ماند تا این که با واکنش‌های داخلی مواجه شد و معاونین قلیچدار اوغلو اعلام کردند: یواش باید تکلیف خود را روشن کند. اگر قرار است در حزب جمهوری خلق بماند، باید در شهرداری آنکارا تابع نظرات ما باشد.

اینجا بود که منصور یواش تصمیم قاطعانه‌اش را گرفت و از حزب جمهوری خلق استعفا داد. ولی به محض اعلام استعفا، اعلام کرد که به عنوان یک سیاستمدرا مستقل به فعالیت خود ادامه می‌دهد و قرار نیست عضو یک حزب باشد.

عبدالقادر سلوی تحلیلگر ارشد روزنامه حریت چاپ آنکارا و نویسنده نزدیک به اردوغان، اعلام کرده که نپیوستن یواش به حزب نو، موهبتی برای اردوغان است و مسیر پیروزی او در انتخابات بعدی را هموار خواهد کرد.

تحلیلگران سیاسی ترکیه می‌گویند: استعفای شهردار آنکارا از حزب جمهوری خلق تصمیم مهمی بود و نپیوستن او به حزب تازه تاسیس اوزگور اوزل، مهم‌تر و عجیب‌تر.

به ویژه در شرایطی که منصور یواش به تازگی در کاخ ریاست جمهوری بش تپه با اردوغان دیدار کرده و این اقدام او، معنای سیاسی بیشتری پیدا کرده و حتی برخی از رسانه‌ها گفتند: او قرار است به عضویت حزب عدالت و توسعه درآید و در انتخابات آتی نیز به درخواست اردوغان، از نامزدشدن خودداری کند.

ولی اوزگور اوزل رهبر حزب نو این ادعا‌ها را رد و اعلام کرده که منصور یواش برای دیدار با اردوغان، با او هماهنگی‌های لازم را انجام داده و اعلام کرده بود که برای کسب یک حمایت مالی خارجی برای شهرداری پایتخت، به امضا و موافقت کامل اردوغان نیاز دارد.

چرا تصمیم نهایی منصور یواش مهم است؟

حزب عدالت و توسعه اعلام کرده که در انتخابات ۲۰۲۸ میلادی، فردی غیر از اردوغان را نامزد نخواهد کرد و قرار است او برای آخرین بار، نامزد شود، رای بگیرد و مسئولیت ریاست جمهوری ترکیه را بپذیرد.

آکپارتی یا حزب حاکم ترکیه بار‌ها اعلام کرده که اردوغان، شخصاً نیازمند و محتاج این پست نیست و این ترکیه است که به تداوم فعالیت‌های موفق او، نیازمند است!

اما مخالفین و منتقدین می‌گویند: اردوغان در چند سال گذشته و به ویژه پس از تغییر نظام سیاسی و اجرایی ترکیه از پارلمانی به ریاستی، تبدیل به یک سیاستمدار اقتدارگرا و دارای اختیارات بی‌حد و مرز شد و با تصمیمات غلط، به اقتصاد و امنیت ترکیه آسیب زد و تنها راه بازگشت ثبات سیاسی و اقتصادی، این است که یک چهره سیاسی مردمی و موفق، در انتخابات بعدی رای بگیرد و پس از تغییر صحنه قدرت، یک بار دیگر با برگزاری همه پرسی، نظام پارلمانی را بر ترکیه مستولی کند.

برای تحقق این سناریو، ظاهراً منصور یواش شهردار آنکارا و اوزگور اوزل رهبر حزب نو، از بالاترین امکان، شانس و اقبال عمومی برخوردارند و البته فاتح اربکان نیز اعلام کرده که شخصاً نامزد می‌شود و حاضر نیست به نفع کسی کنار بکشد.

در نتیجه تصمیم منصور یواش از هر لحاظ برای تعیین مسیر رقابت انتخاباتی آتی در ترکیه مهم و حساس است.

به قول ناجی کورو روزنامه نگار مشهور و تحلیلگر نزدیک به عبدالله گل «مسیر انتخابات آتی ریاست جمهوری ترکیه هنوز برای هیچ کس قطعی نیست. حتی برای اردوغان هم چیزی روشن نیست. با نگاهی به نظرسنجی‌ها، به نظر نمی‌رسد اردوغان شانس بیشتری نسبت به هیچ یک از نامزد‌های بالقوه‌ای که ممکن است با آنها رو‌به‌رو شود، داشته باشد.

اگر رقیب اپوزیسیون، منصور یواش باشد، ممکن است در انتخابات شانس بیشتری داشته باشد. دلایلی که مردم را به پای صندوق‌های رأی می‌کشاند و تصمیم می‌گیرند به چه کسی و به کدام حزب رأی دهند، هنوز به نفع حزب عدالت و توسعه نیست.

برعکس، مشکلات روز به روز عمیق‌تر می‌شوند، وضعیت اقتصاد کاملاً مشخص است. علاوه بر این، نزدیک به نیم میلیون نفر دیگر به عنوان سهامداران صندوق‌های سرمایه‌گذاری تاراج شده، به ارتش افراد ناراضی پیوسته‌اند».

طا‌ها آک یول از تحلیلگران مشهور ترکیه درباره اهمیت تصمیم آتی منصور یواش می‌گوید: «یواش در همه نظرسنجی‌ها از اردوغان پیشی گرفته و نقش او فراتر از شهرداری آنکارا است. البته او هرگز صریحاً اعلام نکرد که کاندیدای ریاست جمهوری است. وقتی از او پرسیده شد، گفت که فعلاً بر خدمات شهری آنکارا تمرکز دارد.

من این رفتار را به عنوان نشانه‌ای از احتیاط و بلوغ سیاسی می‌بینم. در جامعه ما که از سیاست‌های تهاجمی خسته شده‌ایم، مشتاق رفتار سیاسی باوقار و معتدلی هستیم که ارزش‌هایی مانند شرم و حیا و ادب را فراموش نکرده باشد.

این نقش مهمی در جذب مردم به سوی منصور یواش دارد. او حالا از ج. ه. پ استعغا داده و همراه با او، ۸ شهردار منطقه و ۳۰ عضو شورای شهرداری کلان‌شهر آنکارا نیز استعفا دادند.

او از سیاست کناره‌گیری نمی‌کند و پیداست که ۸ شهردار دیگر نیز در اقدامی هماهنگ، با او از حزب جمهوری خلق جدا شدند. برخلاف برخی ادعاها، یواش، مساله پیوستن به آکپارتی را یک مساله حیثیتی می‌داند و هرگز چنین کاری نخواهد کرد. او بار‌ها گفته، وفاداری به اراده رأی‌دهندگان، آبروی سیاست است».

آک یول در ادامه می‌گوید: «همچنان که مرحوم سلیمان دمیرل گفته، ۲۴ ساعت در دنیای سیاست زمان زیادی است. به خصوص در زمان ما، دریای سیاست نه تنها طوفانی است، بلکه پر از مین و اژدر نیز هست. من معتقدم منصور یواش، به عنوان یک سیاستمدار «محتاط»، سعی دارد کشتی را بدون ایجاد هیچ حادثه یا فاجعه‌ای به بندر برساند».

در یک جمع بندی کلی، اغلب تحلیلگران ترکیه معتقدند که تجارب منصور یواش و دیگر مخالفین اردوغان نشان داده که هر رقیب بالقوه و قدرتمند، ممکن است مانند امام اوغلو و دیگران با خطر پرونده‌سازی، حذف سریع و بن بست رو‌به‌رو شود و در نتیجه، اپوزیسیون فعلی در ترکیه، چاره‌ای جز مصلحت اندیشی ندارد و افرادی مانند شهردار آنکارا و رهبر حزب نو، ترجیح می‌دهند تصمیم نهایی و قاطعانه خود را فعلاً اعلام نکنند تا با خطر حملات پیشدستانه حزب عدالت و توسعه رو‌به‌رو نشوند.